Kaboğlu i Oran przeciwko Turcji (nr 2)

 

Postępowanie karne przeciwko dwóm profesorom akademickim: naruszenie prawa do wolności wypowiedzi – wyrok ETPC z 20.10.2020 r. w sprawie Kaboğlu i Oran przeciwko Turcji (nr 2) (skarga nr 36944/07); jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji oraz

Naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji w zakresie postępowania karnego przeciwko skarżącym.

Sprawa dotyczyła dwóch profesorów uniwersyteckich, którzy stali się celem wielu reakcji po opublikowaniu raportu o mniejszościach i prawach kulturalnych przytowanego przez organ publiczny, w którym zajmowali odpowiedzialne stanowiska.

Po pierwsze, skarżący zarzucali, że doszło do naruszenia ich prawa do poszanowania życia prywatnego w wyniku wypowiedzi posła w Parlamencie. Po drugie, zarzucali naruszenie ich prawa do wolności wypowiedzi, ponieważ wytoczono postępowanie karne przeciwko nim. Ostatecznie zostali uniewinnieni.

Co do zarzutu pod art. 8, Trybunał stwierdził, że sądy krajowe wyważyły akceptowalną równowagę między prawami skarżących do ochrony ich reputacji oraz wolności wypowiedzi posła.

Co do zarzutu pod art. 10, Trybunał uznał, że wytoczenie postępowania karnego przeciwko skarżącym mogło być postrzegane jako reakcja odpowednich władz, która penalizuje wyrażenie wypowiedzi w ich raporcie, podczas gdy te opinie przyczyniały się do publicznej debaty o sytuacji mniejszości w Turcji. W konsekwencji, zastosowany środek (np. wszczęcie i przedłużenie trwania postępowania karnego przeciwko skarżącym na podstawie poważnych zarzutów) nie odpowiadało pilnej potrzebie społecznej i nie było proporcjonalne do poszukiwanego celu (ochrona bezpieczeństwa narodowego, integralności terytorialnej czy bezpieczeństwa publicznego) ani konieczne w demokratycznym społeczeństwie.

Convertito i Inni p. Rumunii

Unieważnienie Włochom stopni nadanych przez rumuńskie uniwersytety z uwagi na wady administracyjne było nieuzasadnione – wyrok ETPC z 3.3.2020 r. w sprawie Convertito i Inni p. Rumunii (skarga nr 30547/14) Konwencji; jednomyślnie:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła unieważnienia, z uwagi na wady administracyjne, państwowych stopni naukowych w stomatologii uzyskanych przez skarżących w Rumunii.

Trybunał zauważył, że decyzje o zapisaniu studentów na pierwszy rok studiów wyższych zostały wydane i podpisane przez rektora wydziału medycyny i farmacji, przed uzyskaniem listów akceptujących. Na podstawie tych decyzji skarżący byli upoważnieni do ukończenia 6-letnich studiów stomatologii. Senat uniwersytetu również potwierdził zgodność z prawem sytuacji administracyjnej skarżących i zalegalizował ich udział w egzaminach końcowych.

Trybunał stwierdził więc, że istniała rozbieżność pomiędzy poglądami administracji uniwersyteckiej oraz Ministrem Edukacji co do spóźnionego wydania listów akceptujących. Skutkująca tym niepewność i niezgodność nie powinna być rozstrzygana na niekorzyść skarżących.

Soares Campos p. Portugalii

Nieskuteczne śledztwo w sprawie śmierci studenta w czasie otrzęsin, ale ramy prawne były wystarczające – wyrok ETPC z 14.1.2020 r. w sprawie Soares Campos p. Portugalii (skarga nr 30878/16); jednomyślnie:

Naruszenie proceduralnego aspektu art. 2 (prawo do życia) Konwencji i brak naruszenia materialnego aspektu art. 2.

Sprawa dotyczyła śmierci syna skarżącego, który spadł do morza biorąc udział w spotkaniu na plaży związanym z Praxe (tradycja studencka, która łączy się z otrzęsinami). Skarżący zarzucał, że śmierć jego syna była spowodowana brakiem ram prawnych regulujących otrzęsiny na portugalskich uniwersytetach i zarzucał, że śledztwo w sprawie okoliczności śmierci jego syna było nieskuteczne.

Trybunał stwierdził, że postępowanie przygotowawcze nie spełniło wymogów art. 2 Konwencji. Zauważył, że wiele pilnych środków mogło zostać zarządzonych niezwłocznie po tragedii. Mimo to, Trybunał uznał, że nie istniał obszar poza prawem czy też prawna próżnia w związku z otrzęsinami w Portugalii, zauważając, że prawo krajowe faktycznie posiadało serię przepisów karnych, cywilnych i dyscyplinarnych zaprojektowanych by zapobiegać, przeciwdziałać i karać czyny zagrażające życiu jednostek czy też ich nietykalności fizycznej czy psychicznej. Przyznając niewątpliwie tragiczny charakter niniejszej sprawy, Trybunał nie stwierdził, by państwo nie dopełniło swoich pozytywnych obowiązków pod art. 2 i mogło przez to ponieść odpowiedzialność za śmierć syna skarżącego.

Tydzień 23 - Kula przeciwko Turcji

Profesor ukarany za nieuprawnione wystąpienie w programie telewizyjnym poza miejscem zamieszkania: naruszenie wolności wyrażania opinii – decyzja ETPC z 19.6.2018 r. w sprawie Kula przeciwko Turcji (skarga nr 20233/06); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii) Konwencji.

Sprawa dotyczyła kary dyscyplinarnej (nagana) nałożonej na pana Kulę, profesora uniwersyteckiego, za wzięcie udziału bez zgody uniwersytetu w programie telewizyjnym w mieście innym niż to, w którym mieszkał.

Trybunał uznał w szczególności, że:

- kara dyscyplinarna stanowiła ingerencję w  prawo skarżącego do wolności wyrażania opinii

- uzasadnienie decyzji o nałożeniu kary ograniczyło się jedynie do wskazania podstawy prawnej

- sąd administracyjny ograniczył się jedynie do ustalenia faktu nieuprawnionego wyjazdu skarżącego z jego miejsca zamieszkania i nie wziął pod uwagę konieczności takiej kary w świetle przedstawionego przez skarżącego argumentu: wolności akademickiej.

W końcu Trybunał orzekł, że ponieważ sądy krajowe nie podały odpowiednich i wystarczających podstaw uzasadniających przedmiotową ingerencję, nie zastosowały więc reguł zgodnych z zasadami wyrażonymi w Artykule 10 Konwencji.