Ryser przeciwko Szwajcarii

 

Wymaganie od osoby uznanej za niezdolną do służby wojskowej z przyczyn zdrowotnych zapłaty podatku, z którego została zwolniona było dyskryminujące – wyrok ETPC z 12.01.2021 r. w sprawie Ryser przeciwko Szwajcarii (skarga nr 23040/13); większością:

Naruszenie art. 14 (zakaz dyskryminacji) w zw. z art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła możliwości zwolnienia skarżącego od podatku mimo że został uznany za niezdolnego do służby. Skarżący zarzucał dyskryminację na podstawie swojego stanu zdrowia.

Trybunał uznał, że pan Ryser w rzeczywistości doznał dyskryminującego traktowania na podstawie jego stanu zdrowia. Zauważył, że rozróżnienie między osobami niezdolnymi do służby wojskowej i były zwolnione z podatku oraz osobami, które były niezdolne do służby i mimo wszystko były zobowiązane do zapłatę nie było rozsądne. Odnotował także, że pan Ryser został postawiony w sytuacji znacząco niekorzystnej w porównaniu z obdżektorami, którzy byli zdolni do służby ale mogli odbyć zastępczą służbę cywilną i w ten sposób uniknąć zapłaty przedmiotowego podatku. Trybunał również wskazał, że relatywnie niska kwota podatku nie była decydująca sama w sobie. Następnie odnotował, że skarżący w tamtym czasie był studentem. Trybunał zauważył zmiany ustawowe po wyroku Glor przeciwko Szwajcarii, które jednak nie miały jeszcze zastosowanie w sprawie pana Rysera.

Dyagilev p. Rosji

Procedura otrzymywania statusu obdżektora w Rosji jest zgodna z Konwencją – wyrok ETPC z 10.3.2020 r. w sprawie Dyagilev p. Rosji (skarga nr 49972/16); 4 głosami do 3:

Brak naruszenia art. 9 (wolność myśli, sumienia i wyznania) Konwencji.

Sprawa dotyczyła procedury oceny wniosków o zastąpienie przymusowej służby wojskowej na alternatywę cywilną w Rosji. Skarżący w sprawie, niedawny absolwent, skarżył się, że władze nie uwzględniły jego wniosku, ponieważ uznały, że nie był prawdziwym pacyfistą.

Trybunał nie widział przyczyn by wątpić w ocenę władz co do powagi przekonań skarżącego. W rzeczywistości nie przedstawił wystarczających dowodów, ograniczając się jedynie do CV i listu polecającego od jego pracodawcy, by wykazać, że jego sprzeciw wobec służeniu w wojsku był umotywowany poważnym i niedającym się pokonać konfliktem z jego przekonaniami.

Trybunał uznał, że prawo rosyjskie w zakresie decydowania o sprawach dotyczących sprzeciwu wobec służby wojskowej, łącznie z komisją wojskową i możliwością kontroli sądowej, było odpowiednie. Komisje wojskowe spełniały prima facie wymóg niezależności, podczas gdy sądy miały szerokie uprawnienia do uchylenia sprawy, jeżeli istniały wady proceduralne na poziomie komisji.

Mushfig Mammadov i Inni przeciwko Azerbejdżanowi

Brak służby cywilnej jako alternatywy do służby wojskowej wykluczało uznanie klauzuli sumienia z naruszeniem Konwencji – wyrok ETPC z 17.10.2019 r. w sprawie Mushfig Mammadov i Inni przeciwko Azerbejdżanowi (skarga nr 14604/08); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 9 (prawo do wolności sumienia, wyznania i religii) Konwencji.

Sprawa dotyczyła odmowy skarżących z przyczyn religijnych służby w wojsku.

Trybunał zauważył, że postępowanie karnego oraz skazania skarżących z uwagi na odmowę odbycia służby wojskowej wynikały z faktu, że nie było żadnego systemu służby alternatywnej, zgodnie z którym skarżący mogliby skorzystać ze statusu obdżektora. Doprowadziło to do ingerencji, która nie była konieczna w demokratycznym społeczeństwie.

Sprawa ujawniła problem związany z brakiem uregulowania prawnego służby cywilnej jako alternatywy do służby wojskowej w Azerbejdżanie. Wprowadzenie takiego prawa odpowiadało zobowiązaniu związanemu z akcesją Azerbejdżanu do Rady Europy oraz stanowiło wymóg zgodnie z państwową Konstytucją.

Tydzień 41 - Advan i Inni przeciwko Armenii

Niedociągnięcia w armeńskiej alternatywnej służbie (w stosunku do służby wojskowej) dla obdżektorów przed 2013 rokiem - wyrok ETPC z 12.10.2017 r. w sprawie Advan i Inni przeciwko Armenii (skarga nr 75604/11); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 9 (wolności myśli, poglądów i wyznania) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła świadków Jehowy skazanych w 2011 r. za odmowę odbycia zasadniczej służby wojskowej czy też alternatywnej służby cywilnej z uwagi na przekonania religijne. Wskazywali przed władzami i sądami państwowymi, że pomimo zapewnienia przez prawo krajowe alternatywy dla służby wojskowej, nie miała ona czysto cywilnego charakteru, a była nadzorowana przez władze wojskowe. Zostali wypuszczeni z zakładu karnego w 2013 r. po ogólnej amnestii. Odbyli ponad dwa laty kary pozbawienia wolności. 

Trybunał uznał, że władze armeńskie nie uczyniły wówczas odpowiedniego wsparcia dla poglądów i wyznania skarżących oraz nie zagwarantowały systemu alternatywnej służby, która mogłaby stanowić odpowiednie wyważenie interesów całego społeczeństwa oraz skarżących. W szczególności, Trybunał odnotował dwa niedociągnięcia w systemie alternatywnej służby. Po pierwsze, nie był wystarczająco oddzielony od systemu wojskowego: zarówno w zakresie władzy, kontroli czy stosowanych reguł, wojskowi byli włączeni w nadzór i organizację alternatywnej służby, włączając w to miejsca przeszukań, nieusprawiedliwioną nieobecność, przeniesienia, przydziały oraz stosowanie wojskowych reguł; wymagano również od obsługi noszenia mundurów. Po drugie, program był znacząco dłuższy (42 miesiące w stosunku do 24 służby wojskowej), co mogło mieć odstraszający, wręcz karzący efekt. Dodatkowo, pomimo zmian ustawowych w 2013 r. i możliwości uchylenia wyroków skazujących, skarżący odbyli już wówczas ponad dwa lata kary pozbawienia wolności. 

Tydzień 37 - Papavasilakis przeciwko Grecji

Grecki obdżektor nie mógł skorzystać z procesowych gwarancji rozpoznania jego wniosku o zastępczą służbę wojskową –Sprawa Papavasilakis przeciwko Grecji (66899/14) jednomyślnie: naruszenie Artykułu 9 (wolność myśli, sumienia i wyznania) Konwencji.

Sprawa dotyczyła odmowy władz zapewnienia statusu obdżektora skarżącemu i pozwolenia mu odbycia zastępczej służby wojskowej. Trybunał uznał w szczególności, że greckie władze nie wykonały swojego obowiązku zapewnienia przesłuchiwanym przez specjalną komisję obdżektorom warunków odpowiadających gwarancjom procesowym oraz równej reprezentacji wymaganej przez prawo krajowe. Skarżący został przesłuchany przez komisję złożonej z żołnierzy (dwóch członków służby cywilnej było nieobecnych a ich zastępcy się nie pojawili); ostateczna decyzja Ministra Obrony Narodowej, oparta na projekcie przygotowanym przez komisję, nie spełniała wymaganych gwarancji bezstronności i niezależności; kontrola Najwyższego Sądu Administracyjnego dotyczyła zaś tylko legalności decyzji, a nie jej meritum oraz została również oparta na ocenie dokonanej przez specjalną komisję.

Tydzień 23 - Enver Aydemi przeciwko Turcji

Złe traktowanie osoby odmawiającej służby wojskowej oraz ubiegającej się o status obdżektora - Sprawa Enver Aydemi przeciwko Turcji (26012/11) - naruszenie Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła odmowy skarżącego odbycia służby wojskowej z powodu przekonań religijnych, oraz w efekcie postępowania przeciwko niemu, a także jego złego traktowania w związku z odmową. 

Trybunał uznał w szczególności, że skarżący został poddany nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu, ponieważ został napadnięty i pobity w czasie tymczasowego aresztu z 24 na 25 grudnia 2009 r., a następnie był wielokrotnie oskarżany i skazywany. 

Trybunał wskazał, że władze nie zachowały koniecznej staranności w prowadzeniu śledztwa, jako że zeznania skarżącego zostały przyjęte ponad miesiąc od zdarzeń i złożenia skargi, a postępowanie karne wszczęte przeciwko napastnikom wciąż jeszcze trwało sześć lat po tych zdarzeniach. 

Zdaniem Trybunału sprzeciw skarżącego przeciwko odbywaniu przymusowej służby wojskowej na rzecz świeckiej Republiki Turcji nie był objęty Artykułem 9 (prawo do wolności myśli, sumienia i religii) Konwencji, z uwagi na to, że przyczyny z jakich twierdził, że ma status obdżektora nie były podyktowane religijnymi motywami. W związku z tym Trybunał odrzucił skargę w tym zakresie na podstawie Artykułu 35 § 3 Konwencji.