Rabczewska przeciwko Polsce

Skazanie polskiej gwiazdy muzyki pop za bluźnierstwo naruszyło Konwencję – wyrok ETPC z 15.9.2022 r. w sprawie Rabczewska przeciwko Polsce (skarga nr 8257/13); stosunkiem głosów sześć do jednego:

naruszenie Artykułu 10 (wolność słowa) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Skarżąca jest popularną piosenkarką pop. W wywiadzie dla serwisu informacyjnego, który został następnie przedrukowany w tabloidzie, wypowiedziała się na temat Biblii i jej autorów. W szczególności stwierdziła, że ​​bardziej przekonały ją odkrycia naukowe, a nie to, co opisała jako „pisma naprutych winem i palących jakieś zioła”. Dwie osoby złożyły skargę do prokuratora, że ​​zeznania skarżącej stanowiły przestępstwo (obrażanie uczuć religijnych innych osób poprzez publiczne znieważenie przedmiotu kultu religijnego). Skarżąca została skazana i ukarana grzywną. Odwoływała się bezskutecznie.

Skazanie skarżącej w postępowaniu karnym stanowiło ingerencję w jej prawo do wolności wyrażania opinii, które było przewidziane prawem i miało na celu ochronę uczuć religijnych, co odpowiadało ochronie praw innych osób w rozumieniu art. 10 ust. 2. Sprawa przed Trybunałem polegała na rozważeniu sprzecznych interesów, mając na uwadze szeroki margines oceny pozostawiony władzom krajowym w niniejszej sprawie.

W odniesieniu do wypowiedzi skarżącej, to nie twierdziła w żadnym momencie, że ​​były one częścią debaty na temat interesu publicznego, ani nie twierdziła, że ​​jest ekspertem w tej sprawie, dziennikarzem lub historykiem. Odpowiadała na pytanie dziennikarza dotyczące jej życia prywatnego, zwracając się do odbiorców językiem zgodnym z jej stylem komunikacji, celowo frywolnym i kolorowym, z zamiarem wzbudzenia zainteresowania.

Sądy krajowe nie dokonały prawidłowej oceny – na podstawie szczegółowej analizy sformułowań – czy oświadczenia skarżącej stanowiły twierdzenia dotyczące faktów lub ocen wartościujących. Nie udało im się zidentyfikować i dokładnie zważyć konkurujących interesów. Nie przeanalizowały również dopuszczalnych granic krytyki doktryn religijnych na mocy Konwencji wobec ich dyskredytacji. W szczególności sądy krajowe nie oceniły, czy wypowiedzi skarżącej mogły wywołać uzasadnione oburzenie lub czy miały charakter podżegający do nienawiści lub w inny sposób zakłócający spokój i tolerancję religijną w Polsce.

Nie podnoszono przed sądami krajowymi ani Trybunałem, że wypowiedzi skarżącego stanowiły mowę nienawiści, a sądy krajowe nie zbadały, czy przedmiotowe działania mogły prowadzić do jakichkolwiek szkodliwych konsekwencji. Okazało się, że odpowiednie przepisy prawa krajowego penalizowały wszelkie zachowania mogące zranić uczucia religijne, bez dodatkowego kryterium, że powinno ono zagrażać porządkowi publicznemu.

Nie wykazano, że ingerencja w przedmiotowej sprawie była wymagana, zgodnie z pozytywnymi obowiązkami państwa wynikającymi z artykułu 9, w celu zapewnienia pokojowego współistnienia grup i osób religijnych i niereligijnych podlegających ich jurysdykcji poprzez zapewnienie atmosfery wzajemnej tolerancji. Ponadto Trybunał uznał, że badane wypowiedzi nie stanowiły niewłaściwego lub obraźliwego ataku na obiekt czci religijnej, mogącego podżegać do nietolerancji religijnej lub naruszać ducha tolerancji, który był jedną z podstaw społeczeństwa demokratycznego.

Wreszcie, skarżąca została skazana w postępowaniu karnym na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez prokuratora na wniosek dwóch osób fizycznych. Postępowanie karne było zatem kontynuowane nawet po tym, jak skarżąca zawarła ugodę z jednym ze skarżących. Została skazana na grzywnę w wysokości 1160 euro, czyli pięćdziesiąt razy więcej niż minimalna kara. Nie można zatem stwierdzić, że kara nałożona na skarżącą była nieznaczna.

W związku z tym i pomimo szerokiego marginesu uznania, władze krajowe nie przedstawiły wystarczających powodów mogących uzasadnić ingerencję w wolność słowa skarżącego. Doszło więc do naruszenia art. 10 Konwencji.

Żurek przeciwko Polsce

Polskie władze próbowały uciszyć znanego sędziego – wyrok ETPC z 16.6.2022 r. w sprawie Żurek przeciwko Polsce (skarga nr 39650/18); sześcioma głosami do jednego:

Naruszenie art. 6 ust. 1 (prawo dostępu do sądu) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i jednogłośnie: naruszenie Artykułu 10 (wolność wypowiedzi).

Sędzia Żurek był także rzecznikiem prasowym Krajowej Rady Sądownictwa (KRS), konstytucyjnego organu w Polsce, który stoi na straży niezawisłości sądów i sędziów. Na tym stanowisku był jednym z głównych krytyków zmian w sądownictwie zainicjowanych przez władzę ustawodawczą i wykonawczą nowego rządu, który doszedł do władzy w 2015 roku. Sprawa dotyczyła jego usunięcia z KRS przed upływem jego kadencji, oraz jego skargę, że nie było żadnej prawnej drogi do zakwestionowania utraty jego miejsca. Dotyczyło to również jego zarzutu kampanii mającej na celu uciszenie go.

Kierując się tym samym tokiem rozumowania, co w niedawnej sprawie Wielkiej Izby Grzęda przeciwko Polsce (nr 43572/18), Trybunał stwierdził, że brak kontroli sądowej decyzji o usunięciu Pana Żurka z KRS naruszył jego prawo dostępu do Sąd. Trybunał stwierdził również, że kumulacja środków podjętych wobec Pana Żurka – w tym odwołanie go ze stanowiska rzecznika sądu okręgowego, kontrola jego oświadczeń majątkowych oraz kontrola jego pracy sędziowskiej – miała na celu zastraszenie go z powodu poglądów, wypowiedział się w obronie praworządności i niezawisłości sądów. Stwierdzając te naruszenia, Trybunał podkreślił ogólny kontekst kolejnych reform sądownictwa, które doprowadziły do ​​osłabienia niezawisłości sędziowskiej i tego, co powszechnie określa się mianem kryzysu praworządności w Polsce.

Grzęda przeciwko Polsce

Przedwczesne wygaśnięcie mandatu członka KRS: naruszenie Konwencji – wyrok ETPC (Wielka Izba) z 15.3.2022 r. w sprawie Grzęda przeciwko Polsce (skarga nr 43572/18); 16 głosów do 1:

naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Pan Grzęda jest sędzią. Sprawa dotyczyła usunięcia go z Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) przed zakończeniem jego kadencji oraz niemożności uzyskania kontroli sądowej tego orzeczenia. Jego usunięcie miało miejsce w kontekście tzw. reform sądownictwa w Polsce.

Trybunał stwierdził w szczególności, że brak kontroli sądowej naruszył prawo dostępu pana Grzędy do sądu. Stwierdził, że kolejne reformy sądownictwa, w tym reforma KRS, które dotknęły pana Grzędę, miały na celu osłabienie niezawisłości sędziowskiej. Cel ten został osiągnięty przez narażenie sądownictwa na ingerencję władzy wykonawczej i ustawodawczej. Był to pierwszy raz, kiedy Wielka Izba Trybunału zbadała te kwestie. Przed Trybunałem toczy się około 93 wniosków dotyczących reorganizacji sądów w Polsce.

Y przeciwko Polsce

Odmowa zmiany pełnego aktu urodzenia po korekcie płci nie stanowiła naruszenia – wyrok ETPC z 17.2.2022 r. w sprawie Y przeciwko Polsce (skarga nr 74131/14); jednogłośnie:

brak naruszenia 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

brak naruszenia art. 14 (zakaz dyskryminacji).

Sprawa dotyczyła wniosków Y, mężczyzny transpłciowego, o usunięcie z aktu urodzenia jego płci przypisanej przy urodzeniu lub o wydanie nowego aktu urodzenia. Trybunał stwierdził w szczególności, że skarżący nie był w stanie wykazać, że poniósł szkodę w wyniku decyzji władz krajowych. Odmawiając zmiany pełnego aktu urodzenia, władze zachowały równowagę, działając według własnego uznania

Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce

Dysfunkcje ustrojowe w procedurze powoływania sędziów w Polsce: Izba Cywilna Sądu Najwyższego złożona z nowo powołanych sędziów nie jest „niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym ustawą” – wyrok ETPC z 3.2.2022 r. w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce (skarga nr 1469/20); jednogłośnie:

naruszenia Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła skargi wniesionej przez skarżącą spółkę, że Izba Cywilna Sądu Najwyższego, która orzekała w sprawie jej dotyczącej, nie była „sądem ustanowionym ustawą” oraz brakowało jej bezstronności i niezawisłości. Zarzucił w szczególności, że Izba Cywilna Sądu Najwyższego składała się z sędziów powołanych przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa („KRS”), konstytucyjnego organu w Polsce, który stoi na straży niezawisłości sądów i sędziów, a która od wejścia w życie nowej ustawy jest przedmiotem kontrowersji, przewidujących m.in., że jej sędziowie nie są już wybierani przez sędziów, lecz przez Sejm (izbę niższą Parlamentu). Sprawa jest jednym z 94 obecnie zawisłych wniosków przeciwko Polsce, w większości złożonych w latach 2018-2022, dotyczących różnych aspektów reorganizacji polskiego sądownictwa zainicjowanej w 2017 r. Do chwili obecnej Trybunał wydał cztery wyroki, z których trzy są ostateczne.

Podobnie jak w poprzednich sprawach, Trybunał podkreślił, że jego zadaniem nie była ocena zasadności reorganizacji polskiego sądownictwa jako całości, ale ustalenie, czy, a jeśli tak, to w jaki sposób zmiany wpłynęły na prawa skarżącej spółki wynikające z art. 6 ust. 1 Konwencji. Trybunał uznał, że na procedurę powoływania sędziów do Izby Cywilnej Sądu Najwyższego nadmiernie wpłynęła władza ustawodawcza i wykonawcza. Stanowiło to fundamentalną nieprawidłowość, która negatywnie wpłynęła na cały proces i podważyła legitymację Izby Cywilnej Sądu Najwyższego, która rozpoznawała sprawę skarżącej spółki. Izba Cywilna nie była zatem „niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym ustawą” w rozumieniu Konwencji Europejskiej.

Wyrok bardzo przypomina wyrok Reczkowicz przeciwko Polsce (nr 43447/19) z dnia 22 lipca 2021 r. oraz Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (nr 49868/19 i 57511/19) z dnia 8 listopada 2021 r. dotyczący pozostałych Izb Sąd Najwyższy. Podobnie jak w tej ostatniej sprawie, również w tym wyroku stwierdzono dodatkowe oczywiste naruszenie prawa krajowego, ponieważ Prezydent RP dokonał powołania sędziego mimo prawomocnego postanowienia sądu wstrzymującego wykonanie uchwał KRS rekomendujących sędziów Sądowi Najwyższemu. Trybunał uznał, że naruszenie praw skarżącej spółki miało swoje źródło w zmianie polskiej ustawy, która pozbawiła polski wymiar sprawiedliwości prawa wyboru sędziów KRS oraz umożliwiła władzy wykonawczej i ustawodawcy bezpośrednią lub pośrednią ingerencję w sprawy sądowe. Nieunikniony był wniosek, że dalsze funkcjonowanie KRS w formie ustawy zmieniającej z 2017 r. i jej zaangażowanie w procedurę powoływania sędziów utrwaliło ustaloną przez Trybunał dysfunkcję ustrojową i może prowadzić do dalszego zaostrzenia kryzysu praworządności w Polsce. Dlatego potrzebne są szybkie działania ze strony Państwa Polskiego, aby temu zaradzić. Do państwa polskiego należy wyciągnięcie niezbędnych wniosków z tego wyroku i podjęcie odpowiednich środków w celu rozwiązania problemów leżących u podstaw naruszeń stwierdzonych przez Trybunał oraz zapobieżenia występowaniu podobnych naruszeń w przyszłości.

Banaszczyk przeciwko Polsce

Skazanie za krytykę szpitala stanowiło naruszenie wolności wypowiedzi dziennikarza - wyrok ETPC z 21.12.2021 r. w sprawie Banaszczyk przeciwko Polsce (skarga nr 66299/10); jednogłośnie:

Naruszenie art. 10 (wolność wyrażania opinii) Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności 

Sprawa dotyczyła skazania skarżącego za zniesławienie w napisanym przez niego artykule, który ukazał się w lokalnym darmowym dwutygodniku, którego skarżący był redaktorem naczelnym.

Stwierdzając naruszenie prawa do wolności wyrażania opinii, Trybunał wziął pod uwagę, że temat poruszony przez skarżącego był ważny dla społeczeństwa, krytyka dotyczyła lekarza, który jednocześnie pełnił funkcję publiczną (zastępca dyrektora ds. medycznych), co skutkowało tym, że dopuszczalne ograniczenie krytyki było szersze. Twierdzenia skarżącego nie były pozbawione podstawy faktycznej (lekarz został później skazany za narażenie życia pacjenta wymienionego w artykule, a szpital został zobowiązany do wypłacenia mu zadośćuczynienia w postępowaniu cywilnym), a skarżący podjął dostępne mu kroki celem weryfikacji historii (rozmowy z bliskimi pacjenta, członkami personelu szpitala, próba konfrontacji z władzami szpitala). Mimo że ton, w jakim skarżący się wypowiadał, był ostry, to język jakim się posługiwał nie był ani wulgarny, ani obraźliwy. W wyniku łącznego zastosowania wobec skarżącego kary grzywny w kwocie 6000 zł, obowiązku świadczenia pieniężnego w kwocie 1000 zł, publicznego przeproszenia pokrzywdzonego i obciążenia skarżącego kosztami postępowania, poniósł on karę, która może mieć hamujący wpływ na osobę taką jak on, która uczestniczyła w debacie na temat kwestii dotyczącej interesu ogólnego na szczeblu lokalnym. W związku z powyższym Trybunał stwierdził naruszenie art. 10 Konwencji.

Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce

Polska musi podjąć szybkie działania w celu rozwiązania problemu braku niezależności Krajowej Rady Sądownictwa. Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest „niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym ustawą” – wyrok ETPC z 8.11.2021 r. w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (skargi nr 49868/19 i 57511/19); jednogłośnie:

naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skarg wniesionych przez dwóch sędziów, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, która orzekała w sprawach ich dotyczących, nie była „sądem ustanowionym ustawą” oraz brakowało jej bezstronności i niezawisłości. Zarzucili w szczególności, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, jedna z dwóch nowo utworzonych izb Sądu Najwyższego, składała się z sędziów powołanych przez Prezydenta RP z rekomendacji KRS. KRS  - konstytucyjny organ w Polsce, który stoi na straży niezawisłości sądów i sędziów, jest przedmiotem kontrowersji od czasu wejścia w życie nowych przepisów przewidujących m.in., że jego sędziowie nie są już wybierani przez sędziów, ale przez Sejm (niższa izba parlamentu). Sprawa jest jedną z 57 skarg przeciwko Polsce, wniesionych w latach 2018-2021, dotyczących różnych aspektów reorganizacji polskiego sądownictwa zainicjowanej w 2017 r.

Trybunał podkreślił, że jego zadaniem nie była ocena zasadności reorganizacji polskiego sądownictwa jako całości, ale ustalenie, czy iw jaki sposób zmiany wpłynęły na prawa Pani Dolińskiej-Ficek i Pana Ozimka na podstawie art. 6 ust. 1 Konwencji. Trybunał stwierdził, że na procedurę powoływania sędziów nadmiernie wpłynęła władza ustawodawcza i wykonawcza. Stanowiło to zasadniczą nieprawidłowość, która negatywnie wpłynęła na cały proces i podważyła legitymację Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, która rozpoznawała sprawy skarżących. Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie była zatem „niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym ustawą” w rozumieniu Konwencji.

Wyrok bardzo przypomina wyrok w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (nr 43447/19) z lipca 2021 r. Jednakże w wyroku tym stwierdzono dodatkowe oczywiste naruszenie prawa krajowego, ponieważ „w rażącym naruszeniu praworządności” Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej dokonał wyboru sędziów pomimo prawomocnego orzeczenia sądu wstrzymującego wykonanie uchwały KRS o rekomendacji sędziów Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.

M.B. przeciwko Polsce

Nie wykazano by stan psychiczny skarżącego wymagał pozbawienia wolności - wyrok ETPC z 14.10.2021 r. w sprawie M.B. przeciwko Polsce (skarga nr 60157/15); naruszenie art. 5 ust. 1 lit. e Konwencji.

Sprawa dotyczyła zarzutu skarżącego naruszenia art. 5 ust. 1 lit. e Konwencji w związku z zastosowaniem wobec niego środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.

W styczniu 2014 roku skarżący zaatakował swoich rodziców i ranił ich nożem. Stwierdzono u niego schizofrenię paranoidalną. Skarżący podjął z własnej inicjatywy terapię w ośrodku dla młodzieży z zaburzeniami psychicznymi. W styczniu 2015 roku sąd rejonowy umorzył postępowanie i orzekł umieszczenie skarżącego w zakładzie zamkniętym. W maju 2015 roku sąd okręgowy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie skarżącego, opinie psychiatryczne, na podstawie których umieszczono go w zamkniętym zakładzie, nie były aktualne w momencie wydania przez sąd postanowienia. Wydano je bowiem 15 miesięcy przed wydaniem orzeczenia w sprawie i 18 miesięcy przed umieszczeniem go w szpitalu psychiatrycznym.

W ocenie Trybunału, sądy krajowe, pomimo twierdzeń skarżącego, że po terapii w ośrodku terapeutycznym jego stan uległ poprawie, nie zleciły żadnych innych badań lekarskich. Dlatego w chwili umieszczenia skarżącego w szpitalu w dniu 4 sierpnia 2015 roku nie zostało „wiarygodnie wykazane”, że jego stan psychiczny wymagał jego odosobnienia. Stąd pozbawienie wolności skarżącego w okresie od 4 sierpnia 2015 roku do 12 kwietnia 2016 roku nie było „zgodne z prawem” w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. e Konwencji.

Kapa i inni przeciwko Polsce

Mieszkańcy Smolic niepokojeni przez wiele lat dużym ruchem z powodu budowy autostrady -wyrok ETPC z 14.10.2021 r. w sprawie Kapa i inni przeciwko Polsce (skargi nr 75031/13, 75282/13, 75286/13 i 75292/13); jednogłośnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego).

Sprawa dotyczyła przekierowania ruchu pod dom skarżących podczas budowy autostrady oraz prób skarżących naprawienia sytuacji za pośrednictwem władz. Trybunał stwierdził w szczególności, że władze świadomie ignorowały problem od 1996 r. i kontynuowały rozwój projektu autostrady, całkowicie lekceważąc dobro mieszkańców. Ogólnie rzecz biorąc, Trybunał stwierdził, że przekierowanie ruchu przez dom skarżących oraz brak odpowiedniej reakcji ze strony władz zaszkodziły ich spokojnemu korzystaniu z mieszkania.

Łysak przeciwko Polsce

Wyrok ETPC z 12.10.2021 r. w sprawie Łysak przeciwko Polsce (nr skargi 1631/16); naruszenie art. 1 Protokołu Nr 1 (prawo do poszanowania mienia) w związku z ponad sześcioletnim zatrzymaniem należącego do niego mienia w charakterze dowodu w postępowaniu karnym.

Zdaniem Trybunału, doszło do naruszenia prawa skarżącego do poszanowania mienia, pomimo jego zgodności z prawem i działania w interesie powszechnym, jednak środki podjęte przez organy prowadzące postępowanie karne nie spełniały wymogu proporcjonalności i stanowiły dla skarżącego nadmierne obciążenie. Dlatego Trybunał stwierdził naruszenie art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji. Trybunał pozostawił kwestię wysokości słusznego zadośćuczynienia bez rozstrzygnięcia, zapraszając strony postępowania do nadesłania stanowisk w tej sprawie.

X p. Polsce

Dyskryminacja w sprawie o opiekę ze względu na związek matki z inną kobietą – wyrok ETPC z 16.9.2021 r. w sprawie X p. Polsce (skarga nr 20741/10); 6 głosami do 1:

Naruszenie art. 14 (zakaz dyskryminacji) w związku z art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła postępowania, które skarżąca wszczęła, aby zakwestionować odebranie jej najmłodszego dziecka spod jej opieki po tym, jak jej były mąż uzyskał zmianę w ustaleniach dotyczących opieki w wyroku rozwodowym. Twierdziła, że sądy działały na jego korzyść z powodu pozostawania przez nią w związku z inną kobietą. Powołując się na Artykuł 14 w związku z Artykułem 8, skarżąca zarzuciła, że sądy krajowe odmówiły przyznania jej opieki nad dzieckiem ze względu na jej orientację seksualną.

Trybunał stwierdził, że orientacja seksualna skarżącej i związek z inną kobietą były konsekwentnie w centrum rozważań i obecne na każdym etapie postępowania sądowego. Stwierdził, że istniała różnica w traktowaniu skarżącej i każdego innego rodzica pragnącego mieć pełną opiekę nad swoim dzieckiem. Różnica ta wynikała z jej orientacji seksualnej, a zatem stanowiła dyskryminację.

Kuchta i Mętel p. Polsce

Brutalność Policji w Polsce – wyrok ETPC z 2.9.2021 r. w sprawie Kuchta i Mętel p. Polsce (skarga nr 76813/16); jednogłośnie:

Naruszenie art. 3 (zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji w aspekcie materialnym i proceduralnym.

Sprawa dotyczyła brutalnego pobicia skarżących przez policję. Do zdarzenia doszło w Krakowie w 2015 r., gdy policja wtargnęła do mieszkania jednego z mężczyzn, ponieważ sądziła, że ukrywa się w nim osoba podejrzana o przestępstwo. Według skarżących po sforsowaniu drzwi funkcjonariusze rozpylili gaz łzawiący (choć w środku znajdowało się m.in. 5-miesięczne dziecko) i powalili na ziemię mężczyznę i zaczęli bić. Wkrótce do mieszkania przybył też drugi mężczyzna i również został pobity przez funkcjonariuszy. Mężczyźni trafili do aresztu, lecz wkrótce potem zostali odwiezieni do szpitala, ponieważ w wyniku pobicia ich stan się pogarszał.

Prokuratura oraz sąd nie znalazły podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy policji i postanowiły umorzyć postępowanie.

Trybunał przypomniał, że art. 3 EKPC nie zakazuje użycia siły w celu dokonania zgodnego z prawem zatrzymania, jednak musi być ona proporcjonalna do zagrożenia i to na władzach spoczywa obowiązek wykazania, że tak właśnie było. W tej konkretnej sprawie Trybunał zauważył, że prokurator w postanowieniu o umorzeniu postępowania przyznał, że skarżący doznali obrażeń wskazanych w opiniach biegłych ze strony policji, jednak postępowanie przygotowawcze nie wyjaśniło, w jaki sposób została użyta siła przeciwko skarżącym oraz nie odpowiedział na pytanie, czy użycie siły było absolutnie konieczne. Podobnie władze nie wyjaśniły, czy do opisanych obrażeń mogło dojść już po przewiezieniu na komisariat, gdy mężczyźni byli zakuci w kajdanki (jak twierdzili mężczyźni) ani jakie ich zachowanie mogłoby w tej sytuacji usprawiedliwiać użycie wobec nich siły.

W konsekwencji Trybunał uznał, że siła użyta przez funkcjonariuszy Policji przeciwko skarżącym była nadmierna i nieproporcjonalna oraz wywołała cierpienie, co niewątpliwie można uznać za nieludzkie traktowanie.

Reczkowicz przeciwko Polsce

 

Nowo utworzona izba polskiego Sądu Najwyższego naruszyła Konwencję – wyrok ETPC z 22.7.2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19); jednogłośnie:

Naruszenie art. 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skarg wniesionych przez adwokatki, że ​​Izba Dyscyplinarna polskiego Sądu Najwyższego, która orzekała w sprawie jej dotyczącej, nie była „sądem ustanowionym ustawą” oraz brakowało jej bezstronności i niezawisłości. Zarzuciła w szczególności, że Izba Dyscyplinarna, jedna z dwóch nowo utworzonych izb Sądu Najwyższego, składała się z sędziów powołanych przez Prezydenta RP z rekomendacji KRS, organu, którego zadanie jest w Polsce stanie na straży niezawisłości sądów i sędziów, a który stał się przedmiotem kontrowersji od czasu wejścia w życie nowej ustawy przewidującej, że jego członkowie nie będą wybierani przez sędziów a przez Sejm. Sprawa jest jedną z 38 skarg przeciwko Polsce, wniesionych w latach 2018-2021, dotyczących różnych aspektów reorganizacji polskiego sądownictwa zainicjowanej w 2017 r.

Prawo – art. 6 § 1: Zadaniem Trybunału w niniejszej sprawie była ocena okoliczności istotnych dla procesu powoływania sędziów do Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego po wejściu w życie ustawy z 2017 r. o Sądzie Najwyższym ustanawiającej tę Izbę , a nie brać pod uwagę zasadności reorganizacji polskiego sądownictwa jako całości.

(a) Zastosowanie – nie było podstaw do odejścia od ugruntowanej zasady, że postępowanie dyscyplinarne, w którym stawką było prawo do dalszego wykonywania zawodu, powodowało „spory” (spory) dotyczące praw obywatelskich. Zasada ta została również zastosowana do postępowań prowadzonych przed różnymi zawodowymi organami dyscyplinarnymi, w tym sędziami. Artykuł 6 § 1 stosuje się zatem w ramach jego części cywilnej. Postępowanie dyscyplinarne nie obejmowało jednak ustalenia zarzutu karnego.

(b) Meritum sprawy – Trybunał zbadał, czy rozpoznanie sprawy skarżącego przez Izbę Dyscyplinarną doprowadziło do naruszenia prawa skarżącego do „sądu ustanowionego ustawą”, w świetle trzystopniowego testu sformułowanego w wyroku Guðmundur Andri Ástráðsson przeciwko Islandii [GC] oraz ogólne zasady w nim określone.

(i) Czy doszło do oczywistego naruszenia prawa krajowego – Trybunał stanął przed dwoma zasadniczo przeciwstawnymi poglądami polskich sądów najwyższych w tej kwestii. Jego zadaniem było zbadanie, czy te sądy w swoich orzeczeniach zachowały wymaganą równowagę między różnymi interesami, które wchodzą w grę, oraz czy wykonując to zadanie i dochodząc do swoich wniosków, należycie uwzględniły i przestrzegały standardów Konwencji wymagane od „sądu ustanowionego ustawą”. Ponadto ustawa zmieniająca z 2017 r., będąca nieodłączną częścią ustawodawstwa dotyczącego reorganizacji polskiego sądownictwa, musiała być postrzegana w kontekście skoordynowanych zmian prawa krajowego dokonanych w tym celu oraz z uwzględnieniem faktu, że zmiany te i ich wpływ na polski system sądowniczy zwrócił uwagę i wzbudził zaniepokojenie wielu organizacji i organów międzynarodowych oraz stał się przedmiotem kilku postępowań przed TSUE.

Sąd Najwyższy w wyroku z 5 grudnia 2019 r. i uchwale z 23 stycznia 2020 r. stwierdził kilka rażących naruszeń prawa krajowego. Wyjaśnił, z obszernym uzasadnieniem, swoje wnioski, do których doszedł po dogłębnej analizie i starannej ocenie właściwego prawa krajowego z perspektywy podstawowych standardów Konwencji i prawa UE, a także zgodnie z wytycznymi i orzecznictwem TSUE: prawo. Przeprowadził dogłębną ocenę wszystkich elementów istotnych dla „niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w świetle konstytucyjnych zasad funkcjonowania KRS, w tym zasady rozdziału i równowagi władzy ustawodawczej i wykonawczej. i władzy sądowniczej oraz zasadę niezawisłości sądownictwa.

Tak jednak nie było w przypadku Trybunału Konstytucyjnego w wyrokach z 20 czerwca 2017 r. i 20 kwietnia 2020 r.

Biorąc pod uwagę widoczny brak kompleksowej, wyważonej i obiektywnej analizy okoliczności przed Trybunałem w kategoriach Konwencji, ocenę Trybunału Konstytucyjnego należy uznać za arbitralną i jako taka nie może mieć żadnego znaczenia we wnioskach Trybunału co do tego, czy doszło do oczywistego naruszenie, obiektywnie i autentycznie identyfikowalne jako takie, prawa krajowego związanego z procedurą powoływania sędziów do Izby Dyscyplinarnej. Ponadto wyrok ten należało rozpatrywać w powiązaniu z ogólnym kontekstem, w jakim Trybunał Konstytucyjny działał od końca 2015 r. i jego działaniami zmierzającymi do podważenia ustalenia uchwały Sądu Najwyższego co do oczywistego naruszenia prawa krajowego i międzynarodowego ze względu na wadliwa procedura powoływania sędziów z udziałem KRS. Działania te rozpoczęły się od bezprecedensowego postanowienia tymczasowego z dnia 28 stycznia 2020 r. Tego rodzaju ingerencja w organ sądowy, mająca na celu ubezwłasnowolnienie go w wykonywaniu jego funkcji orzekającej w zakresie stosowania i interpretacji Konwencji oraz innych traktatów międzynarodowych, musiała być scharakteryzowany jako afront dla praworządności i niezawisłości sądownictwa. Ostateczne orzeczenie Sądu Konstytucyjnego w tej sprawie z 21 kwietnia 2020 r. utrwaliło ten stan rzeczy.

Mając na uwadze powyższe, a w szczególności przekonujące i mocne argumenty Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 5 grudnia 2019 r. i uchwale z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz jego konkluzjach co do niezgodności z prawem trybu powoływania sędziego do Izby Dyscyplinarnej – Trybunał uznał, że ustalono, iż doszło do oczywistego naruszenia prawa krajowego.

(ii) Czy naruszenia prawa krajowego dotyczyły fundamentalnej zasady procedury powoływania sędziów podważyły ​​samą istotę prawa do „sądu ustanowionego ustawą” – w odniesieniu do stopnia niezawisłości KRS i czy doszło do ingerencji władzy ustawodawczej i wykonawczej w proces powoływania, Trybunał odniósł się w pierwszej kolejności do różnych – w istocie jednomyślnych – opinii organizacji i organów międzynarodowych, zgodnie z którymi zmiany w procedurze wyboru sędziów członków KRS wprowadziły na mocy ustawy zmieniającej z 2017 r. spowodowało, że KRS przestała być niezależna lub nie była w stanie wypełniać swojego konstytucyjnego obowiązku ochrony niezależności sądów i sędziów. W tym kontekście uwzględniła również okoliczności, w jakich ukonstytuowała się nowa KRS, w szczególności: pozorny bojkot wyborów przez środowisko prawnicze w związku z niewielką liczbą kandydatów; sześciu z piętnastu mianowanych sędziów zostało w ciągu ostatnich sześciu miesięcy mianowanych przez Ministra Sprawiedliwości prezesem lub wiceprezesem sądów; większość członków obecnej KRS była powiązana z partią rządzącą lub przez nią rekomendowana; większość kandydatów do wyborów została zgłoszona przez władzę wykonawczą; oraz niemożność sprawdzenia, czy kandydaci posiadali wymaganą liczbę podpisów ze względu na początkowe nieujawnienie list indosacyjnych przez władze wykonawcze. W związku z tym ostatnim zdaniem Trybunału sytuacja, w której opinii publicznej nie udzielono oficjalnych wyjaśnień, czy spełniony został formalny wymóg uzyskania wystarczającego poparcia dla kandydatów do KRS, może budzić wątpliwości co do legalności procesu wyboru jej członków. Co więcej, brak kontroli nad tym, kto poparł kandydatów, może budzić podejrzenia co do kwalifikacji jego członków oraz ich bezpośrednich lub pośrednich powiązań z władzą wykonawczą. Zgodnie z informacjami obecnie dostępnymi w domenie publicznej, KRS została wybrana przy poparciu wąskiej grupy sędziów silnie związanych z władzą wykonawczą i jak wskazał Sąd Najwyższy, pojawiły się również wątpliwości, czy wszyscy wybrani członkowie KRS spełniła wymóg prawny poparcia przez dwudziestu pięciu sędziów czynnych zawodowo.

Mając na uwadze powyższe, Trybunał uznał, że na mocy ustawy zmieniającej z 2017 r., która pozbawiła sędziów prawa do powoływania i wyboru sędziów KRS – prawa przyznanego mu dotychczasowym ustawodawstwem i uznanego przez standardy międzynarodowe – władza ustawodawcza i wykonawcza wywarła decydujący wpływ na skład KRS. Ustawa praktycznie usunęła nie tylko dotychczasowy system przedstawicielski, ale także gwarancje niezawisłości sądownictwa w tym zakresie, umożliwiające władzy wykonawczej i ustawodawczej ingerencję bezpośrednio lub pośrednio w procedurę powoływania sędziów, z której możliwości te organy skorzystały – o czym świadczą chociażby okoliczności towarzyszące zatwierdzeniu kandydatów na sędziów do KRS. Jednocześnie, na mocy ustawy o Sądzie Najwyższym z 2017 r., pozbawienie Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego uprawnień do ogłaszania wolnych stanowisk w tym sądzie na korzyść Prezydenta RP dodatkowo osłabiło zaangażowanie sądownictwa w proces powoływania sędziów, w szczególności powołania do Sądu Najwyższego.

Oceniając wszystkie powyższe okoliczności jako całość, Trybunał stwierdził, że naruszenie prawa krajowego nieodłącznie naruszyło kwestionowaną procedurę powoływania, ponieważ w konsekwencji tego naruszenia zalecenie kandydatów na powołanie sędziego do Izby Dyscyplinarnej – warunek sine qua non powołania przez Prezydenta RP – została powierzona KRS, organowi, który nie miał wystarczających gwarancji niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej. Procedura powoływania sędziów, która, tak jak w niniejszej sprawie, ujawniała nadmierny wpływ władzy ustawodawczej i wykonawczej na powoływanie sędziów, była per se niezgodna z art. 6 ust. proces i podważanie legitymacji sądu złożonego z tak powołanych sędziów.

Tym samym naruszenia procedury powoływania sędziów do Izby Dyscyplinarnej były tak poważne, że naruszały samą istotę prawa do „sądu ustanowionego ustawą”.

(iii) Czy zarzuty dotyczące prawa do „sądu ustanowionego ustawą” zostały skutecznie zbadane przez sądy krajowe i czy zapewniono środki odwoławcze – W prawie polskim nie istniała procedura, w ramach której skarżący mógłby zakwestionować rzekome uchybienia procedury powoływanie sędziów Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. W konsekwencji nie zapewniono żadnych środków zaradczych.

Ogólnie: Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego, która rozpoznawała sprawę skarżącego, nie była „sądem ustanowionym ustawą”.

Broda i Bojara przeciwko Polsce

 

Usunięcie przez Ministra Sprawiedliwości wiceprezesów Sądu Okręgowego w Kielcach z naruszeniem ich prawa dostępu do sądu – wyrok ETPC z 29.6.2021 r. w sprawie Broda i Bojara przeciwko Polsce (skargi nr 26691/18 oraz 27367/18); większością:

Naruszenie art. 6 ust. 1 (prawo dostępu do sądu) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi skarżących na to, że nie posiadali żadnego środka odwoławczego pozwalającego im zaskarżyć decyzje Ministra Sprawiedliwości o przedwczesnym zakończeniu ich kadencji jako wiceprezesów Sądu Okręgowego w Kielcach.

Trybunał podkreślił znaczenie ochrony niezawisłości sądownictwa i poszanowania sprawiedliwości proceduralnej w sprawach dotyczących kariery sędziów. Trybunał zauważył, że krajowe ramy prawne mające zastosowanie do usunięcia skarżących nie precyzują warunków, w jakich prezesi sądów mogą zostać odwołani ze stanowiska, w drodze wyjątku od zasady, że sędzia powinien mieć zagwarantowane bezpieczeństwo kadencji w trakcie kadencji. Prawie wszystkie uprawnienia w tych sprawach skoncentrowane były w rękach przedstawiciela władzy wykonawczej, a w szczególności z procesu została wyłączona Krajowa Rada Sądownictwa. Trybunał ponadto zauważył, że skarżący nie zostali wysłuchani ani poinformowani o przyczynach decyzji ministerialnych. Wreszcie, żaden niezależny od Ministerstwa Sprawiedliwości organ nie mógł dokonać kontroli tych decyzji o wydaleniu. Ponieważ przedwczesne zakończenie kadencji skarżących jako wiceprezesów sądowych nie zostało zbadane ani przez sąd powszechny, ani przez inny organ wykonujący obowiązki sędziowskie, pozwane Państwo naruszyło samą istotę prawa skarżących do dostępu do sądu.

Xero Flor w Polsce sp. z o.o. przeciwko Polsce

Nieprawidłowy wybór sędziów do Trybunału Konstytucyjnego skutkuje bezprawnością jego składu – wyrok ETPC z 7.5.2021 r. w sprawie Xero Flor w Polsce sp. z o.o. przeciwko Polsce (skarga nr 4907/18); jednomyślnie:

Naruszenie art. 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji w zakresie prawa do rzetelnego procesu sądowego

Naruszenie art. 6 ust. 1 w zakresie prawa do sądu ustanowionego ustawą.

Sprawa dotyczyła prób uzyskania przez skarżącą spółkę odszkodowania od państwa za uszkodzenie jednego z jej produktów (murawy) przez zwierzynę łowną. W szczególności pozwała Skarb Państwa w 2012 r., ale uzyskała jedynie 60% żądanej kwoty. Chociaż kilkakrotnie zwracała się z wnioskiem o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego o konstytucyjność stosownej ustawy, był on odrzucany przez sądy pierwszej instancji i sądy apelacyjne. Ostatecznie złożyła skargę konstytucyjną, którą Trybunał Konstytucyjny uznał za niedopuszczalną w 2017 r. W składzie, w którym rozpoznano tę sprawę, zasiadał sędzia M.M. wybrany przez Sejm, mimo że jego mandat był już obsadzony przez Sejm poprzedniej kadencji.

Trybunał stwierdził w szczególności, że - pomimo wielokrotnego podnoszenia sprawy przez skarżącą spółkę - sądy krajowe nie odpowiedziały na jej argumenty, że prawo zastosowane w jej sprawie było niezgodne z Konstytucją i w konsekwencji uchybiło ich obowiązkowi wynikającemu z Artykułu 6 ust. 1 Konwencji w celu wydania uzasadnionych orzeczeń, odmawiając skarżącej spółce rzetelnego procesu. Ponadto orzekł, że działania władz polegające na powołaniu jednego z sędziów zasiadających w składzie TK w sprawie skarżącej spółki oraz zignorowanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie oznaczały, że skład orzekający nie był „sąd ustanowiony ustawą”. 

Ćwik przeciwko Polsce

Dopuszczenie dowodów otrzymanych w wyniku złego traktowania stanowiło naruszenie Konwencji – wyrok ETPC z 5.11.2020 r. w sprawie Ćwik przeciwko Polsce (skarga nr 31454/10); 5 głosami do 2:

Naruszenie art. 6 ust.1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi pana Ćwika, że postępowanie przeciwko niemu w sprawie przemytu narkotyków było nierzetelne. Zarzucał że sądy dopuściły zeznania osób trzecich, które zostały uzyskane w wyniku tortur przez członków gangu.

Trybunał uznał, że sądy krajowe zajmując się sprawą skarżącego nie pozostawiły miejsca na wątpliwości, że przedmiotowe oświadczenia zostały w wyniku złego traktowania zakazanego przez art. 3 Konwencji. Sądy jednak zaakceptowały użycie dowodu z takich zeznań by skazać skarżącego, co stanowiło naruszenie absolutnego zakazu złego traktowania wyrażonego w art. 3 Konwencji oraz bez wzięcia pod uwagę skutków z perspektywy rzetelności procesu pod art. 6 ust. 1 Konwencji.

Trybunał powtórzył zasadę, że dopuszczenie dowodu z zeznań uzyskanych w wyniku tortur albo złego traktowania zakazanego przez art. 3 Konwencji wpływa na postępowanie jako całe i czyni je nierzetelnym. To jest pierwsza sprawa, w której Trybunał zastosował tą regułę w odniesieniu do dowodów uzyskanych w wyniku złego traktowania przez osoby prywatne. Wszystkie poprzednie sprawy dotyczyły dowodów uzyskanych w wyniku złego traktowania przez funkcjonariuszy.

Doroż przeciwko Polsce

 W dniu 29 października 2020 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka (Trybunał) wydał wyrok ETPC z 29.10.2020 r. w sprawie Doroż przeciwko Polsce (skarga nr 71205/11); jednomyślnie:

naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła przeszukania domu skarżącego w związku z nielegalnym rozpowszechnianiem ulotek zawierających informacje o wynagrodzeniu burmistrza Dąbrowy Tarnowskiej oraz jego zdjęcie. Były one rozniesione w trzech miejscowościach. Policja za zgodą prokuratora przeprowadziła przeszukanie. Nie znaleziono jednak ani ulotek ani żadnych innych dowodów. Sąd oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie o przeszukaniu uznając, że przeszukanie było zgodne z prawem i uzasadnione - był to jedyny sposób sprawdzenia, czy skarżący posiadał rozprowadzane ulotki.

Skarżący zarzucał, że przeszukanie jego mieszkania nie było ani proporcjonalne, ani konieczne, (prawo krajowe nie zabrania posiadania ulotek, a informacje w nich zawarte znajdowały się w domenie publicznej).

Trybunał odnotował fakt, że skarżący nie był oskarżony ani podejrzewany o popełnienie żadnego przestępstwa. Czynności wyjaśniające, w tym przeszukanie, przeprowadzone zostały w związku z wykroczeniem bezprawnego rozpowszechniania ulotek. Co zaskakujące, w niniejszej sprawie policja otrzymała od prokuratora nakaz przeszukania wskazując na informację, że skarżący może posiadać ulotki.

Trybunał zbadał treść i zakres postanowienia o przeszukaniu. W konsekwencji uznał, że zgoda prokuratora na przeszukanie wyrażona w postanowieniu miała szeroki zakres odnoszący się do zabezpieczenia materiału dowodowego - „ulotek z informacją o wynagrodzeniu burmistrza i jego zdjęciem”. Zabrało w nakazie przeszukania wskazania przyczyn znajdowania się w posiadaniu przedmiotowych materiałów przez skarżącego, zwłaszcza że same ulotki nie były nielegalne. Nie wskazywały na to żadne dowody w sprawie. Jednocześnie, brak uprzedniej zgody sądu nie został w wystarczającym stopniu zrównoważony dostępnością kontroli sądowej ex post facto. Sąd bowiem nie dokonał oceny, czy prokurator posiadał „odpowiednie” i „wystarczające” powody wydania postanowienia o przeszukaniu mieszkania skarżącego. Kontrola ograniczona do stwierdzenia, że nakaz został wydany zgodnie z prawem i był uzasadniony nie mogła uwzględnić ważenia sprzecznych interesów w przedmiotowej sprawie. Należało bowiem wziąć pod uwagę, że ulotki zawierały publicznie dostępne informacje dotyczące wybranego w wyborach urzędnika. Ponadto władze nie wskazywały, że posiadanie tych ulotek może stanowić jakiekolwiek przestępstwo. W konsekwencji, przeszukanie domu skarżącego nie było uzasadnione „odpowiednimi” i „wystarczającymi” powodami.

Podsumowując: z uwagi na to, że przeszukanie mieszkania skarżącego nastąpiło w związku z wykroczeniem popełnionym przez osobę trzecią, zostało ono przeprowadzone bez odpowiedniej i wystarczającej podstawy i nie było proporcjonalne do zamierzonych, zgodnych z prawem celów. Nie było to zatem „konieczne w społeczeństwie demokratycznym”.

Guz przeciwko Polsce

Sędzia może krytykować wizytatora – wyrok ETPC z 15.10.2020 r. w sprawie Guz przeciwko Polsce (skarga nr 965/12); jednomyślnie:

Naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji.

Sprawa dotyczyła sędziego Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim, który został ukarany dyscyplinarnie za słowa, jakich użył, odnosząc się do sporządzonej przez wizytatora opinii na temat jego pracy. Wskazał on, że ocena jego pracy była powierzchowna, w wielu przypadkach niesprawiedliwa, a także tendencyjna. W konsekwencji został ukarany upomnieniem w postępowaniu dyscyplinarnym za uchybienie godności sprawowanego urzędu.

Trybunał dokonał rozróżnienia między krytyką a zniewagą. Istotne znaczenie miał wewnątrzsądowy charakter sprawy. Wyrażona krytyka nie mogła podważyć autorytetu władzy sądowniczej lub naruszyć dobrego imienia sędziego, który sporządził opinie. Trybunał zwrócił uwagę na to, że sędzia Guz korzystał z przysługującej mu wolności słowa w celu obrony własnych interesów w procedurze awansowej. Dlatego jego dyscyplinarne ukaranie sędziego nie było konieczne w społeczeństwie demokratycznym i stanowiło naruszenie art. 10 konwencji, który mówi o wolności wyrażania opinii.

M.K. i Inni p. Polsce

Wydalenie przez Polskę Czeczenów na Białoruś bez rozpoznania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej naruszyło Konwencję – wyrok ETPC z 23.7.2020 r. w sprawie M.K. i Inni p. Polsce (skargi nr 40503/17, 42902/17 oraz 43643/17)

Sprawa dotyczyła powtarzających się odmów polskiej Straży Granicznej na granicy z Białorusią przyjęcia skarżących przybyłych z Czeczenii, którzy zwrócili się o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Jednomyślnie:

Naruszenie art. 3 (zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji.

Naruszenie art. 4 Protokołu Nr 4 (zakaz zbiorowych wydaleń cudzoziemców) do Konwencji.

Naruszenie art. 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) Konwencji w zw. z art. 3 i art. 4 Protokołu Nr 4 do Konwencji.

Naruszenie art. 34 (prawo do skargi indywidualnej) Konwencji.

Trybunał wskazał, że skarżący wielokrotnie próbowali przekroczyć granicę polsko-białoruską w Terespolu i nie było w tym zakresie żadnych wątpliwości mimo przeciwnych twierdzeń polskich władz i chcieli uzyskać ochronę międzynarodową. Tymczasem Straż Graniczna ciągle zawracała ich na Białoruś bez odpowiedniego rozpoznania ich wniosków. Dodatkowo rząd zignorował środki tymczasowe wydane przez Trybunał celem zapobieżenia wydalenia cudzoziemców, którzy wskazywali, że istniało poważne ryzyko deportowania do kraju, w którym groziłoby im niebezpieczeństwo i traktowanie niezgodne z Konwencją. Polska wykazała trwałą praktykę zawracania ludzi na Białoruś w takich okolicznościach – taka polityka doprowadziła do zbiorowego wydalania cudzoziemców. Biorąc pod uwagę odmowę władz wykonania środków tymczasowych Trybunału, Polska również nie wykonała swoich obowiązków wynikających z Konwencji.

Olewnik-Cieplińska i Olewnik przeciwko Polsce

Wielowymiarowa niewydolność polskiego systemu w obliczu sprawy brutalnego porwania zakończonego zabójstwem ofiary - Krzysztofa Olewnika - wyrok ETPC z 5.9.2019 r. w sprawie Olewnik-Cieplińska i Olewnik przeciwko Polsce (skarga nr 20147/15) 

Sprawa dotyczyła porwania i zabójstwa brata i syna skarżących Krzysztofa Olewnika. Został porwany w 2001 r., przetrzymywany i nieludzko traktowany przez ponad 2 lata, a następnie zamordowany pomimo wręczenia okupu żądanego przez porywaczy. Jego ciało zostało odnalezione w 2006 r. 

ETPC stwierdził jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 2 (prawo do życia) Konwencji w zakresie niewypełnienia przez państwo obowiązku ochrony życia osoby bliskiej skarżących, a także

Naruszenie Artykułu 2 w zakresie nieodpowiedniego śledztwa w sprawie jego śmierci. 

Trybunał stwierdził, że władze krajowe muszą być uznane za odpowiedzialne za serię błędów po stronie policji w toku prowadzenia sprawy porwania pana Olewnika, które ostatecznie skutkowały jego śmiercią. 

Dodatkowo, pomimo sprawozdania sejmowej komisji śledczej - bardzo krytycznego i oskarżycielskiego w stosunku wysiłków władz wszczęcia postępowania przeciwko prokuratorom, policjantom i wysokich rangą urzędników, postępowania dotyczące zabójstwa pana Olewnika wciąż toczy się 17 lat po porwaniu a okoliczności sprawy nie zostały w pełni wyjaśnione. 

Tym samym władze nie przyłożyły się w odpowiedni sposób do wyjaśnienia porwania i długotrwałego przetrzymywania ofiary. Istnieje związek między wieloma wieloletnimi zaniedbaniami i błędami a brakiem postępów śledztwa kiedy p. Olewnik jeszcze żył. Władze ponoszą odpowiedzialność za serię błędów w prowadzeniu sprawy porwania p. Olewnika, co stanowi naruszenie materialnego aspektu art. 2 Konwencji (prawo do życia). Zakres w jakim krajowy system zawiódł przy wyjaśnianiu sprawy p. Olewnika, jak ustaliły same polskie władze, był szczególnie obszerny.