Big Brother Watch i Inni p. Zjednoczonemu Królestwu

Reżim kontroli operacyjnej w Zjednoczonym Królestwie: niektóre aspekty niezgodne z Konwencją – wyrok ETPC (Wielka Izba) z 25.5.2021 r. w sprawie Big Brother Watch i Inni p. Zjednoczonemu Królestwu (skargi nr 58170/13, 62322/14 i 24969/15); jednogłośnie:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego / komunikacje) w zakresie system masowego przechwytywania;

Naruszenie art. 8 w zakresie reżimu otrzymywania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych;

12 głosami do 5: brak naruszenia art. 8 w zakresie systemu żądania przechwyconego materiału od zagranicznych rządów i agencji wywiadu;

Jednogłośnie: naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) w zakresie zarówno systemu masowego przechwytywania i systemu uzyskiwania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych;

12 głosami do 5: brak naruszenia art. 10 w zakresie systemu żądania przechwyconego materiału od zagranicznych rządów i agencji wywiadu.

Sprawa dotyczyła skarg dziennikarzy i organizacji praw człowieka dotyczących trzech różnych systemów nadzoru: (1) masowego przechwytywania komunikacji; (2) otrzymywania przechwyconych materiałów od obcych rządów i agencji wywiadowczych; (3) pozyskiwania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych. W stosownym czasie system masowego przechwytywania i pozyskiwania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych miał podstawę ustawową w ustawie o uprawnieniach dochodzeniowych z 2000 r. Została ona zastąpiona ustawą o uprawnieniach dochodzeniowych z 2016 r. Ustalenia Wielkiej Izby dotyczą wyłącznie przepisów ustawy z 2000 r., które stanowiły ramy prawne obowiązujące w czasie, gdy miały miejsce zarzucane zdarzenia.

Trybunał uznał, że ze względu na wielość zagrożeń, przed jakimi stoją państwa we współczesnym społeczeństwie, działanie masowego systemu przechwytywania samo w sobie nie stanowi naruszenia Konwencji. Jednak taki system musiał podlegać „zabezpieczeniom end-to-end”, co oznacza, że ​​na poziomie krajowym należy dokonywać oceny na każdym etapie procesu konieczności i proporcjonalności podejmowanych środków; że przechwytywanie masowe powinno podlegać niezależnej autoryzacji na samym początku, gdy cel i zakres operacji były definiowane; oraz że operacja powinna podlegać nadzorowi i niezależnemu kontroli ex post facto.

Mając na uwadze system przechwytywania masowego stosowany w Wielkiej Brytanii, Trybunał stwierdził następujące uchybienia: przechwytywanie masowe zostało zatwierdzone przez Sekretarza Stanu, a nie przez organ niezależny od władzy wykonawczej; we wniosku o nakaz nie uwzględniono kategorii wyszukiwanych terminów określających rodzaje wiadomości podlegających zbadaniu; a wyszukiwane hasła powiązane z osobą (tj. konkretne identyfikatory, takie jak adres e-mail) nie podlegały uprzedniemu zezwoleniu wewnętrznemu.

Trybunał stwierdził również, że system masowego przechwytywania naruszył art. 10, ponieważ nie zapewniał wystarczającej ochrony dla poufnych materiałów dziennikarskich. Stwierdzono również, że system uzyskiwania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych naruszył Artykuły 8 i 10, ponieważ nie był zgodny z prawem. Trybunał orzekł jednak, że system, za pomocą którego Wielka Brytania mogła żądać informacji od obcych rządów i/lub agencji wywiadowczych, posiadał wystarczające zabezpieczenia w celu ochrony przed nadużyciami i gwarancje, że ​​władze brytyjskie nie wykorzystywały takich żądań jako środka obchodzenia swoich obowiązków wynikających z prawa krajowego i Konwencji.

Gaughran p. Zjednoczonemu Królestwu

Nieograniczone przechowywanie DNA, odcisków palców i zdjęć mężczyzny skazanego za prowadzenie pod wpływem alkoholu naruszyło jego prawo do prywatności – wyrok ETPC z 13.2.2020 r. w sprawie Gaughran p. Zjednoczonemu Królestwu (skarga nr 45245/15)

Sprawa dotyczyła skargi na nieograniczone przechowywanie danych osobowych (profil DNA, odciski palców i zdjęcie) mężczyzny, który został skazany za prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości w Irlandii Północnej.

Jednomyślnie:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Trybunał podkreślił, że to nie czas trwania przechowywania danych był decydujący, ale brak określonych gwarancji. W sprawie skarżącego jego dane osobowe były przetrzymywane przez czas nieoznaczony bez wzięcia pod uwagę powagi czynu, potrzeby nieograniczonego przechowywania czy też jakiejkolwiek możliwości kontroli.

Biorąc pod uwagę, że użyta technologia była bardziej zróżnicowana niż przewidziana przez sądy krajowe w sprawie, w szczególności w odniesieniu do przechowywania i analizy zdjęć, Trybunał uznał, że przechowywanie danych skarżącego nie wypełniło rzetelnego testu ważenia między konkurującymi interesami: publicznym i prywatnym.

Yam p. Zjednoczonemu Królestwu

Przeprowadzenie części procesu o morderstwo za zamkniętymi drzwiami nie naruszyło prawa do rzetelnego procesu sądowego – wyrok ETPC z 16.1.2020 r. w sprawie Yam p. Zjednoczonemu Królestwu (skarga nr 31295/11); jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 6 ust. 1 i ust. 3 lit. d (prawo do rzetelnego procesu sądowego oraz prawo żądania obecności i przesłuchania świadków obrony na takich samych warunkach jak świadków oskarżenia) Konwencji w związku z decyzją sądu o przeprowadzeniu części postępowania za zamkniętymi drzwiami;

Brak naruszenia obowiązków wynikających z art. 34 (prawo do skargi indywidualnej) Konwencji.

Pozostałe skargi uznał za niedopuszczalne.

Trybunał uznał, że nakaz przeprowadzenia części postępowania za zamkniętymi drzwiami, niejawnym wobec prasy i publiczności z uwagi na przyczyny bezpieczeństwa narodowego nie skutkował jakąkolwiek nierzetelnością postępowania. Dodatkowo, sądy krajowe przeprowadziły pełną analizę wniosku oskarżenia przed jego uwzględnieniem a oskarżony i obrońca w pełni brali udział w procesie.

J.D. i A. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu

Nowy przepis dotyczący brytyjskiego zasiłku mieszkaniowego dyskryminował kobietę – ofiarę przemocy domowej – wyrok ETPC z 24.10.2019 r. w sprawie J.D. i A. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (skargi nr 32949/17 oraz 34614/17); jednomyślnie:

Brak naruszenia Artykułu 14 (zakaz dyskryminacji) w związku z Artykułem 1 Protokołu Nr 1 (ochrona własności) Konwencji co do pierwszego skarżącego

Oraz 5 głosami do 2:

Naruszenie Artykułu 14 w związku z Artykułem 1 do Protokołu Nr 1 do Konwencji co do drugiego skarżącego.

Sprawa dotyczyła skargi na nowe przepisy dotyczące zasiłku mieszkaniowego w sektorze lokali socjalnych (nieformalnie nazwany „podatkiem sypialnianym”) dyskryminujące ich z uwagi na ich szczególną sytuację: pierwsza skarżąca zajmowała się niepełnosprawną córką, podczas gdy druga była ofiarę przemocy domowej. Oboje mieszkały w specjalnie zaadaptowanych mieszkaniach.

Trybunał stwierdził, że skarżące były szczególnie dotknięte środkiem, który prowadził do redukcji ich rent, jeżeli mieszkańcy mieli więcej pokoi niż byli uprawninie posiadać zgodnie z prawem, w celu zachęcenia ich do opuszczenia mieszkania. Uznał, że Dyskrecjonalne Płatności Mieszkaniowe (DPM), które miały uzupełnić niedobory w czynszu, uprawniały do uznania, że różnica w traktowaniu pierwszej skarżącej była uzasadniona.

Mimo to nie było tak w sprawie drugiej skarżącej: stanowiła część innego systemu, którego celem było pozwolenie ofiarom przemocy domowej na pozostanie w ich domach a DPM nie mógł rozwiązać konfliktu między tym celem a celem podatku sypialnianego, który miał zachęcać do wyniesienia się z mieszkania.

Catt przeciwko Zjednoczonemu Królestwu

Zjednoczone Królestw nie ochroniło prawa do prywatności aktywisty w podeszłym wieku, którego dane osobowe pojawiły się w bazie danych dotyczących ekstremizmu – wyrok ETPC z 24.1.2019 r. w sprawie Catt przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (skarga nr 43514/15); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi na gromadzenie i zachowanie danych osobowych skarżącego w policyjnej bazie danych dla „krajowych ekstremistów”.

Trybunał uznał w szczególności, że zgromadzone dane skarżącego dotyczyły jego poglądów politycznych, a taka informacja wymagała szczególnej ochrony. Trybunał również wziął pod uwagę wiek pana Catta (ma 94 lat) oraz fakt, że nie miał on ani kryminalnej przyszłości ani też nie rokował by miał się przestępnych czynów dopuszczać. Podczas gdy gromadzenie informacji o nim było uzasadnione, to już zachowanie jej, zwłaszcza z uwagi na brak zabezpieczeń, takich jak ograniczenia czasowe. Dlatego doszło do naruszenia Konwencji.

Tydzień 37 - Big Brother Watch i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu

Masowa inwigilacja w Wielkiej Brytanii narusza prawo do prywatności i ogranicza wolność słowa – wyrok ETPC z 13.9.2018 r. w sprawie Big Brother Watch i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (skargi nr  58170/13, 62322/14 oraz 24960/15)

Skarżący z organizacji Big Brother Watch zarzucili, że angielskie przepisy zostawiają zbyt wielką swobodę Rządowemu Centrum ds. Łączności na inwigilację. Inni skarżący (wśród nich Bureau of Investigative Journalism zajmujące się dziennikarstwem śledczym) dodali, że rząd mógł w łatwy sposób zdobyć informacje o ich informatorach i w ten sposób ograniczyć wolność słowa.

Sprawa dotyczyła skarg organizacji dziennikarzy na trzy różne reżimy inwigilacji: 1) masowe przechwytywanie komunikacji; 2) wymiana wywiadowcza z obcymi rządami; 3) otrzymywanie danych komunikacyjnych od dostawców usług łączności.

Pierwsze dwa reżimy maja podstawę prawną w ustawie z 2000 r. o unormowaniu uprawnień śledczych (the Regulation of Investigatory Powers Act 2000). Kiedy nowa ustawa z 2016 r. o tym samym tytule wejdzie w całości w życie, znacząco zmieni oba reżimy. Rozpoznając skargi Trybunał miał wzgląd na obowiązujące praw w dacie ich rozpoznania. Ponieważ postanowienia ustawy z 2016 r. zmieniające oba reżimy nie weszły w życie w czasie rozpoznawania skarg, Trybunał nie wziął ich pod uwagę.

W związku z powyższym, 5 głosami do 2 uznał, że reżim masowej inwigilacji naruszył Artykuł 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego / komunikacje) Konwencji z uwagi na niedostateczny nadzór zarówno nad selekcją użytkowników Internetu do inwigilacji, jak i filtrowaniem, poszukiwaniem i selekcją inwigilowanej komunikacji. Wskazano również, że gwarancje rządzące selekcją „odpowiednich danych komunikacyjnych” do analizy były nieodpowiednie. Konkludując, Trybunał stwierdził, że operacja masowej inwigilacji sam w sobie nie narusza Konwencji, ale zauważył, że taki reżim musi spełniać kryteria wymienione w orzecznictwie ETPC.

Trybunał uznał również 6 głosami do 1, że reżim otrzymywania danych komunikacyjnych od dostawców usług łączności naruszył Artykuł 8 z uwagi na jego niezgodność z prawem; oraz że zarówno masowa inwigilacja jak i reżim otrzymywania danych komunikacyjnych od dostawców usług łączności naruszyły Artykuł 10 Konwencji z uwagi na niedostateczne zabezpieczenia w zakresie materiałów objętych tajemnicą dziennikarską.  

Następnie uznał, że reżim wymiany wywiadowczej z obcymi rządami nie naruszył ani Artykułu 8 ani Artykułu 10 Konwencji.

Trybunał jednomyślnie odrzucił skargi na Artykuł 6 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) na krajową procedurę odwoławczą na środki inwigilacji oraz na Artykuł 14 (zakaz dyskryminacji) Konwencji.

Tydzień 12 - Irlandia przeciwko Zjednoczonemu Królestwu

Trybunał odrzuca irlandzki wniosek o rewizję, aby stwierdzić tortury w wyroku z 1978 r. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu - wyrok ETPC z 20.3.2018 r. w sprawie Irlandii przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (skarga nr 5310/71); wniosek oddalony 6 głosami do 1. Decyzja jest ostateczna. 

Trybunał odrzucił wniosek Irlandii o rewizję wyroku z 1978 r. celem ustalenia, że mężczyźni pozbawieni wolności przez Zjednoczone Królestwo w czasie zamieszek społecznych w Irlandii Północnej zostali poddani torturom, a nie tylko nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu. Irlandia sporządziła wniosek o rewizję tej sprawy z uwagi na pojawienie się nowych dowodów, w szczególności, że skutki złego traktowania miały długotrwałe i ciężkie konsekwencje. Trybunał ustalił, że rząd Irlandii nie wykazał istnienia nieznanych Trybunałowi faktów w czasie wydawania orzeczenia, ani takich które mogłyby mieć decydujący wpływ na pierwotny wyrok. Nie było więc uzasadnienia dla rewizji wyroku. Wniosek o rewizję został więc oddalony. Irlandzki sędzia sporządził zdanie odrębne do wyroku. 

Ludzie, których dotyczyła niniejsza sprawa byli osadzeni w 1971 r. Musieli stać z wyciągniętymi rękoma w pozycji orła, z zakrytymi głowami, pozbawiani żywności i snu, poddani ciągłemu, głośnemu syczącemu hałasowi. Metody te są znane jako „pięć technik”. 

Tydzień 37 - Ndidi przeciwko Zjednoczonemu Królestwu

Brak podstaw do kwestionowania decyzji brytyjskich władz o deportacji Nigeryjczyka - wyrok ETPC z 14.9.2017 r. w sprawie Ndidi przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (skarga nr 41215/14); 6 głosami do 1: brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła skargi Nigeryjczyka na deportację z Wielkiej Brytanii. Pan Ndidi przyjechał ze swoją matką do Wielkiej Brytanii w wieku dwóch lat. Miał bogatą historię kryminalną począwszy od 12 roku życia z częstymi okresami spędzanymi w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich. Wyszedł w wieku 24 lat w marcu 2011 r. Wówczas mu doręczono nakaz deportacji. Wszystkie jego odwołania pozostały bezskuteczne. Aktualnie czeka na deportacje. Wciąż rozpatrywany jest wniosek do nigeryjskich władz o ważny dokument podróży. W skardze do Trybunału pan Ndidi zarzucił w szczególności, że deportacja stanowi nieproporcjonalną ingerencję w jego prawo do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego, wskazując, że  ma syna urodzonego w 2012 r., którego matką jest brytyjska obywatelka nie mająca związku z Nigerią.

Trybunał uznał, że sprawa skarżącego została wnikliwie rozpatrzona, biorąc pod uwagę długość jego pobytu w Zjednoczonym Królestwie, związek z jego synem i innymi członkami rodziny, a także ograniczone więzi z krajem pochodzenia. Mimo to Trybunał nie znalazł podstaw do zakwestionowania decyzji władz krajowych o deportacji. Wszystkie organy uwzględniły w całości i wnikliwie wymagania Artykułu 8 Konwencji w sprawie, włączając w to konieczność wyważenia pomiędzy prawem skarżącego do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego z jednej strony, oraz interesem społeczeństwa z drugiej. Trybunał podkreślił, że muszą istnieć silne podstawy przemawiające za przeprowadzeniem nowej oceny dokonanego wyważenia, w szczególności tam, gdzie niezależne i niezawisłe sądy krajowe starannie zbadały fakty w sprawie, stosując odpowiednie standardy praw człowieka zgodne z Konwencją oraz orzecznictwem Trybunału. 

Tydzień 10 - K2 przeciwko Zjednoczonemu Królestwu

Pozbawienie obywatelstwa podejrzanego o terroryzm było zgodne z prawem w rozumieniu Konwencji - decyzja ETPC z 9.03.2017 r. w sprawie K2 przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (42387/13); jednomyślnie uznano skargę za niedopuszczalną. Decyzja jest ostateczna. 

K2 był podejrzany o branie udziału w działaniach terrorystycznych w Somalii. W 2010 r. Sekretarz Stanu  z brytyjskiego MSW pozbawił go brytyjskiego obywatelstwa oraz zakazał ponownego wjazdu do kraju. K2 uważał, że powyższe decyzje naruszyły jego prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego zgodnie z Artykułem 8 oraz że były dyskryminujące. 

Trybunał uznał skargi za niedopuszczalne, jako nieuzasadnione. Pomimo że arbitralna odmowa czy też odebranie obywatelstwa mogą stanowić w określonych okolicznościach problem pod Artykułem 8, z uwagi na ich wpływ na życie prywatne jednostki, Trybunał wskazał, że żaden taki problem nie powstał w niniejszej sprawie. Sekretarz Stanu działał bowiem szybko i starannie oraz zgodnie z prawem. K2 miał ustawowe prawo odwołania się od decyzji oraz dostęp do sądowej kontroli, jednakże brytyjskie sądu odrzuciły jego skargi po dokonaniu wszechstronnej oraz kompletnej analizy. Mimo że niektóre sprawy przeciwko K2 były utrzymywane w tajemnicy z przyczyn bezpieczeństwa, jego obrońca miał dostęp do tych informacji, a natura i charakter sprawy były znane skarżącemu. K2 również skarżył się, że nie mógł właściwie prowadzić swojej sprawy przebywając za granicą, z uwagi na obawę, że jego rozmowy mogłyby być kontrolowane przez sudańskie organy antyterrorystyczne i być wykorzystane przeciwko niemu. W ocenie Trybunału, Artykuł 8 nie może być interpretowany jako nakładający obowiązek na państwo do ułatwiania powrotu każdej osoby pozbawionej obywatelstwa aby mogła odwołać się od decyzji wydanej w jej sprawie. Sąd brytyjski odrzucił skargi K2 w zakresie braku możliwości prowadzenia sprawy z zagranicy, a Trybunał nie był w stanie zakwestionować tych ustaleń. Ponadto, sąd brytyjski przyjął ostrożne podejście do sprawy biorąc pod uwagę brak wskazówek od skarżącego. Nie mógł jednak nie wziąć pod uwagę materiału dowodowego świadczącego o jego zaangażowaniu w działania terrorystyczne. W każdym razie, sam skarżący zadecydował o opuszczeniu kraju. W końcu, Trybunał zauważył, że K2 nie zostanie bezpaństwowcem przez utratę brytyjskiego obywatelstwa (miał sudańskie obywatelstwo), wa ingerencja w jego prywatne i rodzinne życie spowodowane pozbawieniem obywatelstwa była ograniczona. W tych okolicznościach odebranie obywatelstwa było zgodne z prawem w rozumieniu Artykułu 8 Konwencji. 

Tydzień 3 - Hutchinson przeciwko Zjednoczonemu Królestwu

Kontrola kary dożywotniego pozbawienia wolności w Zjednoczonym Królestwie jest zgodna z Europejską Konwencją - wyrok ETPC z 17.01.2017 r. (Wielka Izba) w sprawie Hutchinson przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (57592/08); 14 głosami do 3: brak naruszenia Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła skargi osoby odbywającej karę dożywotniego pozbawienia wolności za morderstwo trzech członków rodziny oraz zgwałcenie innej osoby na to, że jego kara stanowiła nieludzkiego i poniżające traktowanie, ponieważ nie miał żadnej nadziei na warunkowe przedterminowe zwolnienie. Trybunał przypomniał, że Europejska Konwencja nie zakazywała nakładania kary dożywotniego pozbawienia wolności na skazanych ze szczególnie poważne przestępstwa takie jak morderstwo. Mimo to, aby spełnić standardy wynikające z Konwencji, musiała istnieć szansa zwolnienia dla więźnia oraz możliwość ponownej kontroli jego wyroku. Trybunał uznał, że sądy Zjednoczonego Królestwa rozwiały obawy co do braku przejrzystości w prawie krajowym co do kontroli kar dożywotniego pozbawienia wolności. Rozbieżność zidentyfikowana w poprzednich wyrokach Trybunału pomiędzy prawem i oficjalną polityką Zjednoczonego Królestwa została rozwiązana przez Sąd Apelacyjny w orzeczeniu potwierdzającym ustawowy obowiązek Sekretarza Stanu Sprawiedliwości aby wykonywać zadania związane z warunkowym zwolnieniem osadzonych w taki sposób aby był zgodny z Europejską Konwencją. Ponadto, Sąd Apelacyjny wyjaśnił jaki jest zakres oraz podstawy kontroli przez Sekretarza Stanu, sposób w jaki powinna być przeprowadzona, podobnie jak obowiązek Sekretarza Stanu do warunkowego zwolnienia dożywotnio pozbawionych wolności, gdzie dalsze pozbawienie wolności nie znajduje już dłużej uzasadnienia. Trybunał podkreślił wagę Human Rights Act, wskazując, że uwzględnił on krytykę systemu krajowego kontroli kar dożywotniego pozbawienia wolności, jako że wymagał od władz stosowania warunkowego zwolnienia oraz interpretowania odpowiedniego aktu ustawowego w sposób zgodny z Konwencją. Trybunał uznał więc, że kary dożywotniego pozbawienia wolności w Zjednoczonym Królestwie może być uznany za zgodny z art. 3 EKPC. 

Tydzień 37 - Ibrahim i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu

Trybunał orzeka o opóźnieniu dostępu do obrońców w czasie policyjnego przesłuchania londyńskich zamachowców z 21 lipca – Sprawa Ibrahim i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (50541/08, 50571/08, 50573/08 i 40351/09) – Wielka Izba 15 głosów do 2 – brak naruszenia praw skarżących (panowie Ibrahim, Mohammed i Omar) pod Artykułem 6 (prawo do rzetelnego procesu sądowego oraz korzystania z pomocy obrońcy) Konwencji; 11 głosami do 6 – naruszenie tych przepisów w zakresie czwartego skarżącego – pana Abdurahmana.

Uznając, iż to nie wynika z ustaleń Izby Trybunału, że pan Abdurahman został błędnie skazany, uznając, że nie było możliwym podważenie wyniku postępowania z uwagi na brak naruszenia Konwencji, Trybunał nie przyznał mu odszkodowania ani zadośćuczynienia. Przyznano mu jedynie koszty pełnomocnictwa. W dniu 21 lipca 2005 roku zdetonowano 4 bomby w londyńskim systemi transportowym, które jednak ostatecznie nie wybuchły. Sprawcy uciekli. Trzej skarżący Panowie Ibrahim, Mohammed i Omar, zostali następnie aresztowani pod zarzutem zdetonowania trzech bomb. Zostali przesłuchani przez Policję w nagłych „przesłuchaniach bezpieczeństwa” zanim otrzymali dostęp do swoich obrońców. Następnie zostali skazani za usiłowanie zabójstwa. Skarżyli się przed Trybunałem na opóźnienie ich kontaktu z obrońcą oraz dopuszczenie w trakcie postępowania karnego ich wyjaśnień złożonych w nieobecności obrońców. Trybunał w stosunku do tych trzech skarżących był przekonany, że w czasie ich wstępnego przesłuchania przez Policję, istniała pilna potrzeba uniknięcia poważnych konsekwencji dla życia oraz fizycznej nietykalności społeczeństwa, a mianowicie kolejnych ataków samobójczych. Istniały zatem uzasadnione przyczyny dla czasowego ograniczenia ich prawa do skorzystania z obrońcy. Trybunał wskazał, że całe postępowanie w stosunku do trzech skarżących było rzetelne.

W zakresie czwartego skarżącego, który zarzucał również opóźnienie dostępu do obrońcy, Trybunał uznał, że sytuacja jest nieco inna. Skarżący został początkowo przesłuchany jako świadek, a zatem bez udziału obrońcy. Mimo to, z jego zeznań wyniknęło, że towarzyszył czwartemu zamachowcowi po nieudanym ataku. W tym miejscu, zgodnie z kodeksem praktyki, powinien zostać pouczony oraz powinno mu się zaproponować skorzystanie z obrońcy, czego jednak nie uczyniono. Po złożeniu pisemnych zeznań, został aresztowany, oskarżony, a następnie skazany na, pomocnictwo czwartemu zamachowcowi oraz nieujawnienie informacji o atakach. W jego przypadku, Trybunał nie był przekonany, że istniały uzasadnione podstawy do ograniczenia jego dostępu do obrońcy czy też do braku poinformowania go o prawie odmowy zeznań. Znacząca była okoliczność, że nie istniała podstawa w prawie krajowym, która by pozwalała Policji nie pouczyć skarżącego o prawie do odmowy składania obciążających go zeznań. W konsekwencji skarżący został wprowadzony w błąd co do swoich praw proceduralnych. Następnie, decyzja Policji nie mogła być następnie skontrolowana, jako że nie została w żaden sposób uwieczniona, nie przedstawiono żadnych dowodów ani przyczyn za nią stojących. Jako że nie istniały żadne uzasadnione przyczyny, rząd powinien był wykazać, że postępowanie było mimo wszystko rzetelne. W ocenie Trybunału rząd tego nie udowodnił, w związku z czym postępowanie należało uznać za nierzetelne z uwagi na brak pouczenia go oraz ograniczenie dostępu do obrońcy.

Tydzień 13 - I.A.A. i Inni przeciwko Wielkiej Brytanii

Oddalenie wniosków pięciu Somalijczyków o dołączenie do ich matki w Wielkiej Brytanii było usprawiedliwione – Sprawa I.A.A. i Inni przeciwko Wielkiej Brytanii (25960/13) – jednomyślnie uznana za niedopuszczalną. Decyzja jest prawomocna.

Sprawa dotyczyła skargi pięciu Somalijczyków na odmowę władz brytyjskich zezwolenia im na wjazd do Wielkiej Brytanii w celu połączenia z ich matką. Matka skarżących dołączyła do jej męża w Wielkiej Brytanii w 2004 roku a skarżący zostali by opiekować się siostrą matki w Somalii. W 2006 roku przenieśli się do Etiopii, gdzie do tej pory mieszkają.

Trybunał uznał, że oddalając wniosek o połączenie z matką, sądy krajowe wzięły pod uwagę zarówno interes skarżących w rozwijaniu życia rodzinnego w Wielkiej Brytanii oraz interes państwa dotyczący kontrolowania imigracji. Podczas gdy sytuacja skarżących była nie do pozazdroszczenia, to nie byli już małymi dziećmi (mieli odpowiednio 21, 20, 19, 14 i 13 lat) oraz dorastali w środowisku kulturowym i językowym kraju swojego pochodzenia zanim osiedlili się razem w Etiopii, gdzie mieszkają od 9 lat. Trybunał wskazał, że skarżący nigdy nie byli w Wielkiej Brytanii oraz nie mieszkali z matką przez ostatnie 11 lat. Jeśli chodzi o matkę, to podjęła najwyraźniej świadomą decyzję o zostawieniu swoich dzieci w Somalii, by móc dołączyć do jej męża w Wielkiej Brytanii. Nie było żadnych dowodów, które mogłyby świadczyć o przeszkodach nie do pokonania w celu wcześniejszego sprowadzenia swojej rodzinny z Etiopii czy Somalii.

Tydzień 13 - Seton przeciwko Wielkiej Brytanii

Użycie dowodu z telefonicznego nagrania rozmów nieobecnego świadka nie prowadzi do nierzetelności procesu z uwagi na obecność innych decydujących dowodów – Sprawa Seton przeciwko Wielkiej Brytanii (55287/10) – brak naruszenia Artykułu 6 § 1 w związku z Artykułem 6 § 3 (d) (prawo do rzetelnego procesu oraz prawo do żądania obecności i przesłuchania świadków) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi skazanego w postępowaniu karnym za uznanie za dowód zeznań nieobecnego w toku postępowania sądowego świadka.
Trybunał zastosował reguły ustalone w dwóch wyrokach Wielkiej Izby (Al-Khawaja i Tahery przeciwko Wielkiej Brytanii oraz Schatschaschwili przeciwko Niemcom). Trybunał uznał, że postępowanie karne z perspektywy jego przebiegu nie było nierzetelne poprzez dopuszczenie dowodu z nagrań telefonicznych rozmów nieobecnego świadka, biorąc pod uwagę istnienie innych obciążających skarżącego dowodów, oraz tego, że sędzia zastosował gwarancje procesowe mające na celu zrównoważenie nieobecności świadka na rozprawie.

Tydzień 13 - Armani Da Silva przeciwko Wielkiej Brytanii

Brytyjski wymiar sprawiedliwości i prokuratura nie zaniedbały dochodzenia w sprawie śmiertelnego postrzelenia w londyńskim metrze – sprawa Armani Da Silva przeciwko Wielkiej Brytanii – Wielka Izba 13 głosami do 4 orzekła – brak naruszenia Artykułu 2 (prawo do życia – aspect proceduralny) Konwencji.

Sprawa dotyczyła strzelaniny, w której zginął Jean Charles de Menezes, Brazylijczyk, omyłkowo zidentyfikowany przez Policję jako samobójca-zamachowiec. Skarżący, kuzyn Brazylijczyka,  skarżył się, że państwo nie wypełniło swojego obowiązku pociągnięcia do odpowiedzialności swoich urzędników za spowodowanie śmierci, z uwagi na to, że przeprowadzone śledztwo nie doprowadziło do oskarżenia żadnego z policjantów.

Mając na względzie całość postępowania, Trybunał uznał, że władze brytyjskie nie zaniechały swoich obowiązków wynikających z Artykułu 2 Konwencji do przeprowadzenia skutecznego śledztwa w sprawie zastrzelenia pana Menezesa, które miało doprowadzić do zidentyfikowania oraz ewentualnego ukarania osób odpowiedzialnych. W szczególności Trybunał uznał, że wszystkie aspekty odpowiedzialności władz za śmiertelne postrzelenie zostały w całości wyjaśnione. Zarówno odpowiedzialność osobista funkcjonariuszy Policji biorących udział w akcji oraz odpowiedzialność Policji zostały dogłębnie zbadane przez Niezależną Komisję ds. Skarg przeciwko Policji, prokuraturę krajową oraz sąd karny. Decyzję o nieściganiu funkcjonariusza była oparta nie na brakach w śledztwie czy tolerancji państwa czy też zmowie, a w związku z tym, że po prawidłowym przeprowadzeniu śledztwa, prokurator uznał, że wszystkie fakty w sprawie przemawiają za tym, że nie ma podstaw do postawienia zarzutów.

Tydzień 6 - Dallas przeciwko Wielkiej Brytanii

Skazanie ławnika za zlekceważenie sądu za poszukiwanie informacji o oskarżonym w Internecie wbrew wyraźnemu zakazowi sądu: prawo było wystarczająco jasne – Sprawa Dallas przeciwko Wielkiej Brytanii (38395/12) – brak naruszenia Artykułu 7 (zakaz karania bez podstawy prawnej) Konwencji.

Skarżąca była ławnikiem w Królewskim Sądzie (Crown Court). Zanim otworzono rozprawę sedzia podał instrukcje dla ławy przysięgłych, z których wynikało, że mają dokonać oceny jedynie na podstawie tego co zobaczą i usłyszą na Sali sądowej. Sędzia również poinformował o tym, że nie mogą z nikim rozmawiać ani niczego sprawdzać w Internecie. Sprawa się rozpoczęła i przedstawiono dowody przeciwko oskarżonemu. W międzyczasie sędzia został poinformowany o tym, że skarżąca korzystał az Internetu w celu zdobycia informacji o oskarżonym. Skarżącą oskarżono o popełnienie przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości poprzez zlekceważenie nakazu sądu i następnie skazano wymierzając karę sześciu miesięcy pozbawienia wolności, z czego odbyła trzy.

Skarżąca podniosła, ze przestępstwo zlekceważenia nakazu sądowego nie było wystarczająco jasne w świetle prawa zwyczajowego (common law).

Trybunał wskazał w szczególności, że zastosowany test czy doszło do zlekceważenia nakazu sądu w jej sprawie był zarówno dostępny jak i przewidywalny. Kwestia tworzenia prawa przez sądy nie przekroczyła rozsądnych granic a wyrok w jej sprawie mógł być odebrany, jako środek do częściowego wyjaśnienia zasad odpowiedzialności karnej za zlekceważenie sądu w drodze wykładni sądowej. Rozwinięcie tego prawa leżało w zgodzie z naturą czynu zabronionego i mogło być rozsądnie przewidziane.  

Tydzień 44 - R.E. przeciwko Wielkiej Brytanii

Prawne zabezpieczenia dotyczące tajnej inwigilacji konsultacji więźnia z jego prawnikiem były niewystarczające w czasie jego zatrzymania – sprawa R.E. przeciwko Wielkiej Brytanii (62498/11)– naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego, rodzinnego i korespondencji) Konwencji. 

Sprawa dotyczy skarżącego, który został zatrzymany i aresztowany w Irlandii Północnej trzykrotnie w związku z zabójstwem policjanta. W czasie dwóch pierwszych zatrzymań obrońca skarżącego otrzymał zapewnienie Policji, że jego rozmowa ze skarżącym nie będzie podsłuchiwana. Za trzecim razem jednak odmówiono mu tego zapewnienia. Obrońca odwołał się i uzyskał zapewnienie sądu, że żadne kolejne konsultacje nie będą podsłuchiwane. Następnie skarżącego wypuszczono. Ostatecznie jednak wniosek obrońcy został oddalony. Sąd krajowy wskazał, iż zasady wynikające z kodeksu praktykowania tajnej inwigilacji między więźniami a ich obrońcami, lekarzami czy opiekunami zostały jasno zdefiniowanie i wystarczająco szczegółowo sprecyzowane. 

Sprawa była rozpatrywana z punktu widzenia zasad rozwiniętych przez Trybunał w dziedzinie przejęcia rozmów telefonicznych pomiędzy prawnikiem a jego klientem, które wymaga rygorystycznych zabezpieczeń. Trybunał zauważył, że te zasady były stosowane do rozmów przeprowadzanych na komisariacie Policji oraz że w tym czasie jeszcze nie obowiązywały jasne zasady ich stosowania (zostały one wprowadzone miesiąc później). Trybunał nie uznał więc krajowych przepisów za satysfakcjonujące w czasie gdy skarżący miał konsultacje ze swoim prawnikiem, które były objęte inwigilacją. 

Jeśli chodzi o konsultacje skarżącego ze swoim opiekunem („an appropriate adult”), trybunał wskazał, że nie miały one przymiotu prawnego przywileju i w związku z tym skarżący nie mógł wymagać poszanowania ich prywatności. Ponadto istniejące wówczas zabezpieczenia Trybunał uznał za wystarczające.

Tydzień 43 - Sher i Inni przeciwko Wielkiej Brytanii

Zagrożenie terroryzmem uzasadnia utajnienie części materiału dowodowego w postępowaniu przygotowawczym - Sprawa Sher i Inni przeciwko Wielkiej Brytanii (5201/11) – brak naruszenia Artykułu 5(4) Konwencji (prawo odwołania się do sądu w celu ustalenia legalności pozbawienia wolności) i Artykułu 8 (prawo do poszanowania swojego mieszkania).

Sprawa dotyczy zatrzymania i następnie tymczasowego aresztowania Pakistańczyków przez 13 dni w związku z działaniami antyterrorystycznymi podjętymi wobec podejrzenia działalności terrorystycznej. Ostatecznie zostali wypuszczeni bez postawienia im zarzutów. W postępowaniu przed Trybunałem skarżyli się na brak kontradyktoryjnego postępowania w czasie posiedzenia dotyczącego przedłużenia tymczasowego aresztowania, ponieważ część materiału dowodowego została zaprezentowana pod ich nieobecność. Skarżyli się również na przeszukanie ich domów, na podstawie nakazów o bardzo szerokim zakresie.

Trybunał wskazał, że terroryzm stanowi specjalna kategorię oraz że Artykuł 5(4) nie wyklucza zastosowania tajnego posiedzenia w sytuacji przedłożenia do sądu tajnych źródeł informacji potwierdzających prowadzoną linię śledztwa pod nieobecność podejrzanego czy jego obrońcy. To co jest istotne, że władze ujawniły odpowiednią informację, która pozwalała skarżącym poznać rodzaj przedstawionych zarzutów oraz zaprzeczyć im, a także wziąć udział w postępowaniu dotyczącym przedłużenia aresztu. Trybunał uznał, że zagrożenie nieuchronnego ataku terrorystycznego usprawiedliwiało ograniczenie praw skarżących pod Artykułem 5(4). Skarżący i jego obrońca otrzymali informację o przyczynach braku dostępu do akt. Utajniona informacja ograniczała się do kolejnych zadań śledztwa, które miały być przeprowadzone oraz została przekazana sędziemu, który na tajnym posiedzeniu mógł się upewnić, czy jakikolwiek materiał nie został bezpodstawnie utajniony oraz by zadecydować, w interesie skarżących, czy istniały uzasadnione podstawy do przedłużenia aresztu.

Jeśli chodzi o Artykuł 8 Trybunał wskazał, iż rzeczywiście nakaz przeszukania miał bardzo szeroki zakres, upoważniając również do zajęcia korespondencji, książek, sprzętu elektronicznego i wielu innych rzeczy. Mimo to, w ocenie Trybunału, walka z terroryzmem i nagłość sytuacji mogą usprawiedliwić przeszukanie oparte na zakresie szerszym niż w normalnej sytuacji. Według Trybunału, w sprawach tego typu, władze muszą mieć pewną elastyczność oceny jakie przedmioty mogą być związane z terrorystyczną działalnością oraz możliwość ich zajęcia do analizy. Nakaz został wydany przez sędziego a skarżący nie podnieśli zarzutu braku podstaw do jego wydania.  

Tydzień 29, 30 i 31 - Nicklinson i Lamb przeciwko Wielkiej Brytanii

Sprawa dotycząca zakazu udzielania pomocy w samobójstwie oraz dobrowolnej eutanazji w Wielkiej Brytanii – niedopuszczalna. W swojej decyzji w sprawie Nicklinson i Lamb przeciwko Wielkiej Brytanii Trybunał jednomyślnie uznał sprawę za niedopuszczalną.

Decyzja jest ostateczna. Sprawa dotyczy zakazu w prawie brytyjskim udzielania pomocy w samobójstwie oraz dobrowolnej eutanazji. Udzielanie pomocy w samobójstwie jest zakazane na mocy artykuł 2(1) ustawy o samobójstwie z 1961 roku („the Suicide Act 1961”) a dobrowolna eutanazja jest uznawana za zabójstwo zgodnie z prawem brytyjskim.

Pani Nicklinson, żona Toniego Nicklinsona (już zmarłego) który cierpiał na zespół zamknięcia i chciał zakończyć swoje życie, zarzucała, że sądy krajowe nie dokonały oceny zgoności z prawem brytyjskim udzielania pomocy do samobójstwa z jej i jej męża prawem do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Trybunał uznał skargę za oczywiście bezzasadną, wskazując, że Artykuł 8 nie nakłada proceduralnego obowiązku, który wymagałby od sądów krajowych do merytorycznego rozpoznania  wyzwania rzuconego prawu pierwotnemu jak w niniejszej sprawie. Nie mniej jednak, Trybunał podkreślił że większość w Sądzie Najwyższym rozpoznała co do meritum skargę pani Nicklinson. Pan Lamb, który był sparaliżowany i który również chciał zakończyć swoje życie, wniósł skargę na brak zapewnienia mu możliwości do otrzymania zgody na podanie mu śmiertelnych leków za jego zgodą. Trybunał uznał skargę za niedopuszczalną z uwagi na nie wyczerpanie krajowych środków. Sprawa Nicklinson i Lamb dotyczy zgodności zakazu udzielania pomocy w samobójstwie i dobrowolnej eutanazji z Artykułem 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji a nie z zatrzymaniem leczenia osoby sparaliżowanej w stanie całkowitej zależności zgodnie z Artykułem 2 (prawo do życia) Konwencji, która była ostatnio rozpoznawana przez Wielką Izbę Trybunału (sprawa Lambert przeciwko Francji.