Peleki p. Grecji

Zawieszenie notariusza za przeniesienia własności Skarbu Państwa na zakon: brak naruszenia Konwencji – wyrok ETPC z 5.3.2020 r. w sprawie Peleki p. Grecji (skarga nr 69291/12); jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącej – notariusz – po odegraniu kluczowej roli w przeniesieniu własności Skarbu Państwa na zakon.

Trybunał uznał, że wystarczająco pełna analiza sądowa została wykonana przez Sąd Apelacyjny, który naprawił zarzucone błędy we wcześniejszym postępowaniu przed notarialną komisją dyscyplinarną przy sądzie I instancji w Atenach. Skarżąca miała dostęp do kontradyktoryjnego postępowania a jej prawo do informacji o charakterze i przyczynie zarzutów przeciwko niej nie zostało naruszone. Miała odpowiedni czas i środki by przygotować swoją obronę. Rzetelność przedmiotowego postępowania nie mogła więc zostać zakwestionowana.

Venet przeciwko Belgii

Późne zawiadomienie o terminie posiedzenia: skarżący niezdolny na odniesienie się do opinii rzecznika generalnego Sądu Kasacyjnego – wyrok ETPC z 22.10.2019 r. w sprawie Venet przeciwko Belgii (skarga nr 27703/16); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 5 ust. 4 (prawo do niezwłocznego rozstrzygnięcia o legalności pozbawienia wolności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła postępowania, w którym Pan Venet bezskutecznie próbował zaskarżyć swojego tymczasowe aresztowanie. Zarzucał, że nie mógł uczestniczyć w posiedzeniu przed sądem kasacyjnym w przedmiocie jego zażalenia na tymczasowe aresztowanie ani odnieść się do zarzutów rzecznika generalnego, ponieważ nie został odpowiednio wcześniej zawiadomiony.

Trybunał uznał w szczególności, że pan Venet oraz jego obrońca nie zostali poinformowani w rozsądnym terminie o wyznaczeniu posiedzenia przed sądem kasacyjnym. Nie mogli więc wysłuchać ani odpowiedzieć na zarzuty rzecznika generalnego.

Trybunał zauważył, że rzecznik generalny sądu kasacyjnego w Belgii nie był stroną postępowania. Jego głównym zadaniem było pomaganie sądowi kasacyjnemu oraz zagwarantowanie spójności jego orzecznictwa. Mimo to, tam gdzie jego opinia zmierzała do doradzania i wpływania na sąd kasacyjny, zasada kontradyktoryjności musiała być respektowana, a to oznaczało, że strony miały prawo do informacji oraz do odniesienia się do każdego dokumentu i obserwacji zaprezentowanych sądowi dla celów wpłynięcia na jego decyzję, nawet jeśli pochodziła od niezależnego urzędnika sądowego, w tym wypadku rzecznika generalnego Sądu Kasacyjnego Belgii. Trybunał powtórzył również, że prawo do kontradyktoryjnego postępowania w sposób oczywisty uprawniała aresztowanego i jego obrońcą do bycia informowanym w rozsądnym terminie o wyznaczeniu posiedzenia, bez czego jego prawo byłoby pozbawione treści.

Uzan i Inni przeciwko Turcji

Zastosowanie środka karnego w postaci zajęcia nieruchomości trzech osób bliskich menedżerów Imarbanku oraz ich dwóch pracowników: naruszenie prawa do własności – wyrok ETPC z 5.3.2019 r. w sprawie Uzan i Inni przeciwko Turcji (skargi nr 19620/05, 41487/05, 17613/08 oraz 19316/08);

Większością głosów w stosunku do Jasmin Paris Uzan oraz Renç Emre Uzan

Jednomyślnie co do Ayla Uzan-Ashaboğlu, Nimet Hülya Talu i Bilge Doğru

Naruszenie Artykułu 1 Protokołu Nr 1 (ochrona własności)

Sprawa dotyczyła zastosowania środka karnego w postaci zajęcia nieruchomości skarżących na tej podstawie, że ich bliscy, czy w niektórych przypadkach ich menedżerowie, zostali oskarżeni o sprzeniewierzenie majątku publicznego w sprawach dotyczących ich działalności w banku Türkiye İmar Bankası, który był kontrolowany od 1984 r. przez grupę Uzan i której licencja bankowa została cofnięta, po tym jak zarejestrowała stratę kilku miliardów euro.

Trybunał stwierdził, że tureckie władze nie wyważyły w sposób odpowiedni pomiędzy imperatywami interesu publicznego oraz wymogami ochrony prawa skarżących do poszanowania ich własności.

W uzasadnieniu Trybunał zauważył, że okres ważności przedmiotowych ograniczeń wynosił prawie 10 lat w sprawie jednego skarżącego oraz od 12 do 15 lat w przypadku innych. Trybunał również uznał automatyczny, systemowy oraz nieelastyczny charakter tych środków, podobnie jak szeroki zakres (dwóch skarżących, którzy byli nieletni w tamtym czasie zostali pozbawieni możliwości nabycia szerokiego zasobu dóbr, podczas gdy inni skarżący nie mogli korzystać ze swoich wynagrodzeń, prywatnych samochodów, etc.). W końcu Trybunał odnotował brak dowodów na udział skarżących w jakichkolwiek czynnościach dotyczących oszustwa.

Trybunał podkreślił, że ingerencja w prawa przewidziane Artykulem 1 Protokołu Nr 1 była nieuzasadniona przy braku kontradyktoryjnego postępowania zgodnego z zasadą równości broni. W tym zakresie, zauważył, że skarżący, którzy nie byli stronami postępowania głównego nie mogli skorzystać z przedmiotowych gwarancji procesowych.

Trybunał orzekł, że za wcześnie jeszcze na wydanie orzeczenia co do słusznego zadośćuczynienia.

Rivera Vazquez i Calleja Delsordo przeciwko Szwajcarii

Decyzja Szwajcarskiego Trybunału Federalnego o zdyskwalifikowaniu adwokata skarżących skutkowała nierzetelnością postępowania – wyrok ETPC z 22.1.2019 r. w sprawie Rivera Vazquez i Calleja Delsordo przeciwko Szwajcarii (skarga nr 65048/13); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła naruszenia zasady kontradyktoryjności w postępowaniu przed Szwajcarskim Trybunałem Federalnym.

Trybunał zauważył, że Szwajcarski Trybunał Federalny pozbawił skarżących reprezentacji prawnej po podniesieniu z urzędu kwestii ważności dokonania wyboru adwokata. Skarżący nie zostali ani poinformowani ani zapytani o ich zdanie; nie dano im również możliwości naprawić braku reprezentacji, co było sprzeczne z prawem szwajcarskim.

Trybunał zajął stanowisko, że decyzja Trybunału Federalnego pozbawiła skarżących prawnika, bez odbycia kontradyktoryjnej debaty, postawił ich obiektywnie w sytuacji znacząco niekorzystnej w stosunku do drugiej strony.

Tydzień 47 - Scheszták przeciwko Węgrom

Postępowanie dotyczące bezprawnego wypowiedzenia umowy o pracę było nierzetelne - wyrok ETPC z 21.11.2017 r. w sprawie Scheszták przeciwko Węgrom (skarga nr 5769/11); 5 głosami do 2: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji. 

W 2007 r. skarżący wytoczył powództwo przeciwko byłemu pracodawcy, twierdząc, że został bezprawnie zwolniony z pracy. W swojej skardze do Trybunału zarzucał, że postępowanie sądowe było nierzetelne, a w  szczególności że Sąd Najwyższy wydał wyrok w jego sprawie nie czekając na stanowisko skarżącego, stwierdziwszy, że zostało złożone zbyt późno. 

Trybunał uznał, że oparcie przez SN rozstrzygnięcia w sprawie jedynie na stanowisku drugiej strony było równoznaczne brakiem poszanowania zasady kontradyktoryjności. Wynikało to z proceduralnego błędu w sprawie w postaci uznania dostarczenia stanowiska skarżącego jako spóźnionego - po terminie. Przyznał to również węgierski rząd, który stwierdził, że błąd ten miał poważne konsekwencje na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy skarżącego.

Trybunał wskazał, że nie można było oczekiwać od skarżącego wytoczenia powództwa przed węgierskimi sądami za delikt popełniony przez SN by wyczerpać środki krajowe. Tego typu powództwo, nawet jeśli skuteczne, nie mogło doprowadzić do przyznania kwoty żądanej przez skarżącego w pierwotnym postępowaniu przed sądem pracy. 

Tydzień 38 - Regner przeciwko Czechom

Brak naruszenia prawa do rzetelnego postępowania sądowego starszego urzędnika państwowego, któremu uchylono poświadczenie bezpieczeństwa na podstawie informacji poufnej - wyrok ETPC (Wielka Izba) z 19.9.2017 r. w sprawie Regner przeciwko Czechom (skarga nr 35289/11); 10 głosami do 7: brak naruszenia Artykułu 6 ust. 1 Konwencji (prawo do rzetelnego procesu sądowego). 

Sprawa dotyczyła decyzji administracyjnej uchylającej poświadczenie bezpieczeństwa, które było warunkiem zajmowania przez skarżącego stanowiska starszego urzędnika w czeskim Ministerstwie Obrony Narodowej. Skarżący zarzucał, że postępowanie było nierzetelne z uwagi na brak możliwości wglądu, z uwagi na poufność informacji, w materiał dowodowy o decydującym znaczeniu dla postępowania sądowego. 

Trybunał analizował sprawę pod kątem wpływu przedmiotowego ograniczenia na zasady kontradyktoryjności i równości broni, mające zastosowanie w postępowaniu cywilnym, oraz tego, czy zostały one odpowiednio zrównoważone innymi gwarancjami procesowymi. Trybunał zauważył, że sądy krajowe były niezależne i bezstronne; miały nieograniczony dostęp do wszystkich poufnych dokumentów, mogły dokonać oceny przyczyn uzasadniających nieujawnienie poufnych dokumentów oraz ujawnić te, których zachowanie w tajemnicy nie było konieczne; mogły ocenić merytorycznie decyzję uchylającą poświadczenie bezpieczeństwa oraz ją uchylić, jeśli uznały ją za arbitralną; że były właściwe do analizy wszystkich faktów w sprawie; że starannie rozpoznały sprawę, mając na uwadze potrzebę zachowania poufności tajnych dokumentów oraz w odniesieniu do uzasadnienia decyzji uchylającej poświadczenie bezpieczeństwa, podając przyczyny ich decyzji w odniesieniu do szczególnych okoliczności niniejszej sprawy.

Dlatego, dokonując oceny całego postępowania, charakter sporu oraz margines oceny przyznany władzom krajowym, Trybunał uznał, że ograniczenia skarżącego w korzystaniu z praw przyznanych mu w związku z zasadami kontradyktoryjności oraz równości broni zostały zastosowane w sposób zapewniający sprawiedliwe wyważenie interesów stron do tego stopnia by zachować istotę prawa skarżącego do rzetelnego procesu sądowego.