Drelon przeciwko Francji

Gromadzenie i przechowywanie przez francuską służbę krwiodawstwa (EFS) danych osobowych odzwierciedlających domniemaną orientację seksualną skarżącego bez udowodnionej podstawy faktycznej: naruszenie art. 8 Konwencji – wyrok ETPC z 8.9.2022 r. w sprawie Drelon przeciwko Francji (skarga nr 3153/16); jednogłośnie:

naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Skarga dotyczyła gromadzenia i przechowywania przez francuską służbę krwiodawstwa (EFS) danych osobowych odzwierciedlających domniemaną orientację seksualną skarżącego – wraz z odrzuceniem jego skargi karnej o dyskryminację.

Trybunał stwierdził, że gromadzenie i przechowywanie wrażliwych danych osobowych stanowiło ingerencję w prawo skarżącego do poszanowania jego życia prywatnego. Ta ingerencja miała możliwą do przewidzenia podstawę prawną, ponieważ uznaniowe uprawnienie władz do utworzenia bazy danych zdrowia w tym celu zostało wystarczająco uregulowane przez obowiązującą wówczas ustawę z dnia 6 stycznia 1978 r. Podczas gdy gromadzenie i przechowywanie danych osobowych dotyczących kandydatów na dawców krwi przyczyniło się do zagwarantowania bezpieczeństwa krwi, niemniej istotne było, aby dane szczególnie chronione były dokładne, aktualne, adekwatne i nie wykraczały poza wyznaczone cele; a okres przechowywania danych musiał być ograniczony do tego, co było konieczne. Trybunał zauważył, po pierwsze, że chociaż skarżący odmówił odpowiedzi na pytania dotyczące jego życia seksualnego podczas badania lekarskiego przed oddaniem krwi, dane zawierały przeciwwskazanie do oddawania krwi, które było specyficzne dla mężczyzn, którzy mieli stosunek z innymi mężczyznami. Stwierdził, że przedmiotowe dane opierały się na zwykłych spekulacjach bez żadnych udowodnionych podstaw faktycznych. Po drugie, po zauważeniu, że Rząd nie wykazał, że okres przechowywania danych (do 2278 w tym czasie) był uregulowany w taki sposób, że nie mógł przekroczyć okresu niezbędnego dla zamierzonego celu, Trybunał stwierdził, że nadmierny okres przechowywania umożliwił wielokrotne wykorzystanie danych przeciwko skarżącemu, tym samym powodując jego automatyczne wykluczenie z bycia dawcą krwi. Doszło zatem do naruszenia Artykułu 8 Konwencji w związku z gromadzeniem i przechowywaniem odnośnych danych osobowych.

Gaughran p. Zjednoczonemu Królestwu

Nieograniczone przechowywanie DNA, odcisków palców i zdjęć mężczyzny skazanego za prowadzenie pod wpływem alkoholu naruszyło jego prawo do prywatności – wyrok ETPC z 13.2.2020 r. w sprawie Gaughran p. Zjednoczonemu Królestwu (skarga nr 45245/15)

Sprawa dotyczyła skargi na nieograniczone przechowywanie danych osobowych (profil DNA, odciski palców i zdjęcie) mężczyzny, który został skazany za prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości w Irlandii Północnej.

Jednomyślnie:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Trybunał podkreślił, że to nie czas trwania przechowywania danych był decydujący, ale brak określonych gwarancji. W sprawie skarżącego jego dane osobowe były przetrzymywane przez czas nieoznaczony bez wzięcia pod uwagę powagi czynu, potrzeby nieograniczonego przechowywania czy też jakiejkolwiek możliwości kontroli.

Biorąc pod uwagę, że użyta technologia była bardziej zróżnicowana niż przewidziana przez sądy krajowe w sprawie, w szczególności w odniesieniu do przechowywania i analizy zdjęć, Trybunał uznał, że przechowywanie danych skarżącego nie wypełniło rzetelnego testu ważenia między konkurującymi interesami: publicznym i prywatnym.

Breyer p. Niemcom

Wymóg zbierania danych aby identyfikować użytkowników kart SIM zarejestrowanych w pre-paid nie naruszył prawa do prywatności – wyrok ETPC z 30.1.2020 r. w sprawie Breyer p. Niemcom (skarga nr 50001/12); 6 głosami do 1:

Brak naruszenia art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła gromadzenia danych użytkowników kart SIM zarejestrowanych w pre-paid przez spółki telekomunikacyjne.

Trybunał uznał w szczególności, że zbieranie nazwisk i adresów użytkowników kart SIM zarejestrowanych w pre-paid doprowadziło do ograniczonej ingerencji w ich prawa. Przedmiotowe prawo miało dodatkowe gwarancje a ludzie mogli również zwrócić się do niezależnych organów kontroli danych aby sprawdzić wnioski władz o dane oraz wnosić o odszkodowanie w razie konieczności.

Niemcy nie przekroczyły granic swojej dyskrecji („margines oceny”) stosując przedmiotowe prawo i nie doszło do naruszenia praw skarżących przez gromadzenie ich danych.

Catt przeciwko Zjednoczonemu Królestwu

Zjednoczone Królestw nie ochroniło prawa do prywatności aktywisty w podeszłym wieku, którego dane osobowe pojawiły się w bazie danych dotyczących ekstremizmu – wyrok ETPC z 24.1.2019 r. w sprawie Catt przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (skarga nr 43514/15); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi na gromadzenie i zachowanie danych osobowych skarżącego w policyjnej bazie danych dla „krajowych ekstremistów”.

Trybunał uznał w szczególności, że zgromadzone dane skarżącego dotyczyły jego poglądów politycznych, a taka informacja wymagała szczególnej ochrony. Trybunał również wziął pod uwagę wiek pana Catta (ma 94 lat) oraz fakt, że nie miał on ani kryminalnej przyszłości ani też nie rokował by miał się przestępnych czynów dopuszczać. Podczas gdy gromadzenie informacji o nim było uzasadnione, to już zachowanie jej, zwłaszcza z uwagi na brak zabezpieczeń, takich jak ograniczenia czasowe. Dlatego doszło do naruszenia Konwencji.

Tydzień 24 - M.L. i W.W. przeciwko Niemcom

Powszechne prawo dostępu do archiwalnego materiału online miało pierwszeństwo nad prawem skazanych do bycia zapomnianym – wyrok ETPC z 28.6.2018 r. w sprawie M.L. i W.W. przeciwko Niemcom (skargi nr 60798/10 oraz 65599/10); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła odmowy przez Federalny Trybunał Sprawiedliwości wydania zakazu trzem różnym mediom dalszego zezwalania użytkownikom Internetu na dostęp do dokumentacji dotyczącej skazania skarżących  za morderstwo znanego aktora oraz ujawnienia ich imienia i nazwiska.

Trybunał podzielił ustalenia Federalnego Trybunału Sprawiedliwości, który powtórzył, że media miały zadanie brania udziału w tworzeniu opinii demokratycznej poprzez udostępnianie publiczności starych wiadomości, które się zachowały w ich archiwach.

Trybunał przypomniał, że to podejście jest przedmiotem wolności dziennikarskiej a Artykuł 10 Konwencji pozwala dziennikarzom decydować o tym, jakie szczegóły powinny zostać opublikowane, pod warunkiem, że te decyzje są zgodne z zawodowymi normami etycznymi. Załączenie do raportu jednostkowej informacji, takiej jak pełne dane personalne skarżących było ważnym aspektem dziennikarskiej pracy, w szczególności w zakresie informowania o postępowaniach karnych, które były przedmiotem znacznego zainteresowania, które pozostawało na tym samym poziomie pomimo upływu czasu.

Trybunał zauważył, że w czasie ich ostatniego wniosku o wznowienie postępowania karnego w 2004 r. M.L. i W.W. sami kontaktowali się z prasą, przesyłając liczne dokumenty, zachęcając dziennikarzy do informowania opinii publicznej. To podejście dało inną perspektywę co do oczekiwania uzyskania anonimowości w raportach czy też do prawa bycia zapomnianym online.

W konsekwencji, mając na względzie margines swobody oceny pozostawiony władzom krajowym przy ważeniu różnych interesów, wagę utrzymywania dostępności reportaży prasowych, które zostały uznane za zgodne z prawem oraz zachowanie skarżących w stosunku do prasy, Trybunał uznał, że nie istniały wystarczające podstawy, aby nie zgodzić się z Federalnym Trybunałem Sprawiedliwości.

Tydzień 9 - Mockutė przeciwko Litwie

Szpital psychiatryczny naruszył prawo pacjenta do prywatności oraz prawo do wolności wyznania - wyrok ETPC z 27.2.2018 r. w sprawie Mockutė przeciwko Litwie (skarga nr 66490/09); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego) Konwencji oraz 5 głosami do 2: naruszenie Artykułu 9 (prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła zarzutów skarżącej Neringa Mockutė, że publiczny szpital ujawnił bardzo osobistą i wrażliwą poufną informację o jej życiu prywatnym dziennikarzom i jej matce oraz że przeszkodzono jej w praktykowaniu religii z uwagi na restrykcyjne środowisko szpitalne i nieprzyjazne podejście lekarzy. 

Trybunał uznał, że szpital bezprawnie ujawnił prywatną informację o skarżącej, naruszając przepisy prawa krajowego i międzynarodowego, a także wolność wyznania skarżącej pozbawiając ją bezprawnie wolności oraz przymuszając ją do „poprawnych” wyznań i praktyk. 

Tydzień 7 - Ivashchenko przeciwko Rosji

Skopiowanie danych z laptopa fotoreportera przez rosyjskich celników naruszyło Artykuł 8 Konwencji - wyrok ETPC z 13.2.2018 r. w sprawie Ivashchenko przeciwko Rosji (skarga nr 61064/10); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skopiowania danych z laptopa fotoreportera przez rosyjskich celników.
Trybunał uznał, że prawo celne w zakresie przeszukiwania rzeczy ani inne regulacje nie przewidywały podstawy prawnej dla skopiowania elektronicznych danych zawartych w laptopie. Nie istniał wymóg dokonania oceny czy środek był proporcjonalny ani czy został przeprowadzony bez istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego. Dane zostały przeszukane na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu ekstremizmom, ale sądy nie podjęły żadnego wysiłku aby znaleźć podstawę prawną czy też odnieść ją do okoliczności faktycznych sprawy. Sprawa ujawniła braki w rosyjskim prawie w zakresie tego typu przeszukań. Władze krajowe, łącznie z sądami, nie uzasadniły odpowiednio przyczyn usprawiedliwiających skopiowanie danych, nie były zobowiązane do sprawdzenia, czy środki służyły jakiemukolwiek uzasadnionemu interesowi i były stosowane w sposób proporcjonalny i nie wzięto w ogóle pod uwagę faktu, że materiały skarżącego były związane z jego zawodem - dziennikarstwem.

Tydzień 26 - Satakunnan Markkinapörssi Oy i Satamedia Oy przeciwko Finlandii

Zakaz masowych publikacji osobistych danych podatkowych w Finlandii nie naruszył prawa do wolności słowa - wyrok ETPC z 29.6.2017 r. (Wielka Izba) w sprawie  Satakunnan Markkinapörssi Oy i Satamedia Oy przeciwko Finlandii (skarga nr 931/13); większością 15 do 2: brak naruszenia Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii) Konwencji. 

Po tym jak dwie spółki opublikowały informacje podatkowe 1,2 miliona osób, władze krajowe zdecydowały, że tak masowa publikacja była bezprawna zgodnie z prawem ochrony danych osobowych oraz zakazano takich masowych publikacji w przyszłości. Spółki zarzucały, że naruszyło to ich prawo do wolności słowa. 

Trybunał uznał, że zakaz naruszył prawo spółek do wolności słowa. Mimo to, nie naruszył Artykułu 10 z uwagi na fakt, że był zgodny z prawem, ustanowiony został w uzasadnionym celu ochrony prywatności jednostek oraz wyważono w sposób właściwy dwa konkurujące interesy: prawo do prywatności oraz wolność słowa. W szczególności, Trybunał zgodził się z wnioskami sądów krajowych, że masowe gromadzenie oraz całościowe rozpowszechnianie danych podatkowych nie przyczyniało się do debaty w interesie publicznym oraz nie służyło jedynie celom dziennikarskim. 

Mimo to, większość 15 do 2 Trybunału uznała naruszenie Artykułu 6 § 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego w rozsądnym terminie) z uwagi na przewlekłość postępowania, które trwało ponad osiem lat. 

Tydzień 25 - Aycaguer przeciwko Francji

Skazanie za odmowę włączenia do narodowego komputerowego systemu bazy danych DNA jest sprzeczne z prawem do poszanowania życia prywatnego – wyrok ETPC z 22.6.2017 r. w sprawie Aycaguer przeciwko Francji (skarga nr 8806/12); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła odmowy skarżącego poddania się testom biologicznym, których celem miało być włączenie do narodowego komputerowego system danych DNA (FNAEG). Trybunał zauważył, że w dniu 16 września 2010 r. Rada Konstytucyjna wydała orzeczenie o zgodności z francuską Konstytucją przepisów dotyczących FNAEG, pod warunkiem m.in. „ustalenia czasu przechowywania danych osobowych w zależności od celu ich przechowywania oraz charakter i powagi danego czynu”. Trybunał wskazał, po pierwsze, że do tej pory żadne odpowiednie działania nie zostały podjęte w powyższym celu w związku z czym wciąż nie wprowadzono przepisów, które by rozróżniały okresy przechowywania danych osobowych w zależności od charakteru oraz powagi popełnionych czynów zabronionych. Po drugie, Trybunał podkreślił, że regulacje odnośnie przechowywania profilów DNA we FNAEG nie zapewniały odpowiedniej ochrony w związku z czasem przechowywania oraz faktem, że danych nie można było usunąć. Przedmiotowe przepisy nie wyważyły więc w sposób odpowiedni konkurujących interesów: prywatnego i publicznego. 

Tydzień 45 - Magyar Helsinki Bizottság przeciwko Węgrom

Odmowa węgierskich władz udzielenia organizacji pozarządowej informacji dotyczącej pracy obrońców z urzędu stanowiła naruszenia prawa dostępu do informacji – wyrok Wielkiej Izby – Sprawa Magyar Helsinki Bizottság przeciwko Węgrom (18030/11), większością głosów 15 do 2: naruszenie Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii) Konwencji.

Sprawa dotyczyła odmowy władz do udzielenia organizacji pozarządowej informacji dotyczącej obrońców z urzędu, z uwagi na to, że władze uznały, że informacja podobnie jak dane osobowe nie podlegała ujawnieniu zgodnie z węgierskim prawem. Trybunał uznał, że żądana przez organizację pozarządową informacja od policji była konieczna do ukończenia badań nad funkcjonowaniu systemu publicznej obrony prowadzonych przez nią w ramach jej działalności jako pozarządowa organizacja praw człowieka, w celu wywołania dyskusji co do tematu leżącego w oczywistym publicznym interesie. Zdaniem Trybunału, odmawiając dostępu do informacji władze krajowe osłabiły prawo skarżącej organizacji do wolności otrzymania informacji, w sposób uderzający w treść praw wynikających z Artykułu 10 Konwencji. Trybunał zauważył, że przedmiotem badań była skuteczność system publicznych obrońców, temat, który był blisko związany z prawem do rzetelnego procesu sądowego, prawem fundamentalnym w węgierskim prawie oraz prawem o nadrzędnym znaczeniu w Konwencji. Trybunał podkreślił, że skarżąca organizacja chciała jedynie zbadać postawioną tezę, że źle funkcjonował system ustanawiania tych samych obrońców. Trybunał uznał w szczególności, że prawo do prywatności obrońców z urzędu nie zostałoby naruszone, jeśli udzielono by informacji skarżącej, pomimo że żądanie udzielenia informacji dotyczyło danych osobowych, to jednak mieściło się w ramach spraw publicznych. Trybunał podniósł, że węgierskie prawo, zgodnie z interpretacją sądów krajowych, wyłączało jakąkolwiek wymierną ocenę praw skarżącej organizacji pozarządowej . do wolności wyrażania opinii. Trybunał zauważył, że w niniejszej sprawie ograniczenia skarżącej organizacji w zakresie proponowanej publikacji - która miała na celu wywołanie debaty w sprawie należącej do interesu ogółu – powinny były być poddane najwyższej kontroli. W końcu, Trybunał uznał, że argumenty rządu nie były wystarczające, by ukazać, że ingerencja była konieczna w demokratycznym społeczeństwie. Trybunał wskazał, że niezależnie od swobody pozostawionej państwu (margines swobody oceny), nie zachowano proporcjonalności pomiędzy zastosowanymi środkami (odmowa ujawnienia nazwisk obrońców z urzędu oraz liczby ich ustanowień w określonych okręgach) oraz prawnie uzasadnionym celem (ochrona praw innych). 

Tydzień 45 - Figueiredo Teixeira przeciwko Andorze

Użycie telefonicznych danych osobowych przez sędziego śledczego nie naruszyło Konwencji – Sprawa Figueiredo Teixeira przeciwko Andorze (72384/14), jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła gromadzenia oraz przekazania władzom sądowych danych z rozmów telefonicznych odbytych przez skarżącego, który był podejrzany o przemyt narkotyków. Trybunał uznał w szczególności, że przedmiotowa ingerencja była przewidziana przez prawo Andory (art. 87 Kodeksu postępowania karnego oraz ustawy nr 15/2003 o ochronie danych osobowych), zgodnie z którym osoba posiadająca kartę telefoniczną mogła rozsądnie oczekiwać, że te przepisy zostaną zastosowane w jej sprawie. Ponadto, procedura karna Andory przewidziała szerokie zabezpieczenia przeciwko arbitralnym działaniom, biorąc pod uwagę to, że sędzia oceniał konieczność oraz proporcjonalność nakazu przesłania danych w świetle zebranych dowodów oraz powagi zarzucanego czynu. Trybunał uznał, że w niniejszej sprawie, zachowano równowagę pomiędzy prawem skarżącego do poszanowania jego życia prywatnego oraz zapobieganiem przestępczości.