Špadijer przeciwko Czarnogórze

Domniemane znęcanie się nad strażnikiem więziennym informującym o nieprawidłowościach – wyrok ETPC z 9.11.2022 r. w sprawie Špadijer przeciwko Czarnogórze (skarga nr 31549/18); jednogłośnie:

naruszenie Artykułu 8 (prawo poszanowania życia prywatnego) Konwencji

Sprawa dotyczyła domniemanego zastraszania strażnika więziennego po zgłoszeniu przez nią incydentu z udziałem strażników więziennych mężczyzn wchodzących do zakładu karnego dla kobiet, w którym pracowała, oraz ich niewłaściwego kontaktu z więźniarkami, a także jej prób rozwiązania tego problemu z władzami.

Trybunał stwierdził w szczególności, że sposób, w jaki mechanizmy prawne zostały wdrożone w sprawie skarżącej, był nieodpowiedni, stanowiąc naruszenie spoczywającego na Państwie obowiązku ochrony jej praw

Drašković p. Czarnogórze

Władze nie respektowały praw wdowy, która chciał ekshumować i przenieść szczątki swojego męża – wyrok ETPC z 9.6.2020 r. w sprawie Drašković p. Czarnogórze (skarga nr 40597/17); jednomyślnie:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła prośby skarżącej aby przenieść szczątki swojego męża z Czarnogóry do Bośni i Hercegowiny, czemu sprzeciwił się inny członek rodziny.

Trybunał uznał w szczególności, że taki spór powinien zostać rozpatrywany pod kątem prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, o którym mowa w art. 8 Konwencji.

W okolicznościach niniejszej sprawy władze powinny były wyważyć między życzeniem skarżącej ekshumowania i przeniesienia wbrew interesowi państwa do poszanowania świętości grobów oraz prawom innych członków rodziny.

Mimo to, nie istniał żaden mechanizm prawny, który by pozwolił na rozwiązanie tego sporu, podczas gdy sądy krajowe odmówiły uznania, że skarżąca miała interes prawny. Nie doszło więc do rozpoznania sprawy, w którym można by było wyważyć sporne interesy.

Šaranović przeciwko Czarnogórze

Zarzuty podejrzanego o morderstwo w odwecie na areszt tymczasowy: w większości niedopuszczalne, jedno naruszenie – wyrok ETPC z 5.3.2019 r. w sprawie Šaranović przeciwko Czarnogórze (skarga nr 31775/16); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 5 ust. 1 lit. c (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła zarzutów skarżącego na jego tymczasowe aresztowanie na 2 i pół roku w Czarnogórze pod zarzutem stania za morderstwem brata lidera serbskiej organizacji przestępczej w 2013 r. Miał rzekomo zlecić morderstwo w odwecie za zamordowanie jego własnego brata w Belgradzie w 2009 r. Skarżący sam został zabity przed swoim domem w 2017 r. a jego żona kontynuowała postępowanie przed Trybunałem.

Trybunał uznał w szczególności, że prawo krajowe dotyczące kontroli aresztowania było jasne, ale nie było stosowane konsekwentnie. Ta niekonsekwencja skutkowała, że nie istniała podstawa prawna dla aresztu skarżącego pomiędzy 16 listopada a 15 grudnia 2014 r. z uwagi na to, że nie dokonano jego kontroli w terminie 30 dni przewidzianym przez prawo.

Sąd Najwyższy od tamtej pory wyjaśnił sytuację, uznając, że obowiązkiem sądów krajowych była kontrola aresztowania w terminie ustawowym. Dodatkowo, z wyjątkiem wskazanego okresu miesiąca, tymczasowy areszt pana Šaranovića był kontrolowany regularnie. Wszystkie jego pozostałe skargi zostały uznane za niedopuszczalne. Nie przyznano mu odszkodowania z uwagi na to, że Trybunał uznał, że stwierdzenie naruszenia za wystarczające.

Tydzień 48 - Antović i Mirković przeciwko Czarnogórze

Monitoring sal wykładowych w Czarnogórze naruszył prawo profesorów do prywatności - wyrok ETPC z 28.11.2017 r. w sprawie Antović i Mirković przeciwko Czarnogórze (skarga nr 70838/13); 4 głosami do 3: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła skargi na ingerencję w prywatność dwóch profesorów Uniwersytetu Czarnogórskiej Szkoły Matematyki Nevenki Antovića i Jovana Mirkovića po zainstalowaniu kamer video w miejscach, w których wykładali. 

Uważali, że nie mieli skutecznej kontroli nad zbieraną informacją oraz że monitoring był bezprawny. Sądy krajowe odrzuciły powództwo skarżących odszkodowanie, uznając że życie prywatne nie stanowiło problemu w sprawie, jako że audytoria, w których skarżący nauczali, były miejscami publicznymi. 

Trybunał najpierw odrzucił argumenty rządu o niedopuszczalności skargi z uwagi na fakt, że sprawa nie dotyczyła prywatności jako że miejsce monitorowane znajdowało się w przestrzeni publicznej. Trybunał zauważył, że już wcześniej uznał, że „życie prywatne” może dotyczyć czynności zawodowych i stwierdził, że tak było również w przypadku skarżących. Artykuł 8 Konwencji znajdował więc zastosowanie. Co do meritum, Trybunał ustalił, że monitoring wizyjny stanowił ingerencję w prawo do prywatności skarżących a z przedstawionego materiału dowodowego wynikało, że był również sprzeczny z prawem krajowym. Tymczasem sądy krajowe nigdy nie wzięły pod uwagę prawnego uzasadnienia monitoringu ponieważ uznały z góry, że nie nastąpiła ingerencja w prywatność. 

Tydzień 38 - Ranđelović i Inni przeciwko Czarnogórze

Postępowanie przygotowawcze w związku z zaginięciem Romów po zatonięciu łodzi było nieskuteczne z uwagi na jego długotrwałość - wyrok ETPC z 21.9.2017 r. w sprawie Ranđelović i Inni przeciwko Czarnogórze (sprawa nr 66641/10); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 2 (prawo do życia - śledztwo) Konwencji w stosunku do jednego ze skarżących. 

Sprawa dotyczyła skargi na nieprzeprowadzenie przez władze Czarnogóry sprawnego i skutecznego śledztwa w sprawie śmierci i zaginięcia członków rodziny skarżących. Ci ostatni, grupa Romów, przybyli łodzią na wybrzeże Czarnogóry, chcąc docelowo dostać się do Włoch. Łódź zatonęła w sierpniu 1999 r. 

Trybunał uznał, że rząd nie uzasadnił długości toczącego się postępowania karnego, które trwało ponad 10 lat i 7 miesięcy po tym, jak nowy akt oskarżenia został złożony w 2006 r. Wskazując na swoje orzecznictwo, Trybunał podkreślił w szczególności, że upływ czasu w sposób nieunikniony wpłynął na ilość i jakość dostępnego materiału dowodowego, a ujawnienie się braku staranności rzuca cień na dobrą wiarę śledczych. Długotrwałe postępowanie wydłużyło żałobę członków rodziny. Trybunał uznał więc, że opóźnienia w sprawie nie mogą być postrzegane jako zgodne z obowiązkami państwa wynikającymi z art. 2 Konwencji.