Tydzień 25 - Topal przeciwko Mołdawii

Retroaktywne uchylenie prawa lokalnego przez Zgromadzenie Ludowe Gagauzji w czasie postępowania cywilnego było nieuzasadnione – wyrok ETPC z 3.7.2018 r. w sprawie Topal przeciwko Mołdawii (skarga nr 12257/06); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła postępowania sądowego w zakresie tytułu prawnego do emerytury skarżącego, byłego prezydenta Republiki Gagauzji. W toku postępowania Zgromadzenie Ludowego Gagauzji uchyliło prawo lokalne, na podstawie którego skarżący oparł powództwo. Sprawa skarżącego została oddalona przez sądy krajowe z uwagi na brak podstawy prawnej.

Trybunał uznał, że retroaktywne uchylenie prawa lokalnego ostatecznie rozstrzygnęło merytorycznie trwający spór, czyniąc bezzasadnym jego kontynuowanie. W związku z tym Trybunał stwierdził, że nie było żadnych przekonujących podstaw interesu ogólnego zdolnego uzasadnić uchylenie prawa. Interwencji Zgromadzenia Ludowego Gagauzji w czasie postępowania nie była zatem uzasadniona dla celów Artykułu 6 ust. 1 Konwencji.

Tydzień 36 - Fábián przeciwko Węgrom

Zawieszenie emerytury pracownika służby cywilnej w związku z kontynuacją zatrudnienia w sektorze publicznym nie naruszyło Konwencji - wyrok ETPC (Wielka Izba) z 5.7.2017 r. w sprawie Fábián przeciwko Węgrom (skarga nr 78117/13);  jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 1 Protokołu 1 (ochrona własności) Konwencji; jednomyślnie: niedopuszczalność z uwagi na upływ terminu zarzutu dotyczącego nieuzasadnionego zróżnicowania w traktowaniu emerytów zatrudnionych w różnych domenach sektora publicznego; 11 głosami do 6 - brak naruszenia Artykułu 14 (zakaz dyskryminacji) w związku z Artykułem 1 Protokołu 1 Konwencji w zakresie zarzutu skarżącego dotyczącego różnego traktowania emerytów pracujących w sektorze prywatnym. 

Sprawa dotyczyła zawieszenia emerytury skarżącego w związku z kontynuowaniem przez niego zatrudnienia w sektorze publicznym. Skarżącemu, w związku ze zmianą ustawy o emeryturach, zawieszono wypłatę emerytury z uwagi na to, że został zatrudniony w służbie cywilnej. Nowa ustawa odnosiła się do emerytów, takich jak skarżący, którzy korzystali z dwóch różnych źródeł dochodów w tym samym czasie, wypłacanych z budżetu państwa. Jednocześnie reforma nie objęła osób, które pracowały w prywatnym sektorze pobierając emeryturę .
W dniu 15 grudnia 2015 r. Trybunał w składzie siedmioosobowym stwierdził naruszenie Artykułu 14 i Artykułu 1 Protokołu 1. 
Trybunał uznał wówczas, że różnica w traktowaniu między emerytami pracującymi w publicznym i prywatnym sektorze z jednej strony, a także pomiędzy różnymi kategoriami pracowników służby cywilnej z drugiej strony (mianowicie, emeryci pracujący jako ministrowie czy burmistrzowie mogli wciąż pobierać emerytury), biorąc pod uwagę ich ciągłe prawo do wypłaty emerytury, nie była obiektywnie ani prawidłowo uzasadniona. 
Wielka Izba Trybunału zajęła odmienne stanowisko. Trybunał zauważył na wstępie, że w sposób prawidłowy wyważono wymogi interesu generalnego społeczności oraz wymogi ochrony praw podstawowych skarżącego, który w konsekwencji nie poniósł zbyt dużego ciężaru indywidualnego. 
Trybunał zauważył, że umawiające się strony korzystały z szerokiego marginesu oceny w stosunku do metod finansowania systemu zabezpieczenia społecznego oraz że przedmiotowa ingerencja służyła ochronie interesu generalnego: ochronie budżetu oraz zapewnieniu długotrwałej wypłacalności węgierskiego systemu emerytalnego. Dodatkowo, zawieszenie wypłaty emerytury skarżącego było tymczasowe. Ponadto, mógł wybrać między zawieszeniem zatrudnienia w służbie cywilnej i kontynuacją pobierania emerytury a pozostaniem zatrudnionym i zawieszeniem wypłaty emerytury, wybierając ostatecznie to drugie. Należy dodać, iż skarżący nie pozostał bez środków do życia, ponieważ otrzymywał wynagrodzenie za pracę. Trybunał uznał również, że skarżący nie wykazał, aby jako członek służby cywilnej, którego zatrudnienie, wynagrodzenie oraz dodatki socjalne zależały od budżetu państwa, był w odpowiednio podobnej sytuacji do pracowników zatrudnionych w sektorze prywatnym, których wynagrodzenie zależało od prywatnego budżetu pozostającego poza kontrolą państwa.

Tydzień 37 - British Gurkha Welfare Society i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu

Ustawa o emeryturach żołnierzy Gurkhów nie była dyskryminująca - Sprawa British Gurkha Welfare Society i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (44818/11) jednomyślnie,: brak naruszenia Artykułu 14 (zakaz dyskryminacji) w związku z Artykułem 1 Protokołu 1 (ochrona własności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła emerytur żołnierzy Gurkhów. Historycznie, Gurkhowie korzystali z innego systemu emerytalnego niż inni żołnierze Armii Brytyjskiej, z innymi terminami i warunkami. Mimo to, po zmianie ich sytuacji, włączając przeniesienie ich siedziby do Zjednoczonego Królestwa w dniu 1 lipca 1997, Zjednoczone Królestwo zdecydowało o ujednolicić oba systemy. W 2007 roku zaproponowano przeniesienie emerytur żołnierzy Gurkhów, którzy przeszli na emeryturę po 1 lipca 1997 r. do Systemu Emerytalnego Sił Zbrojnych. Terminy przeniesienia pozwalały na transfer jedynie praw emerytalnych naliczonych po 1 lipca 1997 roku. Skarżący, dwóch emerytowanych żołnierzy Gurkhów oraz NGO działające w imieniu weteranów Gurkhów skarżyło się na ich to, że ich prawa emerytalne były mniej korzystne niż żołnierzy nie-Gurkhów w Armii Brytyjskiej oraz młodszych Gurkhów, którzy mieli więcej lat służby wojskowej po 1 lipca 1007 r.

Trybunał zauważył, że żołnierze Gurkhowie byli traktowani inaczej niż inni żołnierze Brytyjskiej Armii, jeżeli chodzi o ich uprawnienia emerytalna oraz że ta różnica w traktowaniu mogła być postrzegana jako mniej korzystna. Ponadto, w związku ze zmianami w sytuacji Gurkhów, Trybunał uznał, że do 2007 roku – dacie przeniesienia praw – żołnierze Gurkhowie byli w podobnej sytuacji jak inni żołnierze Armii Brytyjskiej. Mimo to, Trybunał uznał, że różnica w traktowaniu na podstawie narodowości, była obiektywna i odpowiednio uzasadniona. W szczególności, punkt graniczny, 1 lipca 1997 r., odmiennego traktowania nabytej emerytury nie był arbitralny jako że stanowił przeniesienie siedziby Gurkhów do Zjednoczonego Królestwa i dlatego był punktem w czasie znaczącym związanie się Gurkhów z krajem. Stąd, Trybunał uznał, że różnica w traktowaniu oparta na wieku była również obiektywnie i racjonalnie usprawiedliwiona.

Tydzień 24 - Philippou przeciwko Cyprowi

Automatyczna utrata emerytury przysługującej pracownikowi służby cywilnej I jego zwolnienie nie było nadmierne – sprawa Philippou przeciwko Cyprowi (71148/10) – brak naruszenia Artykułu 1 Protokołu 1 (ochrona własności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła pracownika służby cywilnej, który automatycznie utracił emeryturę przysługującą tego typu pracownikom, w chwili gdy został zwolniony po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego przeciwko niemu w 2005 r. Biorąc pod uwagę powagę czynów popełnionych przez skarżącego, włączając w to oskarżenia o 223 czyny (nieuczciwość, wyłudzanie pieniędzy, podrabianie czeków oraz naruszenie uprawnień) oraz skutek w postaci środków dyscyplinarnych, Trybunał uznał, że nie poniósł on nadmiernego indywidualnego ciężaru.

Tydzień 51 - Fábián przeciwko Węgrom

Zmiana ustawy o emeryturach skutkowała dyskryminacją – sprawa Fábián przeciwko Węgrom (78117/13) – naruszenie Artykułu 14 (zakaz dyskryminacji) Konwencji w związku z Artykułem 1 Protokołu dodatkowego (ochrona własności). 

Sprawa dotyczyły skargi emeryta, któremu w związku ze zmianą ustawy o emeryturach, zawieszono wypłatę emerytury z uwagi na to, ze został zatrudniony w służbie cywilnej. Nowe zasady pod rządami nowej ustawy dotyczyły nowej kategorii emerytów, takich jak skarżący, którzy korzystali z dwóch różnych źródeł dochodów w tym samym czasie, wypłacanych przez państwo. Jednakże osoby, które pracowały w prywatnym sektorze i pobierały emeryturę nie było dotknięte tą zasadą.

Trybunał uznał, w szczególności, że różnica w traktowaniu między emerytami pracującymi w publicznym i prywatnym sektorze z jednej strony, a także pomiędzy różnymi kategoriami pracowników służby cywilnej z drugiej strony (mianowicie, emeryci pracujący jako ministrowie czy burmistrzowie mogli wciąż pobierać emerytury), biorąc pod uwagę ich ciągłe prawo do wypłaty emerytury, nie była obiektywnie ani prawidłowo uzasadniona. 

Tydzień 39 - Silva Carvalho Rico przeciwko Portugalii

Sprawa dotycząca obniżenia emerytur w związku z zastosowaniem środków oszczędnościowych w Portugalii jednomyślnie uznana za niedopuszczalna - decyzja w sprawie Silva Carvalho Rico przeciwko Portugalii (nr 13341/14). 

Sprawa dotyczyła obniżenia emerytur w związku z zastosowaniem środków oszczędnościowych w Portugalii, w szczególności nadzwyczajnej składki solidarnościowej. W związku z negocjacjami w celu otrzymania wsparcia finansowego od Unii Europejskiej, państw strefy euro i Międzynarodowego Funduszu Monetarnego, rząd portugalski zaakceptował wprowadzenie odpowiednich rozwiązań gospodarczych i socjalnych między 2011 i 2014 rokiem. W związku z powyższym emerytura skarżącej została odpowiednio obniżona w latach 2013-2014. Skarżąca podnosiła, że wprowadzone środki naruszyły jego prawo ochrony jego własności zgodnie z Artykułem 1 Protokołu 1 Konwencji. Trybunał wskazał na interes ogólny w Portugalii w czasie kryzysu finansowego oraz ograniczony i czasowy charakter zastosowanych środków w stosunku do emerytury skarżącej. W związku z powyższym uznał obniżenie emerytury za proporcjonalne ograniczenie jej prawa do ochrony jej własności w celu osiągnięcia w krótkim czasie naprawy gospodarki kraju. 

Tydzień 37 i 38 - Zima przeciwko Polsce oraz Sobczyk przeciwko Polsce

Niezłożenie skargi o wznowienie postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego niezgodność przepisu, na podstawie którego wydano orzeczenie, powoduje niedopuszczalność skargi indywidualnej z uwagi na niewykorzystanie krajowych środków odwoławczych - decyzje w sprawach Zima przeciwko Polsce oraz Sobczyk przeciwko Polsce. 

Skarżącym zostało przyznane prawo do wcześniejszej emerytury dla pracowników wychowujących dzieci wymagające stałej opieki (tzw. emerytura EWK). Zasady jej przyznawania regulowało Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 15 maja 1989 w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki. Następnie ZUS, na podstawie art. 114 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wznowił postępowanie dotyczące przyznania skarżącej prawa do emerytury. W wyniku postępowania Zakład uznał, iż stan zdrowia syna nie uzasadniał przyznania jej prawa do wcześniejszej emerytury. ZUS wydał więc decyzję wstrzymującą wypłatę świadczenia i uchylające poprzednią decyzję o przyznaniu wcześniejszej emerytury. Decyzja została podtrzymana przez sądy krajowe. Wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 roku Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 114 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest niezgodny z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 oraz z art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał uznał, że fakt niezłożenia przez skarżące skarg o wznowienie postępowania administracyjnego w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku Trybunału Konstytucyjnego mimo dostępności tego środka przesądził o niedopuszczalności skargi z uwagi na niewykorzystanie krajowych środków odwoławczych.