Simić przeciwko Bośni i Hercegowinie

Grzywna za obrazę sądu za opowiedzenie dowcipu naruszyło wolność wypowiedzi prawnika – wyrok ETPC z 17.5.2022 r. w sprawie Simić przeciwko Bośni i Hercegowinie (skarga nr 39764/20); jednogłośnie:

naruszenie Artykułu 10 (wolność słowa) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła żartu, który skarżący, prawnik, opowiedział w sądzie, aby zilustrować swoją krytykę postępowania, w którym reprezentował klienta. W rezultacie został ukarany grzywną za obrazę sądu.

Trybunał stwierdził w szczególności, że sądy krajowe nie przywiązały wystarczającej wagi do kontekstu, w którym żart i uwagi krytyczne zostały sformułowane, oraz nie przedstawiły odpowiednich i wystarczających powodów uzasadniających ingerencję w prawo skarżącego do wolności wypowiedzi. W szczególności żart skarżącego, wygłoszony jedynie na sali sądowej, a nie w mediach, miał na celu krytykę sposobu, w jaki zasady dowodowe zostały zastosowane w sprawie, której bronił, i nie miał na celu obrażania członkowie sądu.

Baralija przeciwko Bośni i Hercegowinie

Bośnia i Hercegowina muszą zmienić prawo, które umożliwiłoby demokratyczne wybory w Mostarze – wyrok ETPC z 29.10.2019 r. w sprawie Baralija przeciwko Bośni i Hercegowinie (skarga nr 30100/18); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 1 Protokołu Nr 12 (ogólny zakaz dyskryminacji) Konwencji.

Sprawa dotyczyła prawnej przeszkody, która uniemożliwiła skarżącemu, lokalnemu politykowi mieszkającemu w Mostarze głosowanie czy też startowanie w wyborach.

Trybunał uznał, że przeszkoda prawna została stworzona w wyniku niewykonania przez władze orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego przygotowania głosowania w wyborach lokalnych w Mostarze oraz nakazania władzom dostosowanie odpowiednich przepisów do Konstytucji. To doprowadziło do sytuacji, w której ostatnie wybory w Mostarze zostały przeprowadzone w 2008 r. a miasto jest rządzone od 2012 r. przez burmistrza, który nie ma wymaganej legitymacji demokratycznej. Taka sytuacja była niezgodna z zasadą rządów prawa. ETPC nie mógł więc zaakceptować uzasadnienia rządu o przedłużeniu opóźnienia w wykonaniu orzeczenia TK, a mianowicie trudności w ustaleniu długoterminowego i skutecznego mechanizmu podziału władzy dla rady miasta jak i utrzymania pokoju i ułatwienia dialogu pomiędzy różnymi grupami etnicznymi w Mostarze. Państwo więc nie wykonało swojego obowiązku przedsięwzięcia środków ochrony pani Baraliji od dyskryminacyjnego traktowania na podstawie miejsca zamieszkania oraz przeprowadzenia demokratycznych wyborów w Mostarze.

Trybunał również stwierdził, jednomyślnie, zgodnie z Artykułem 46 (moc wiążąca i wykonanie wyroków), że państwo powinno zmienić odpowiednie przepisy, najpóźniej w terminie 6 miesięcy od chwili kiedy niniejszy wyrok stanie się ostateczny.

Orlović i Inni przeciwko Bośni i Hercegowinie

Bośnia i Hercegowina musi wykonać decyzje nakazujące rozbiórkę kościoła zbudowanego na ziemi należącej do osób, które przeżyły ludobójstwo w Srebrenicy – wyrok ETPC z 1.10.2019 r. w sprawie Orlović i Inni przeciwko Bośni i Hercegowinie (skarga nr 16332/18); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 1 Protokołu nr 1 (ochrona własności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła kościoła zbudowanego przez parafię serbskiego kościoła prawosławnego na ziemi należącej do skarżącej po tym jak ją opuścili w czasie wojny w latach 1992-1995.

Trybunał uznał w szczególności, że niewykonanie przez władze prawomocnych orzeczeń z 1999 i 2001 r. nakazujących pełne przeniesienie posiadania ziemi na skarżących, bez żadnego uzasadnienia takiej bezczynności ze strony rządu, poważnie naruszyła ich prawa własności.

Również stwierdził, 6 głosami do 1, zgodnie z Artykułem 46 (moc wiążąca i wykonanie wyroków), że pozwane państwo powinno zagwarantować wykonanie dwóch orzeczeń na korzyść skarżących, łącznie w szczególności z usunięciem kościoła z ziemi skarżących nie później niż w terminie trzech miesięcy od chwili, kiedy wyrok stał się ostateczny.

Al Husin przeciwko Bośnie i Hercegowinie (nr 2)

Pozbawienie wolności skarżącego w ośrodku dla cudzoziemców naruszyło Konwencję po tym jak stało się jasne, że żadne państwo trzecie go nie przyjmie – wyrok ETPC z 25.6.2019 r. w sprawie Al Husin przeciwko Bośnie i Hercegowinie (nr 2) (skarga nr 10112/16); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji w zakresie pozbawienia wolności skarżącego od sierpnia 2014 r. do lutego 2016 r. oraz

Brak naruszenia Artykułu 5 ust. 1 z uwagi na jego pozbawienie wolności między lipcem 2012 r. a marcem 2013 r. oraz między marcem 2014 r. i sierpniem 2014 r., a także

Brak naruszenia Artykułu 5 ust. 4 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego / postępowanie co do legalności pozbawienia wolności).

Sprawa dotyczyła człowieka, który został pozbawiony wolności w toku możliwej deportacji przez przedłużające się okresy, podczas gdy władze szukały bezpiecznego kraju trzeciego do wydalenia go. Sprawa dotyczyła pozbawienia wolności od lipca 2012 r.

Trybunał stwierdził w szczególności, że od sierpnia 2014 r. powinno być oczywiste dla władz, że żadne państwo nie chciało przyjąć skarżącego, który zostało zaklasyfikowany jako stwarzający niebezpieczeństwo dla państwa. Został zwolniony dopiero w lutym 2016 r. kiedy poszukiwanie państwa, które go przyjmie trwało, mimo że okres pozbawienia wolności doprowadził do naruszenia jego praw z uwagi na to, że podstawy go uzasadniające nie były już aktualne.

Tydzień 6 - Smajić przeciwko Bośni i Hercegowinie

Trybunał odrzuca skargę dotyczącą skazania prawnika za obraźliwe posty w Internecie - decyzja ETPC z 8.2.2018 r. w sprawie Smajić przeciwko Bośni i Hercegowinie (skarga nr 48657/16); jednomyślnie skarga uznana za niedopuszczalną. Decyzja jest ostateczna. 

Sprawa dotyczyła skazania skarżącego za publikację kilku postów w 2010 r. na forum internetowych opisujących militarne akcje, które mogłyby zostać podjęte przeciwko serbskim wioskom w okręgu Brčko na wypadek kolejnej wojny.

Zarzucał, że został skazany za wyrażenie swojej opinii w sprawach publicznej wagi, czym naruszono Artykuł 10 (wolność wyrażania opinii). Skarżył się również na naruszenie Artykułu 6 ust. 1 i 3 lit. c (prawo do rzetelnego procesu sadowego i prawo do bronienia się przez ustanowionego przez siebie obrońcę) w toku postępowania karnego przeciwko niemu. 

Trybunał uznał, że sądy krajowe starannie rozpoznały sprawę skarżącego, odpowiednio uzasadniając jego skazanie, a mianowicie, że użył bardzo obraźliwych stwierdzeń w stosunku do Serbów, dotykając w ten sposób bardzo wrażliwej materii stosunków etnicznych w bośniackim społeczeństwie dotkniętym uprzednio konfliktem. Dodatkowo, Trybunał nie dostrzegł przyczyn by się nie zgodzić z nieuwzględnieniem przez sądy krajowe zarzutów skarżącego dotyczących rzetelności postępowania karnego przeciwko niemu. Zastosowanie przepisów krajowych nie było arbitralne ani nierozsądne a skarżący, reprezentowany przez obrońcę, jednoznacznie skorzystał z prawa do bronienia się za pomocą obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania w sprawie. 

Tydzień 49 - Hamidović przeciwko Bośni i Hercegowinie

Uznanie świadka winnym obrazy sądu z uwagi na niezdjęcie nakrycia głowy nie było uzasadnione – wyrok ETPC z 5.12.2017 r. w sprawie Hamidović przeciwko Bośni i Hercegowinie (skarga nr 57792/15); 6 głosami do 1: naruszenie Artykułu 9 (wolność myśli, sumienia i wyznania) Konwencji.

We wrześniu 2012 r. pan Hamidović, należący do społeczności wachabicko-salafickiej został wezwany w charakterze świadka. Stając przed sądem, przewodniczący poprosił go o zdjęcie czapki, wskazując na to, iż jej noszenie było sprzeczne z zasadami ubioru w instytucjach sądowych oraz że żadne religijne symbole czy ubrania nie były dozwolone w sądzie. Skarżący odmówił, wskazując, że jego obowiązkiem religijnym było ciągłe noszenie nakrycia głowy. Przewodniczący wydalił go z Sali rozpraw, uznał winnym obrazy sądu i ukarał grzywną.

Trybunał uznał, że nic nie wskazywało na to, by skarżący nie okazał szacunku dla sądu w toku postępowania. Ukaranie go za obrazę sądu jedynie na tej podstawie, że odmówił zdjęcia czapki, symbolu religijnego, nie było więc konieczne w demokratycznym społeczeństwie i naruszyło jego prawo podstawowe do manifestowania swojej religii. Trybunał zaznaczył w szczególności, że sprawa skarżącego wyróżnia się od innych spraw dotyczących noszenia religijnych symboli i ubrań w miejscu pracy funkcjonariuszy publicznych. Funkcjonariusze publiczni, w przeciwieństwie do zwykłych obywateli takich jak skarżący, mogą być obarczeni obowiązkiem dyskrecji, neutralności oraz bezstronności, łącznie z zakazem noszenia symboli religijnych i ubrań w czasie wykonywania publicznych obowiązków. 

Tydzień 49 - Simić przeciwko Bośni i Hercegowinie

Procedura odwołania sędziego Trybunału Konstytucyjnego Bośni i Hercegowiny była rzetelna i nie ingerowała w wolność wyrażania opinii - decyzja w sprawie Simić przeciwko Bośni i Hercegowinie (75255/10); jednomyślnie: niedopuszczalna. Decyzja jest prawomocna.

Sprawa dotyczyła złożenia z urzędu sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Na podstawie Artykułu 6 § 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) oraz Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii) skarżący zarzucał w szczególności, że procedura złożenia go z urzędu była nierzetelna oraz że został usunięty z uwagi na jego publiczne oświadczenia składane mediom krytykujące Trybunał Konstytucyjny. Trybunał uznał, że skarżący miał możliwość przedstawienia swoich argumentów w toku procesu przed Trybunałem Konstytucyjnym, zarówno na piśmie jak i ustnie, oraz do przeglądania i komentowania wszystkich dokumentów, zgodnie z wymogami rzetelnego i kontradyktoryjnego postępowania. Trybunał nie może uznać jego zarzutu co do niejawności postępowania w jego sprawie, jako że w żadnym postępowania nie wnosił o to by rozprawy odbywały się jawnie. Ponadto, Trybunał uznał, że skarżący został usunięty z urzędu za szkodzenie autorytetowi Trybunału Konstytucyjnego oraz reputacji sędziego. Przyczyny jego odwołania były uzasadnione jego zachowaniem niegodnym urzędu sędziego, mianowicie jego listem do jednego z ważniejszych polityków, w którym nie wykazał się niezależnością i niezawisłością, a nie samym faktem publicznego ujawniania przekonań poprzez media. 

Tydzień 23 - Pilav przeciwko Bośni i Hercegowinie

Wykluczenie z wyborów prezydenckich w Bośni i Hercegowinie polityka bośniackiego rezydującego w Republice Serbskiej było dyskryminujące - Sprawa Pilav przeciwko Bośni i Hercegowinie (41939/07) - naruszenie Artykułu 1 Protokołu 12 (ogólny zakaz dyskryminacji) Konwencji. 

Sprawa dotyczy polityka zamieszkałego w Republice Serbskiej (jednym z krajów tworzących Bośnię i Hercegowinę) i deklarującego się Bośniakiem, który skarżył się na brak prawnej możliwości brania udziału w wyborach prezydenckich w Bośni i Hercegowinie. 

Trybunał stwierdził, że skarżący, z uwagi na to, że należał do jednego z „narodów tworzących”, miał konstytucyjne prawo do brania udziału w wyborach prezydenckich, wymagano by więc od niego aby opuścił swój dom i przeprowadził się do Federacji Bośni i Hercegowiny (innego kraju tworzącego Bośnię i Hercegowinę) aby skutecznie skorzystać z prawa wyborczego. Trybunał uznał, że wyłączenie skarżącego z wyborów prezydenckich było oparte na połączeniu pochodzenia etnicznego z miejscem zamieszkania i skutkowało dyskryminującym traktowaniem.