Yakovlyev przeciwko Ukrainie

Osadzony prowadzący strajk głodowy był karmiony siłą w celu stłumienia protestu – wyrok ETPC z 8.12.2022 r. w sprawie Yakovlyev przeciwko Ukrainie (skarga nr 42010/18); jednogłośnie: naruszenie art. 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

 Sprawa dotyczyła przymusowego karmienia skarżącego podczas pobytu w zakładzie karnym za rozbój, po odbyciu strajku głodowego w proteście przeciwko warunkom jego osadzenia i postawie funkcjonariuszy więziennych.

Biorąc pod uwagę stosunkowo krótki czas, jaki upłynął od rozpoczęcia jego strajku głodowego, brak jakiegokolwiek wyjaśnienia w orzeczeniu lekarskim co do bezpośredniego zagrożenia jego życia, brak konieczności hospitalizacji oraz fakt, że był w dobrym stanie zdrowia aby uczestniczyć w rozprawie przed sądem krajowym, Trybunał nie był przekonany, czy przymusowe karmienie pana Jakowlewa było medycznie konieczne. Sędzia nakazał przymusowe karmienie go bez odpowiedzi na jego obawy i bez zbadania, czy istnieje alternatywny sposób postępowania, a przymusowe karmienie zostało przeprowadzone przy braku jakichkolwiek przepisów prawnych dotyczących procedur, których należy przestrzegać . Dlatego Trybunał nie był przekonany, że sądy krajowe spełniły swoją rolę skutecznej gwarancji proceduralnej przed nadużyciami.

Wreszcie, dochodzenie w sprawie prawdziwych przyczyn strajku głodowego i merytoryczna odpowiedź na ich skargi i żądania byłyby właściwym sposobem zbadania przez Państwo sytuacji i zarządzania nią. Ponieważ jedyną odpowiedzią na strajk głodowy więźniów było przymusowe karmienie, Trybunał nie mógł wykluczyć, że celem przymusowego karmienia było stłumienie protestów w Zakładzie Karnym Zamkova. Trybunał stwierdził, że państwo nie zarządzało odpowiednio sytuacją w związku ze strajkiem głodowym Pana Jakowlewa i poddało go nadmiernemu przymusowi fizycznemu i zadało mu ból.

Ivan Karpenko przeciwko Ukrainie

Zakaz rozmów z innymi osadzonymi narusza Konwencję – wyrok ETPC z 16.12.2021 r. w sprawie Ivan Karpenko przeciwko Ukrainie (skarga nr 45397/13);  jednogłośnie:

naruszenie Artykułu 3 ( zakaz nieludzkiego i poniżającego traktowania) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

naruszenie Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) w związku z Artykułem 3.

Sprawa dotyczyła reżimu – zakaz rozmów z osadzonymi z innych cel – w którym pan Karpenko był przetrzymywany podczas odbywania kary dożywotniego pozbawienia wolności.

Trybunał stwierdził w szczególności, że zakaz był sprzeczny z europejskimi regułami więziennymi i został spotęgowany kilkoma poważnymi czynnikami obciążającymi, które skutkowały traktowaniem z naruszeniem Konwencji.

 

Selygenenko i inni przeciwko Ukrainie

Uchodźcy ze stref konfliktu na Ukrainie pozbawieni prawa głosu w wyborach samorządowych – wyrok ETPC z 21.10.2021 r. w sprawie Selygenenko i inni przeciwko Ukrainie (skargi nr 24919/16 i 28658/16); jednogłośnie:

naruszenie art. 1 Protokołu nr 12 (ogólny zakaz dyskryminacji) do Konwencji.

Skarżący, którzy są przesiedleńcami wewnętrznymi, którzy uciekli z konfliktu w Doniecku i na Krymie, przybyli do Kijowa w latach 2014-15. Sprawa dotyczyła rzekomej dyskryminacyjnej odmowy pozwolenia im głosowania w kijowskich wyborach samorządowych w 2015 r., ponieważ pomimo dokumentów wskazujących na ich miejsce zamieszkania jako Kijów, władze uznały, że nadal są mieszkańcami swoich miejscowości.

Trybunał stwierdził w szczególności, że władze nie wzięły pod uwagę szczególnej sytuacji skarżących jako przesiedleńców wewnętrznych i dyskryminowały ich w korzystaniu z ich prawa do głosowania w wyborach lokalnych.

Gumenyuk i Inni przeciwko Ukrainie

 

Reforma na Ukrainie poważnie podważyła niezależność sądownictwa – wyrok ETPC z 22.7.2021 r. w sprawie Gumenyuk i Inni przeciwko Ukrainie (skarga nr 11423/19); jednogłośnie:

Naruszenie art. 6 ust. 1 (prawo dostępu do sądu) Konwencji

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego).

Sprawa dotyczyła sędziów byłego Sądu Najwyższego Ukrainy, którym z powodu reformy sądownictwa i zmian legislacyjnych, które miały miejsce w 2016 roku, uniemożliwiono sprawowanie funkcji bez formalnego odwołania. Sąd Najwyższy Ukrainy został zlikwidowany i powstał nowy powołany w grudniu 2017 r., w którym stanowiska sędziowskie obsadzano w trybie konkursowym. Mimo że Sąd Konstytucyjny Ukrainy uznał, że skarżący powinni mieć możliwość kontynuowania pracy jako sędziowie nowego Sądu Najwyższego, nie uzyskali na to pozwolenia. Zarzucili, że zostali usunięci z pełnionych funkcji z naruszeniem gwarancji zawodu sędziego oraz sprzecznie z Konwencją. Trybunał uznał, że prawo dostępu do sądu jest podstawowym prawem proceduralnym służącym ochronie sędziów a skarżący zasadniczo powinni móc wystąpić do sądu ze swoimi zarzutami. Ponadto Trybunał uznał, że uniemożliwienie wykonywania funkcji sędziów Sądu Najwyższego od grudnia 2017 r., pomimo korzystnego dla nich orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, znacząco wpłynęło na ich życie prywatne i stanowiło ingerencję w ich prawo do poszanowania życia prywatnego. Ta ingerencja nie była zgodna z prawem w rozumieniu Konwencji, ponieważ była sprzeczna z zasadą nieusuwalności sędziów, która była fundamentalna dla niezawisłości sędziowskiej i zaufania publicznego do sądownictwa.

Stetsov przeciwko Ukrainie

Brak możliwości uzyskania przez wnioskodawcę rewizji zakazu opuszczania kraju do czasu pełnej spłaty długu stanowił naruszenie Konwencji – wyrok ETPC z 11.5.2021 r. w sprawie Stetsov przeciwko Ukrainie (skarga nr 5170/15); jednomyślnie:

Naruszenie art. 2 Protokołu 4 (swoboda przemieszczania się) Konwencji.

Sprawa dotyczyła zakazu opuszczania kraju nałożonego na Pana Stetsova z powodu niespłacenia długu ustalonego wyrokiem. Zgodnie z prawem krajowym w przedmiotowym czasie zakaz ten nie mógł zostać uchylony, dopóki nie zostanie zwrócona pełna kwota długu. Zakaz obowiązywał więc przez co najmniej cztery lata. W odniesieniu do ograniczeń nałożonych z powodu niespłaconych długów, Trybunał podkreślił, że takie środki mogą być uzasadnione tylko wtedy, gdy mają na celu zagwarantowanie odzyskania przedmiotowych długów. W związku z tym władze nie mogły przedłużać ograniczeń na długi okres czasu bez okresowego przeglądu ich uzasadnienia. W niniejszej sprawie Trybunał uznał, że Pan Stetsov został poddany środkom, które nie były wystarczająco uzasadnione i nie mogły zostać ponownie zbadane lub poddane ponownej ocenie przed ściśle określonym terminem, który stanowił dzień pełnego zwrotu kosztów. W związku z tym władze ukraińskie nie dopełniły obowiązku zapewnienia, aby jakakolwiek ingerencja w prawo osoby do opuszczenia swojego kraju była uzasadniona i proporcjonalna w stosunku do okoliczności, od samego początku i przez czas trwania ingerencji. Niemniej Trybunał odnotował reformę postępowania cywilnego z 2017 i 2018 r., która umożliwiła dłużnikom wszczęcie postępowania w celu zniesienia ograniczeń w podróżowaniu. Reforma ta jednak weszła w życie po wydarzeniach, które doprowadziły do ​​złożenia wniosku przez pana Stetsova. 

Shmorgunov i Inni przeciwko Ukrainie

Liczne naruszenia praw podczas protestów na Majdanie – wyrok ETPC z 21.01.2021 r. w sprawie Shmorgunov i Inni przeciwko Ukrainie (skargi nr 12482/14 i 39800/14), Kadura i Smaliy przeciwko Ukrainie (skargi nr 42753/14 i 43860/14), Dubovtsev i Inni przeciwko Ukrainie (skarga nr 21429/14) oraz Vorontsov i Inni przeciwko Ukrainie (skarga nr 58925/14); jednomyślnie:

Wiele naruszeń art. 3 (zakaz tortur oraz nieludzkiego i poniżającego traktowania) Konwencji;

Wiele naruszeń art. 5 ust. 1 i 3 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego);

Wiele naruszeń art. 11 (wolność zgromadzeń i stowarzyszeń);

Naruszenie art. 2 (prawo do życia) oraz

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego).

Sprawa dotyczyła zdarzeń wokół protestów na Majdanie w Kijowie i innych miastach na Ukrainie, w których dochodziło do rozproszenia protestujących, ich pozbawienia wolności, porywania aktywistów i złego ich traktowania, a także związanych z tym postępowań.

Wszyscy skarżący mieli do czynienia z policją lub niepaństwowymi agentami znajdującymi się pod policyjną kontrolą (tituszki). Zarzucali m.in. brutalność policji, odmowę przyznania im prawa do protestu, nieuzasadnione areszty, a nawet w jednym przypadku śmierć.

Trybunał uznał, że władze celowo zastosowały złe traktowania a państwo było odpowiedzialne za zamordowanie jednego z protestujących. Zauważył, że wiele aresztów było arbitralnych. Stwierdził, że władze celowo chciały zakłócić początkowo pokojowe protesty, używając nadmiernej przemocy i bezprawnych zatrzymań by to osiągnąć. Podsumowując, Trybunał uznał, że stwierdzone naruszenia stanowiły strategię władz. Dodatkowo, śledztwa w sprawie przedmiotowych zdarzeń w wielu przypadkach były nieskuteczne.

Grubnyk p. Ukrainie

Tymczasowy areszt podejrzanego o atak bombowy nie naruszyło Konwencji – wyrok ETPC z 17.9.2020 r. w sprawie Grubnyk p. Ukrainie (skarga nr 58444/15)

Sprawa dotyczyła zatrzymania i aresztowania skarżącego w związku z kilkoma przestępstwami terrorystycznymi w Odessie w 2015 r.

Jednomyślnie: brak naruszenia art. 5 ust. 2 i 3 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) w zakresie skargi na brak niezwłocznego poinformowania o przyczynach zatrzymania oraz braku prawnego dostępu do poręczenia majątkowego z uwagi na oskarżenie o czyny terrorystyczne;

Dwa naruszenia art. 5 ust. 1 Konwencji z uwagi na to, że zatrzymanie skarżącego zostało przeprowadzone bez wcześniejszego orzeczenia sądu i nie zostało wydane następnego dnia;

Naruszenie art. 6 ust.2 (domniemanie niewinności) z uwagi na to, że pierwsze postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania przeciwko niemu zawierało stwierdzenie, że jest winny szczególnie „ciężkiego przestępstwa”, podczas gdy był w tym czasie jedynie podejrzany a nie skazany za czyny terrorystyczne.

Trybunał uznał, że w tych szczególnych okolicznościach sprawy skarżącego sądy krajowe wskazały odpowiednie przyczyny jego tymczasowego aresztowania, biorąc pod uwagę fakt, że był podejrzany o atak bombowy w czasie ogromnych napięć w Odessie oraz w kontekście oskarżonych w innych głośnych sprawach, którzy uciekli zaraz po zwolnieniu z aresztu.

Mimo to, odnotował z satysfakcją, że Ukraiński Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności przepisu o poręczeniu majątkowym, podnoszonym w sprawie skarżącego, który w innych sprawach ograniczał zdolność sądów krajowych w wydawaniu właściwie uzasadnionych postanowień o areszcie.

Sukachov p. Ukrainie

Nieodpowiednie warunki aresztu na Ukrainie – Trybunał wdraża procedurę wyroku pilotażowego – wyrok ETPC z 30.1.2020 r. w sprawie Sukachov p. Ukrainie (skarga nr 14057/17)

Sprawa dotyczyła powtarzającego się strukturalnego problemu trudnych warunków w aresztach na Ukrainie. Jednomyślnie:

Naruszenie art. 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji z uwagi na kumulacyjny skutek przeludnienia, słabego oświetlenia, wentylacji i warunków sanitarnych w celach, w których pan Sukachov przebywał z jedną godziną ćwiczeń na zewnątrz dziennie między 2012 a 2017 rokiem.

Naruszenie art. 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) Konwencji z uwagi na brak dostępnych skutecznych środków by skarżyć się na warunki osadzenia.

Trybunał uznał, że problem niewłaściwych warunków w aresztach nie dotyczył tylko samego skarżącego. Problem ten był powszechny i trwał od co najmniej 2005 r., kiedy to Trybunał wydał pierwszy wyrok w tym zakresie, co nie skutkowało znalezieniem jakichkolwiek konkretnych rozwiązań od tamtej pory.

Problem dotknął i mógł dotknąć szerokie grono osób i istniała nagła potrzeba zapewnienia szybkiej i odpowiedniej odpowiedzi na poziomie krajowym. Trybunał zdecydował więc zastosować procedurę wyroku pilotażowego w tej sprawie i zwrócił się do ukraińskich władz o udostępnienie skutecznych środków prewencyjnych i odszkodowawczych za nieodpowiednie warunki osadzenia w terminie maksimum 18 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku. Wyliczył również obszerne środki do przedsięwzięcia aby uporać się z tym problemem strukturalnym. To już ósmy wyrok pilotażowy dotyczący warunków osadzenia.

Razvozzhayev przeciwko Rosji i Ukrainie oraz Udaltsov przeciwko Rosji

Protestujący rosyjscy opozycjoniści zostali ofiarami wielu naruszeń po ich skazania za organizację działań masowego nieporządku w 2012 r. - wyrok ETPC z 19.11.2019 r. w sprawie Razvozzhayev przeciwko Rosji i Ukrainie oraz Udaltsov przeciwko Rosji (skarga nr 75734/12)

Skarga dotyczyła skazań dwóch mężczyzn za organizowanie „masowego nieporządku” z uwagi na ich udział w maju 2012 r. w protestach opozycji oraz wynikającymi z nich zakłóceniami w centrum Moskwy, incydentem, który leżał u podstaw wcześniejszych spraw, którymi zajmował się Europejski Trybunał Praw Człowieka. 

Jednomyślnie: kilka naruszeń praw obu skarżących, w tym:

naruszenie Artykułu 3 (zakaz tortur, nieludzkiego i poniżającego traktowania) i Artykułu 5 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) z uwagi na nieprzeprowadzenie śledztwa w sprawie podnoszonych zarzutów, że został uprowadzony przez rosyjskich agentów na Ukrainie i zabrany do Rosji oraz

naruszenie Artykułu 11 (wolność zgromadzeń) z uwagi na jego skazanie za organizację masowego nieporządku. 

Trybunał odrzucił skargę pierwszego skarżącego pod Artykułem 11, stwierdzając że jego działania nie wypełniły znamienia „pokojowego zgromadzenia”. Trybunał zauważył, że sądy krajowe obwiniały protestujących o przemoc a drugiego skarżącego osobiście jako organizatora, mimo że nie oceniły odpowiedzialności władz za protest odchodzącego od swojej pokojowej wstępnej fazy. Wręcz przeciwnie, Trybunał uznał we wcześniejszej fazie sprawy napięcia urosły z uwagi na to, że władze nieoczekiwanie zmieniły miejsce protestu i nie komunikowały się w odpowiedni sposób z protestującymi. Dodatkowo, drugi skarżący nigdy nie ujawnił przemocowych zamiarów, a wręcz przeciwnie wzywał do zachowania spokoju. 

Trybunał również stwierdził wiele naruszeń praw chronionych Artykułem 5, Artykułem 6 (prawo do rzetelnego procesu sądowego), Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego) oraz Artykułu 1 Protokołu Nr 1 (ochrona własności) Konwencji.

Polyakh i Inni przeciwko Ukrainie

Zwolnienie urzędników służby cywilnej zgodnie z ukraińską ustawą lustracyjną doprowadziło do naruszenia ich praw – wyrok ETPC z 17.10.2019 r. w sprawie Polyakh i Inni przeciwko Ukrainie (skargi nr 58812/15, 53217/16, 59099/16,

23231/18 oraz 47749/18)

Sprawa dotyczyła zwolnienia pięciu urzędników służby cywilnej zgodnie z ustawą lustracyjną z 2014 r.

Jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji z uwagi na przewlekłość postępowań krajowych pierwszych trzech skarżących,

Naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji w odniesieniu do pięciu skarżących.

Trybunał po pierwsze stwierdził, że prawo trzech pierwszych skarżących do rzetelnego procesu sądowego zostało naruszone z uwagi na to, że postępowanie dotyczące ich zwolnienia trwało ponad 4,5 roku i wciąż się toczyło.

Co do problemu pod Artykułem 8, Trybunał nie miał wątpliwości, że w tym czasie ówczesny prezydent Wiktor Janukowycz rządził ukraińską służbą cywilną a demokratyczne rządy doświadczały znacznych wyzwań, które uzasadniały potrzebę reformy. Mimo to, Trybunał uznał w szczególności, że ustawa lustracyjna miała bardzo szerokie zastosowanie i doprowadziła do zwolnienia skarżących tylko za to, że pracowali w służbie cywilnej ponad rok, gdy rządził Janukowycz czy też za to, że należeli do Partii Komunistycznej przed 1991 r.

Ustawa nie uwzględniała indywidualnej roli skarżących ani czy byli związani z jakimikolwiek niedemokratycznymi działaniami jakie miały miejsce za rządów poprzedniego prezydenta Ukrainy. W tym kontekście, ukraińska ustawa lustracyjna różniła się od węższych programów lustracyjnych wprowadzonych w innych państwach Europy Środkowej i Wschodniej.

Svitlana Ilchenko przeciwko Ukrainie

Rozbiórka garażu bez ustalenia odszkodowania w toku odpowiedniej procedury doprowadziło do naruszenia praw skarżącej – wyrok ETPC z 4.7.2019 r. w sprawie Svitlana Ilchenko przeciwko Ukrainie (skarga nr 47166/09); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 1 Protokół Nr 1 (ochrona własności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła rozbiórki garażu skarżącej aby zrobić drogę dla nowego projektu budowy mieszkań komercyjnych.

Trybunał stwierdził w szczególności, że skarżąca, która miała garaż i używała nieruchomości pod nim od 1980 r., została ostatecznie potraktowana przez sądy jak squatter i nie uwzględniono szczególnego aspektu jej sprawy. Skarżącą zapytano jedynie o negocjowanie odszkodowania wywłaszczeniowego, a władze nie przeprowadziły odpowiedniego postępowania aby ocenić sprawiedliwe odszkodowanie zgodne z wartością rynkową nieruchomości.

Chernega i Inni przeciwko Ukrainie

Kilku protestujących przeciwko wyrębowi drzew w publicznym parku nie zostało potraktowanych zgodnie z Konwencją – wyrok ETPC z 18.6.2019 r. w sprawie Chernega i Inni przeciwko Ukrainie (skarga nr 74768/10); 6 głosami do 1:

Brak naruszenia materialnego aspektu Artykułu 3 (zakaz tortur) Konwencji w stosunku do siódmego i dziewiątego skarżącego oraz jednomyślnie:

Naruszenie procesowego aspektu Artykułu 3 w stosunku do tych skarżących.

Uznał również, jednomyślnie, naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) w stosunku do pierwszego i drugiego skarżącego.

Następnie stwierdził, jednomyślnie, Naruszenie Artykułu 11 (prawo do pokojowych zgromadzeń) w stosunku do pierwszego, drugiego, siódmego i dziewiątego skarżącego oraz 6 głosami do 1:

Brak naruszenia Artykułu 11 w stosunku do trzeciego, czwartego, piątego i szóstego skarżącego.

Sprawa dotyczyła skarg na naruszenie praw osób, które protestowały przeciwko wyrębowi drzew w publicznym parku na potrzeby nowej drogi.

Trybunał uznał w szczególności, że władze nie przeprowadziły odpowiedniego śledztwa w zakresie wiarygodnych zarzutów dotyczących złego traktowania dwóch skarżących. Dwóm innym skarżącym nie pozwolono na udział w rozprawach przed sądem odwoławczym, a władze nie zagwarantowały pokojowego charakteru protestów, głównie z uwagi na pomyłkę co do funkcji i władzy ochrony i policji obecnych na miejscu.

Petukhov przeciwko Ukrainie (nr 2)

Ukraina powinna zreformować swój system kontroli kar dożywotniego pozbawienia wolności – wyrok ETPC z 12.3.2019 r. w sprawie Petukhov przeciwko Ukrainie (nr 2) (skarga nr 41216/13)

Sprawa dotyczyła skargi osadzonego, że prawo ukraińskiego nie przewidywało warunkowego przedterminowego zwolnienia z kary pozbawienia wolności dla osób, którym wymierzono karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji z uwagi na to, że pan Petukhov nie miał szans warunkowego przedterminowego zwolnienia ani zrewidowania kary dożywotniego pozbawienia wolności.

W szczególności postępowanie o ułaskawienie przez prezydenta, jedyna procedura łagodząca kary dożywotniego pozbawienia wolności na Ukrainie, nie została jasno sformułowana, ani nie miała gwarancji procesowych przeciw nadużyciom.

Dodatkowo, warunki osadzenia skazanych na karę dożywotniego pozbawienia wolności na Urkainie uniemożliwiało im pełną resocjalizację a władzom nie dawały możliwości prawdziwej oceny ich kary. Biorąc pod uwagę systemowy charakter problem, Trybunał uznał, na podstawie Artykułu 46 (wykonanie wyroków), że Ukraina powinna zreformować swój system kontroli wyroków skazujących na karę dożywotniego pozbawienia wolności przez dokonanie analizy każdej sprawy pod kątem, czy dalsze pozbawienie wolności jest uzasadnione oraz przez umożliwienie skazanym na karę dożywotniego pozbawienia wolności przewidzenia, kiedy i pod jakimi warunkami mogliby ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie.

Trybunał również stwierdził, jednomyślnie, kolejne naruszenie Artykułu 3 Konwencji z uwagi na to, że skarżącemu nie zapewniono odpowiedniej opieki medycznej w związku z gruźlicą, na którą chorował od lipca 2010 r.

Tydzień 46 - Zhang przeciwko Ukrainie

Skazanie chińskiego studenta za morderstwo na podstawie sprzecznych zeznań świadków naruszyło jego prawo do rzetelnego procesu sądowego - wyrok ETPC z 13.11.2018 r. w sprawie Zhang przeciwko Ukrainie (skarga nr 6970/15); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła skazania skarżącego za morderstwo.

Trybunał uznał w szczególności, że skarżący został skazany na podstawie sprzecznych i niespójnych zeznań świadka oskarżenia, co wcześniej kilkakrotnie stanowiło podstawę przekazania sprawy do uzupełnienia śledztwa. Sądy w końcu uznały materiał dowodowy, jednocześnie odmawiając uwzględnienia zeznań świadka na korzyść skarżącego. Sądy cytowały przy tym nowe zasady procesowe wprowadzone w 2012 r. na uzasadnienie ich decyzji przeciwko uwzględnieniu materiałów na korzyść skarżącego, przy czym zasady te zostały wprowadzone w celu wzmocnienia praw oskarżonego. Mimo to, wykładnia sadów oraz zastosowanie przepisów była niezgodna z obowiązkami konwencyjnymi państwa i doprowadziła do wyłączenia dowodu z zeznań świadka obrony z akt sprawy. Żaden z sądów nie rozpoznał argumentów skarżącego o wadliwości dowodów przeciwko niemu ani nierzetelności czy arbitralności wyłączenia dowodu na jego korzyść. Cały proces w związku z tym doprowadził do naruszenia jego praw. 

Tydzień 45 - Burlya i Inni przeciwko Ukrainie

Romowie zmuszeni do ucieczki z domów przez rozwścieczony tłum doznali poniżającego traktowania - wyrok ETPC z 6.11.2018 r. w sprawie Burlya i Inni przeciwko Ukrainie (skarga nr 3289/10); naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania mieszkania) w związku z Artykułem 14 (zakaz dyskryminacji) Konwencji oraz w stosunku do skarżących, którzy byli w domach w czasie zdarzeń: dwa naruszenia Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania / brak skutecznego śledztwa) w związku z Artykułem 14 Konwencji. 

Sprawa dotyczyła skargi przeciwko ukraińskiemu rządowi grupy Romów po antyromskim ataku w ukraińskiej wiosce w 2002 r. Zarzucali w szczególności, że państwo było odpowiedzialne za inwazję i plądrowanie ich domów przez tłum, podczas gdy lokalne władze w najgorszym wypadku współdziałały z nim a w najlepszym nie zrobiły nic aby temu zapobiec. 

Trybunał nie zgodził się z ukraińskim rządem, że władze nie odegrały żadnej roli w „pogromie”, ale faktycznie działały by rozproszyć tłum i zapobiec sytuacji. Trybunał stwierdził w szczególności, że decyzje podjęte przez policję by chronić grupę skarżących, bez wyraźnego dobrego powodu, ale raczej doradzanie im opuszczenia domów przed „pogromem” stanowiło wystarczająco poważne naruszenie godności skarżących by uznać je za poniżające traktowanie. Dodatkowo, późniejsze śledztwo w zakresie zdarzeń było nieodpowiednie i charakteryzowało się brakiem dokładności i niezależności. 

Tydzień 41 - Batkivska Turbota Foundation przeciwko Ukrainie

Odebranie nieruchomości fundacji pro bono pomimo nabycia jej w dobrej wierze stanowiło naruszenie - wyrok ETPC z 9.10.2018 r. w sprawie Batkivska Turbota Foundation przeciwko Ukrainie (skarga nr 5876/15); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 1 Protokołu Nr 1 (ochrona własności) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła pozbawienia własności skarżącej fundacji części sanatorium, które nabyła od Ukraińskiej Federacji Związków Zawodowych w 2002 r. Federacja weszła w posiadanie nieruchomości stopniowo, począwszy od czasów sowieckich, a jej własność nad składnikami nieruchomości została potwierdzona orzeczeniem sądowym w 1997 r. Mimo to prokurator w 2011 r. wystąpił o zwrot nieruchomości Skarbowi Państwa. Sądy krajowe ostatecznie orzekły, że federacja nie miała prawa sprzedać nieruchomości, ponieważ sanatorium pozostawało własnością państwa i unieważniły tytuł skarżącej fundacji do nieruchomości. 

Trybunał uznał w szczególności, że nie istniało prawo, z którego by jasno wynikało, kto był nabywcą postsowieckich nieruchomości: Federacja, jej oddział nieruchomościowy czy państwo. Orzecznictwo sądów krajowych w tym zakresie było również niespójne. Państwo również nałożyło nieproporcjonalny ciężar na skarżącą organizację pozbawiając ją jej własności. Trybunał stwierdził więc naruszenie jej praw. 

Tydzień 39 - Denisov przeciwko Ukrainie

Trybunał stwierdza, że zwolnienie sędziego z funkcji prezesa sądu było niesprawiedliwe, lecz odrzuca skarga na naruszenie prawa do poszanowania życia prywatnego - wyrok ETPC z 25.9.2018 r. w sprawie Denisov przeciwko Ukrainie (Wielka Izba) (skarga nr 76639/11); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji. Jednocześni uznał za niedopuszczalną skargę pod Artykułem 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła usunięcia skarżącego ze stanowiska prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kijowie. 

Trybunał stwierdził, że sposób w jaki ukraińska KRS najpierw zwolniła skarżącego - prezesa sądu z uwagi na nieskuteczność zarządczą a NSA później skontrolował tą decyzję przypomniał podobne problemy ujawnione w sprawie Oleksandr Volkov przeciwko Ukrainie. 

Pierwszy organ nie był wystarczająco niezależny i bezstronny, a drugi nie był w stanie naprawić błędów pierwszego postępowania. Doszło zatem do naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego. 

Po przejrzeniu swojego orzecznictwa Trybunał zauważył, że ochrona życia prywatnego pod Artykułem 8 Konwencji może również opierać się na sporach pracowniczych. Mimo to, nie można tego odnieść do przypadku pana Denisova, ponieważ przyczyny jego zwolnienia nie wiązały się z jego życiem prywatnym a samo zwolnienie nie miało znaczącego wpływu na jego życie prywatnego później. Przykładowo, skutki jakich doznał w związku z utratą prestiżu związanego z niepełnieniem funkcji prezesa sądu czy też utratą wynagrodzenia nie były na tyle ciężki by Artykuł 8 znalazł zastosowanie. 

Tydzień 19 - Zelenchuk i Tsytsyura przeciwko Ukrainie

Całkowity zakaz kupowania i sprzedawania gruntów rolnych na Ukrainie doprowadził do naruszenia praw, a rząd powinien wprowadzić bardziej zrównoważone prawo - wyrok ETPC z 22.5.2018 r. w sprawie Zelenchuk i Tsytsyura przeciwko Ukrainie (skargi nr 846/16 and 1075/16); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 1 Protokołu nr 1 (ochrona własności) Konwencji.  

Sprawa dotyczyła skargi dwóch osób na państwowy zakaz sprzedaży działek rolnych, który ich zdaniem stanowił naruszenie ich praw własności, jako właścicieli takich działek. 

Trybunał zauważył, że po upadku ZSRR Ukraina głównie przekazała grunty rolne ludziom, którzy wcześniej pracowali w kołchozach, ale wprowadziła, prawdopodobnie tymczasowo, zakaz sprzedaży takich gruntów, znany jako „moratorium na nieruchomości”. Rząd wskazywał, że środek zapobiegał gromadzeniu nieruchomości w nielicznych rękach, powstrzymywał pauperyzację ludzi mieszkających na wsi oraz zapewniał uprawę ziemi. 

Mimo to Trybunał uznał, że państwo nie wyważyło w sposób odpowiedni między ogólnymi interesami społeczności oraz prawami własności skarżących. Trybunał odnotował, że żadne inne państwo Rady Europy nie ma takiego zakazu oraz zwrócił uwagę na niespójne podejście Ukrainy do zakończenia moratorium. Nie było również jasne, dlaczego mniej restrykcyjny środek nie mógłby być skuteczny w osiągnięciu tych samych celów.

Trybunał stwierdził, że rząd powinien podjąć działania legislacyjne celem zapewnienia wymaganego sprawiedliwego wyważenia interesów właścicieli działek rolnych, ale nie miał na myśli natychmiastowego wprowadzenia nieograniczonego rynku nieruchomości rolnych. Skarżącym nie przyznano pieniężnego zadośćuczynienia. 

Tydzień 9 - Sinkova przeciwko Ukrainie

Skazanie studentki za smażenie jaj na pomniku wojennym nie naruszyło jej wolności wyrażania opinii ale jej areszt w czasie postępowania sądowego był bezprawny - wyrok ETPC w sprawie Sinkova przeciwko Ukrainie (skarga nr 39496/11).

Sprawa dotyczyła zatrzymania, aresztu oraz skazania 19-letniej studentki za smażenie jaj na ogniu na grobie nieznanego żołnierza w Kijowie w 2010 r. Później zamieściła nagranie z tego zdarzenia w Internecie, tłumacząc, że protestowała przeciwko marnowaniu cennego gazu naturalnego. Została zatrzymana w 2011 r. oraz aresztowana na 3 miesiace w czasie postępowania karnego za zbezczeszczenie grobu. Ostatecznie została skazana na karę pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania. 

W dzisiejszym wyroku Trybunał orzekł: jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji w zakresie zatrzymania skarżącej, którego podstawą był nakaz sądowy i zmierzał do zapewnienia jej obecności na przesłuchaniu w jej sprawie, gdyż pomimo wysiłków policji nie można było jej odnaleźć aż do marca 2011 r.; jednomyślnie: naruszenie Artykułu 5 ust. 1, 3 i 5 Konwencji z uwagi na aresztowanie skarżącej od 29 maja do 17 czerwca 2011 r. bez podstawy w postaci orzeczenia sądowego; całość jej aresztu od 29 marca do 30 czerwca 2011 r. nie została uzasadniona; prawo ukraińskie nie przewidywało wykonalnego prawa do odszkodowania za bezprawność aresztu oraz; 4 głosami do 3: brak naruszenia Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii). Trybunał uznał w szczególności, że skazanie skarżącej za wyrażenie pogardy dla grobu nieznanego żołnierza naruszył jej wolność słowa, ale był proporcjonalnym ograniczeniem zgodnie z prawem krajowym.

Tydzień 41 - Burmych i Inni przeciwko Ukrainie

Skreślenie z listy i przekazanie Komitetowi Ministrów Rady Europy ponad 12 tysięcy ukraińskich spraw - wyrok ETPC (Wielka Izba) w sprawie Burmych i Inni przeciwko Ukrainie (skarga nr 46852/13 i inne); 13 głosami do 4: niniejsze skargi powinny zostać ocenione zgodnie z obowiązkami wynikającymi z wyroku pilotażowego z 15.9.2009 r. w sprawie Yuriy Nikolayevich Ivanov przeciwko Ukrainie i zdecydowano 10 głosami o 17 o skreśleniu skargi z listy spraw zgodnie z Artykułem 37 ust. 1(c) Konwencji oraz przekazani ich Komitetowi Ministrów Rady Europy aby zająć się nimi zgodnie z porządkiem ogólnego wykonania środków zarządzonych w wyroku pilotażowym Ivanov. 

Sprawy dotyczyły przedłużającego się braku wykonania prawomocnych orzeczeń sądowych. Dotyczyły zagadnień analizowanych w wyroku pilotażowym Ivanov przeciwko Ukrainie, który odnosił się do problemu strukturalnego prowadzącego do naruszenia Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego w rozsądnym terminie) i Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) Konwencji oraz Artykułu 1 Protokołu 1 (ochrona własności) Konwencji. 

Zgodnie z zasadą subsydiarności, która jest podstawą całej Konwencji a nie tylko procedury wyroku pilotażowego, przedmiot rozpoznania sprawy w wyroku pilotażowym Ivanov przeciwko Ukrainie, dotyczący kwestii naprawienia szkody ofiarom systemowego naruszania Konwencji, stanowił kwestię egzekucji wyroku wyrażoną w Artykule 46 Konwencji. 

Niniejsza sprawa oraz 12,143 podobnych skarg, aktualnie rozpoznawanych jak i również innych potencjalnych przyszłych podobnych spraw były częścią procedury wykonania w ramach procedury wyroku pilotażowego. Rozpoznanie tych spraw powinno koniecznie nastąpić zgodnie ze środkami egzekucji wyroków wprowadzanych przez dane państwo pod nadzorem Komitetu Ministrów. Wszystkie te sprawy powinny być postrzegane jako część procedury wykonania wyroku w sprawie Ivanov i przekazane Komitetu Ministrów zgodnie z jego właściwością, jako organowi odpowiedzialnemu za zapewnienie wszystkim osobom poszkodowanych problemami systemowymi ustalonymi w wyroku pilotażowym sprawiedliwości oraz naprawienia szkody, co dotyczy również skarżących w niniejszej sprawie. 

Mając na względzie fakt, że interes obecnych oraz potencjalnych poszkodowanych problemem systemowym uzyska większą ochronę w toku procedury wykonania wyroku, Trybunał uznał, że cele Konwencji nie będą mogły być tak skutecznie osiągnięte jak w procedurze wykonania wyroku pilotażowego Ivanov. Dlatego, orzekł, że nie ma uzasadnienia dla kontynuowania rozpoznania sprawy przed Trybunałem.