Florindo de Almeida Vasconcelos Gramaxo przeciwko Portugalii

Wykorzystanie danych GPS zarejestrowanych w pojeździe służbowym przedstawiciela medycznego jako podstawy do jego zwolnienia nie naruszyło Konwencji – wyrok ETPC z 13.12.2022 r. w sprawie Florindo de Almeida Vasconcelos Gramaxo przeciwko Portugalii (skarga nr 26968/16); czterema głosami do trzech:

brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka;

brak naruszenia art. 6 ust. 1 (prawo do sądu).

Sprawa dotyczyła zwolnienia skarżącego na podstawie danych uzyskanych z systemu geolokalizacji zamontowanego w samochodzie, który jego pracodawca udostępnił mu do pracy jako przedstawiciel medyczny.

Trybunał zauważył na wstępie, że skarżący był świadomy, że firma zainstalowała w jego pojeździe system GPS w celu monitorowania odległości pokonywanych w ramach jego działalności zawodowej oraz, w stosownych przypadkach, podczas podróży prywatnych. Zauważył również, że biorąc pod uwagę jedynie dane geolokalizacyjne odnoszące się do pokonywanych odległości, Sąd Apelacyjny w Guimarães ograniczył zakres ingerencji w życie prywatne skarżącego do tego, co było bezwzględnie konieczne do osiągnięcia zamierzonego uzasadnionego celu, a mianowicie do monitorowania wydatków firmy. Trybunał uznał, że Sąd Apelacyjny w Guimarães przeprowadził szczegółowe wyważenie między prawem skarżącego do poszanowania jego życia prywatnego a prawem jego pracodawcy do zapewnienia sprawnego funkcjonowania spółki, biorąc pod uwagę uzasadniony cel realizowany przez spółkę, mianowicie prawo do monitorowania swoich wydatków. W związku z tym państwo nie przekroczyło swojego marginesu oceny w niniejszej sprawie. Trybunał orzekł, że władze krajowe nie zaniedbały swojego pozytywnego obowiązku ochrony prawa skarżącego do poszanowania jego życia prywatnego.

Nikëhasani i Sevdari przeciwko Albanii

Wyroki dotyczące odwołania dwóch albańskich prokuratorów: brak problemu – wyroki ETPC z 13.12.2022 r. w sprawach Nikëhasani przeciwko Albanii (skarga nr 58997/18) i Sevdari przeciwko Albanii (nr 40662/19)

Sprawy dotyczyły dwóch prokuratorów, którzy zostali zwolnieni ze swoich stanowisk po tym, jak Albania rozpoczęła w 2016 r. daleko idącą reformę wymiaru sprawiedliwości. Reforma obejmowała wyjątkową ponowną ocenę wszystkich pełniących służbę sędziów i prokuratorów – zwaną inaczej „postępowaniem lustracyjnym”.

Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł sześcioma głosami do jednego, że nie doszło do naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w odniesieniu do Pani Nikëhasani. Uznał, że jej zwolnienie było uzasadnione, ponieważ proces weryfikacji ujawnił poważne wątpliwości co do jej kondycji finansowej po dokładnym zbadaniu jej sprawy.

Z drugiej strony orzekł jednogłośnie, że doszło do naruszenia art. 8 Konwencji Europejskiej w odniesieniu do zwolnienia pani Sevdari. W jej oświadczeniach podczas procesu weryfikacji nie było śladu złej wiary; wszelkie domniemane nieprawidłowości zasadniczo dotyczyły zapłaty podatku od niektórych dochodów jej męża z legalnej działalności za granicą.

Trybunał uznał na podstawie art. 46 (obowiązująca moc i wykonanie), że odpowiednim zadośćuczynieniem dla pani Sevdari byłoby wznowienie postępowania. Nie oznaczało to jednak, że funkcjonowanie dotychczasowego procesu lustracyjnego w Albanii generalnie ujawniało jakiś systemowy problem.

W obu wyrokach Trybunał odwoływał się do swojego wiodącego wyroku z 2021 r. Xhoxhaj przeciwko Albanii, w którym orzekł, że proces weryfikacji był jako całość sprawiedliwy i bezstronny oraz odpowiedział na pilną potrzebę zwalczania korupcji w kraju i przywrócenia zaufania publicznego w wymiarze sprawiedliwości.

K.K. i Inni przeciwko Danii

Interesy dzieci nie zostały wystarczająco uwzględnione w zakazie adopcji w ramach płatnego macierzyństwa zastępczego – wyrok ETPC z 6.12.2022 r. w sprawie K.K. i Inni przeciwko Danii (skarga nr 25212/21).

Sprawa dotyczyła odmowy zezwolenia skarżącemu K.K. adopcji skarżących C1 i C2 (bliźniaków) jako ich „macochy” w Danii. Bliźniaki urodziły się z matki zastępczej na Ukrainie, która otrzymywała wynagrodzenie za swoje usługi na podstawie umowy zawartej z K.K. i jej partnerem, biologicznym ojcem dzieci. Zgodnie z prawem duńskim adopcja nie była dozwolona w przypadkach, w których dokonano płatności na rzecz osoby, która musiała wyrazić zgodę na adopcję.

jednogłośnie: brak naruszenia art. 8 (prawo do poszanowania życia rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Trybunał uznał w szczególności, że nie doszło do wyrządzenia szkody dla życia rodzinnego skarżących, którzy bezproblemowo mieszkali razem z ojcem dzieci;

jednogłośnie, brak naruszenia Artykułu 8 w odniesieniu do prawa matki do poszanowania jej życia prywatnego, ponieważ władze krajowe słusznie orzekły, że w celu ochrony interesu publicznego w kontrolowaniu płatnego macierzyństwa zastępczego, nad prawami KK wynikającymi z Artykułu 8;

4 głosami do 3: naruszenie Artykułu 8 w odniesieniu do prawa do poszanowania życia prywatnego dwojga skarżących dzieci. Władze duńskie nie zachowały równowagi między interesami dzieci a interesami społecznymi w ograniczaniu negatywnych skutków komercyjnego macierzyństwa zastępczego, w szczególności w odniesieniu do ich sytuacji prawnej i stosunku prawnego do K.K.

A.D. i Inni przeciwko Gruzji

Nieprecyzyjność ustawodawstwa krajowego dotyczącego zmian płci w aktach stanu cywilnego w Gruzji – wyrok ETPC z 1.12.2022 r. w sprawie A.D. i Inni przeciwko Gruzji (skarga nr 57864/17); jednogłośnie:

naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Skarżący to mężczyźni transpłciowi (przy urodzeniu wskazano że są kobietami). Sprawa dotyczyła ich skarg, że nie mogli uzyskać prawnego uznania ich płci, ponieważ nie przeszli operacji zmiany płci.

Trybunał stwierdził w szczególności, że pomimo faktu, że prawo do zmiany płci w aktach stanu cywilnego istniało w Gruzji od 1998 r., najwyraźniej nie było ani jednego przypadku skutecznego prawnego uznania płci. Nieprecyzyjne ustawodawstwo krajowe podważyło dostępność prawnego uznania płci w praktyce, a brak jasnych ram prawnych pozostawił władzom krajowym nadmierne uprawnienia dyskrecjonalne, co może prowadzić do arbitralnych decyzji przy rozpatrywaniu wniosków. Taka sytuacja była zasadniczo sprzeczna z obowiązkiem pozwanego państwa zapewnienia szybkich, przejrzystych i dostępnych procedur prawnego uznania płci. 

McCann i Healy przeciwko Portugalii

 Brak naruszenia Konwencji przez portugalskie sądy cywilne w orzeczeniach dotyczących książki o rodzicach Madeleine McCann – wyrok ETPC z 20.9.2022 r. w sprawie McCann i Healy przeciwko Portugalii (skarga nr 57195/17); jednogłośnie:

Brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła oświadczeń złożonych przez byłego inspektora detektywa – w książce, filmie dokumentalnym i wywiadzie prasowym – na temat rzekomego udziału skarżących w zniknięciu ich córki Madeleine McCann, która zaginęła 3 maja 2007 r. w południowej Portugalii. Przed Trybunałem skarżący zarzucali, że doszło do naruszenia ich prawa do dobrego imienia oraz prawa do domniemania niewinności.

Trybunał uznał, że nawet zakładając, że reputacja skarżących została naruszona, nie wynikało to z argumentu przedstawionego przez autora książki, ale raczej z wyrażonych wobec nich podejrzeń, które doprowadziły do ​​objęcia ich śledztwem w toku postępowania przygotowawczego (prokuratura postanowiła nie podejmować dalszych działań w lipcu 2008 r.) i wywołało intensywne zainteresowanie mediów i wiele kontrowersji. W ten sposób informacje zostały podane do publicznej wiadomości w sposób dość szczegółowy, jeszcze zanim akta śledztwa zostały udostępnione mediom, a przedmiotowa książka została opublikowana. Wynikało z tego, że władze krajowe nie naruszyły swojego pozytywnego obowiązku ochrony prawa skarżących do poszanowania ich życia prywatnego. Trybunał uznał również, że w swoich wyrokach ze stycznia i marca 2017 r. – dotyczących pozwów cywilnych wniesionych przez skarżących – Sąd Najwyższy nie przedstawił uwag sugerujących jakąkolwiek winę skarżących, ani nawet sugerujących podejrzenia wobec nich co do okoliczności w którym zniknęła ich córka. Skarga skarżących dotycząca ich prawa do domniemania niewinności była zatem oczywiście bezzasadna

Drelon przeciwko Francji

Gromadzenie i przechowywanie przez francuską służbę krwiodawstwa (EFS) danych osobowych odzwierciedlających domniemaną orientację seksualną skarżącego bez udowodnionej podstawy faktycznej: naruszenie art. 8 Konwencji – wyrok ETPC z 8.9.2022 r. w sprawie Drelon przeciwko Francji (skarga nr 3153/16); jednogłośnie:

naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Skarga dotyczyła gromadzenia i przechowywania przez francuską służbę krwiodawstwa (EFS) danych osobowych odzwierciedlających domniemaną orientację seksualną skarżącego – wraz z odrzuceniem jego skargi karnej o dyskryminację.

Trybunał stwierdził, że gromadzenie i przechowywanie wrażliwych danych osobowych stanowiło ingerencję w prawo skarżącego do poszanowania jego życia prywatnego. Ta ingerencja miała możliwą do przewidzenia podstawę prawną, ponieważ uznaniowe uprawnienie władz do utworzenia bazy danych zdrowia w tym celu zostało wystarczająco uregulowane przez obowiązującą wówczas ustawę z dnia 6 stycznia 1978 r. Podczas gdy gromadzenie i przechowywanie danych osobowych dotyczących kandydatów na dawców krwi przyczyniło się do zagwarantowania bezpieczeństwa krwi, niemniej istotne było, aby dane szczególnie chronione były dokładne, aktualne, adekwatne i nie wykraczały poza wyznaczone cele; a okres przechowywania danych musiał być ograniczony do tego, co było konieczne. Trybunał zauważył, po pierwsze, że chociaż skarżący odmówił odpowiedzi na pytania dotyczące jego życia seksualnego podczas badania lekarskiego przed oddaniem krwi, dane zawierały przeciwwskazanie do oddawania krwi, które było specyficzne dla mężczyzn, którzy mieli stosunek z innymi mężczyznami. Stwierdził, że przedmiotowe dane opierały się na zwykłych spekulacjach bez żadnych udowodnionych podstaw faktycznych. Po drugie, po zauważeniu, że Rząd nie wykazał, że okres przechowywania danych (do 2278 w tym czasie) był uregulowany w taki sposób, że nie mógł przekroczyć okresu niezbędnego dla zamierzonego celu, Trybunał stwierdził, że nadmierny okres przechowywania umożliwił wielokrotne wykorzystanie danych przeciwko skarżącemu, tym samym powodując jego automatyczne wykluczenie z bycia dawcą krwi. Doszło zatem do naruszenia Artykułu 8 Konwencji w związku z gromadzeniem i przechowywaniem odnośnych danych osobowych.

Jansons przeciwko Łotwie

Arbitralna eksmisja w toku sporu prawnego dotyczącego mieszkania – wyrok ETPC z 8.9.2022 r. w sprawie Jansons przeciwko Łotwie (skarga nr 1434/14); stosunkiem głosów sześć do jednego:

naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania mieszkania) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz naruszenie Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) Europejskiej Konwencji w związku z Artykułem 8.

Sprawa dotyczyła skargi skarżącego, że został zmuszony do opuszczenia lokalu w budynku mieszkalnym w Rydze, gdy jego prawo do zamieszkania tam zostało zakwestionowane. W szczególności budynek mieszkalny został sprzedany w 2011 r., a nowy właściciel umieścił uzbrojonych strażników przy wejściu do mieszkania skarżącego, blokując mu dostęp. Następnie komornik włamał się do lokalu, wymienił zamki i usunął rzeczy skarżącego. 

Trybunał stwierdził w szczególności, że system prawny na Łotwie nie chronił skutecznie skarżącego przed arbitralną ingerencją w jego prawa z powodu nieegzekwowania gwarancji określonych w prawie. Jego eksmisja została przeprowadzona bez oceny przez sądy argumentów dotyczących sporu o najem i pomimo wielokrotnych próśb skierowanych do policji, policjanci odmówili interwencji. Rzeczywiście, zgodnie z raportem Rzecznika Praw Obywatelskich, taka bierność policji była wówczas powszechną praktyką. Od tego czasu wprowadzono wytyczne dla policji, aby zapewnić lokatorom dostęp do swoich domów w obliczu bezprawnych działań właścicieli nieruchomości.

Piperea przeciwko Rumunii

Skarga na rumuńskie środki COVID-19 - niewystarczająco uzasadnione, niedopuszczalne – decyzja ETPC z 1.9.2022 r. w sprawie Piperea przeciwko Rumunii (skarga nr 24183/21); jednogłośnie ETPC uznał skargę za niedopuszczalną. Decyzja jest ostateczna.

Sprawa dotyczyła skargi pana Piperei na środki wprowadzone przez rząd Rumunii w ramach stanu alarmowego ogłoszonego 18 maja 2020 r. po ogłoszeniu stanu wyjątkowego 16 marca 2020 r. podczas pandemii COVID-19. 

Trybunał zauważył, że środki, na które skarżył się skarżący, zostały wprowadzone w ramach stanu alarmowego ogłoszonego w Rumunii w dniu 18 maja 2020 r., po ogłoszeniu stanu wyjątkowego w dniu 16 marca 2020 r., ze względów zdrowia publicznego. Sytuację należało scharakteryzować jako „nieprzewidywalne wyjątkowe okoliczności”. Środki zakwestionowane przez skarżącego w sposób ogólny i niesprecyzowany zostały nałożone na całą populację w odpowiedzi na to, co właściwe władze krajowe uznały za poważną sytuację zdrowia publicznego. Trybunał zauważył, że skarżący w sposób abstrakcyjny zarzucił, że środki podjęte przez państwo rumuńskie w celu zwalczania rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2 były niewystarczające i niewłaściwe. Nie przedstawił informacji na temat swojej indywidualnej sytuacji ani nie wyjaśnił szczegółowo, w jaki sposób rzekome uchybienia władz krajowych mogą wpłynąć na niego bezpośrednio. W konsekwencji Trybunał uznał, że zarzuty skarżącego albo nie spełniały kryteriów dopuszczalności określonych w art. 34 i 35 Konwencji, albo nie ujawniały żadnych znamion naruszenia praw i wolności zawartych w Konwencji i jej protokołach.

Thörn przeciwko Szwecji

Szwecja prawidłowo egzekwowała kontrole narkotyków w sprawie medycznej marihuany – wyrok ETPC z 1.9.2022 r. w sprawie Thörn przeciwko Szwecji (skarga nr 24547/18); jednogłośnie:

brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła wyroku skazującego i grzywny nałożonej na pana Thörna za przestępstwo związane z konopiami indyjskimi. Skarżący twierdził, że zażywa lek w celu złagodzenia bólu, ale nie ma recepty na ten cel. Był przykuty do wózka inwalidzkiego od 1994 roku po złamaniu karku w wypadku drogowym, z wieloma problemami związanymi z bólem w latach późniejszych. W tym czasie marihuana medyczna była dostępna w Szwecji, zwykle do leczenia stwardnienia rozsianego. 

Trybunał, zauważając, że nie dostarczono żadnych informacji dotyczących wpływu wyroku skazującego na Pana Thörna oraz chęci władz do zezwolenia na leki na bazie konopi na receptę w oczekiwaniu na jego proces, stwierdził w szczególności, że władze prawidłowo zrównoważyły ​​potrzeby pana Thörna w celu złagodzenia bólu i szerszej potrzeby kontrolowania narkotyków. Władze działały w ramach swojego szerokiego uznania. 

Tusă przeciwko Rumunii

Nieskuteczne postępowanie krajowe nie wyjaśniło okoliczności błędnej diagnozy raka i jej konsekwencji dla skarżącej – wyrok ETPC z 30.8.2022 r. w sprawie Tusă przeciwko Rumunii (skarga nr 21854/18)

Sprawa dotyczyła skarżącej, która przeszła operację usunięcia piersi na podstawie błędnej diagnozy raka. Skarżyła się na konsekwencje operacji i wynik postępowania, które wszczęła przed sądami krajowymi.

Jednogłośnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Trybunał stwierdził w szczególności, że w sprawie skarżącej mechanizm prawny istniejący na mocy prawa rumuńskiego nie zapewniał skuteczności wymaganej przez orzecznictwo Trybunału.

C. przeciwko Rumunii

Poważne uchybienia w dochodzeniu w sprawie molestowania seksualnego w miejscu pracy – wyrok ETPC z 30.8.2022 r. w sprawie C. przeciwko Rumunii (skarga nr 47358/20); jednogłośnie: naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła zarzutów molestowania seksualnego w miejscu pracy w następstwie skargi karnej złożonej przez skarżącą, sprzątaczkę na dworcu kolejowym, przeciwko zarządcy stacji kolejowej, oskarżając go o wielokrotne próby narzucania się jej, oraz braku zajęcia się tą sprawą.

Nie wyrażając opinii co do tego, czy kierownik stacji był winny molestowania seksualnego, Trybunał stwierdził w szczególności, że śledztwo było znacząco wadliwe, co stanowiło naruszenie zobowiązań państwa wynikających z art. 8 Konwencji.

Darboe i Camara przeciwko Włochom

Władze włoskie naruszyły prawa osoby ubiegającej się o status uchodźcy do domniemania i traktowania jako nieletniego do czasu prawidłowej oceny jego wieku – wyrok ETPC z 21.7.2022 r. w sprawie Darboe i Camara przeciwko Włochom (skarga nr 5797/17)

W czerwcu 2016 r. skarżący przybyli do Włoch na prowizorycznych statkach i ubiegali się o azyl jako domniemani nieletni bez opieki. Sprawa dotyczyła umieszczenia ich w ośrodku dla dorosłych i późniejszej procedury oceny wieku.

jednogłośnie: naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka z powodu uchybień proceduralnych w zakresie gwarancji udzielonych panu Darboe jako małoletniemu migrantowi.

W rezultacie nie mógł złożyć wniosku o azyl i został umieszczony w przepełnionym ośrodku dla dorosłych na ponad cztery miesiące;

naruszenie Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) w odniesieniu do długości i warunków pobytu pana Darboe w ośrodku dla dorosłych;

naruszenie Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) w związku z Artykułami 3 i 8 w odniesieniu do Pana Darboe.

Trybunał wskazał w szczególności na swoje ugruntowane orzecznictwo, że trudności wynikające ze zwiększonego napływu migrantów i osób ubiegających się o azyl, w szczególności do państw, które stanowią zewnętrzne granice Unii Europejskiej, nie zwalniały z odpowiedzialności państw członkowskich Rady Europy z obowiązków wynikających z Artykułu 3. Ponieważ miejsce pobytu drugiego skarżącego – Pana Camary – w sprawie nie jest już znane, Trybunał skreślił tę część skargi.

Paparrigopoulos przeciwko Grecji

Ojciec był dyskryminowany poprzez wydanie wyroku ograniczającego jego odpowiedzialność rodzicielską – wyrok ETPC z 30.6.2022 r. w sprawie Paparrigopoulos przeciwko Grecji (skarga nr 61657/16)

Sprawa dotyczyła postępowania o sądowe ustalenie ojcostwa córki skarżącej. Skarżący zarzucił w szczególności, że prawo krajowe nie dało mu możliwości dobrowolnego uznania ojcostwa, co skutkowało ograniczeniem jego odpowiedzialności rodzicielskiej w stosunku do córki.

jednogłośnie: Naruszenie Artykułu 14 (zakaz dyskryminacji) w związku z Artykułem 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji

Trybunał zauważył, że prawo nie pozwalałoby w przedmiotowym czasie skarżącemu na wykonywanie władzy rodzicielskiej, nawet jeśli byłoby to w najlepszym interesie dziecka. Nie był również w stanie uzyskać nakazu sądowego w celu przezwyciężenia braku zgody matki na wspólną władzę rodzicielską, mimo że nie zaprzeczyła ona jego ojcostwu.

W opinii Trybunału Rząd nie wyjaśnił odpowiednio, dlaczego w przedmiotowym czasie było konieczne, aby prawo krajowe przewidywało taką różnicę w traktowaniu ojców i matek dzieci urodzonych poza związkiem małżeńskim i dzieci urodzonych w związku małżeńskim. Trybunał uznał, że nie istnieje rozsądny związek proporcjonalności między wykluczeniem wykonywania przez skarżącego władzy rodzicielskiej a realizowanym celem, którym była ochrona dobra dzieci urodzonych poza związkiem małżeńskim.

Naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego)

Trybunał zauważył, że postępowanie trwało dziewięć lat i cztery miesiące i że argumenty przedstawione przez Rząd nie mogą tłumaczyć takiego opóźnienia. Mając na względzie pozytywny obowiązek zachowania wyjątkowej staranności w takich sprawach, Trybunał uznał, że upływ czasu nie może być uznany za rozsądny.

M.D. i inni przeciwko Hiszpanii

Akta policyjne dotyczące katalońskich sędziów w oparciu o poglądy polityczne: naruszenie – wyrok ETPC z 28.6.2022 w sprawie M.D. i inni przeciwko Hiszpanii (skarga nr 36584/17); jednogłośnie:

naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła gromadzenia akt przez policję w Katalonii dotyczących sędziów, którzy wyrazili pewne poglądy na temat niezależności tego regionu od Hiszpanii. Materiały z akt, w tym fotografie, wyciekły następnie do prasy.

Trybunał stwierdził w szczególności, że samo istnienie raportów policyjnych, które nie zostały sporządzone zgodnie z żadnym prawem, stanowiło naruszenie Konwencji. Jeśli chodzi o śledztwo w sprawie przecieku, Trybunał uznał, że było ono niewystarczające ze względu na brak przesłuchania osoby kluczowej dla śledztwa, starszego szefa policji w Barcelonie.

Algirdas Butkevičius przeciwko Litwie

Brak naruszenia praw byłego premiera Litwy w zakresie ujawnienia potajemnie nagranej rozmowy telefonicznej – wyrok ETPC z 14.6.2022 r. w sprawie Algirdas Butkevičius przeciwko Litwie (skarga nr 70489/17); jednogłośnie:

brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła rozmowy telefonicznej między Panem Butkevičiusem a burmistrzem, która została potajemnie nagrana podczas postępowania przygotowawczego w sprawie ewentualnej korupcji w związku z planowaniem terytorialnym i została upubliczniona podczas przesłuchania Komisji Antykorupcyjnej Sejmu (parlamentu litewskiego). Pan Butkevičius był wówczas premierem Litwy. 

Trybunał stwierdził, że nawet jeśli reputacja pana Butkevičiusa została naruszona przez ujawnienie jego rozmowy telefonicznej, nie ma dowodów na to, że zostało to naruszone w takim stopniu, że mogłoby to zostać uznane za nieproporcjonalną ingerencję w jego prawa gwarantowane przez art. 8 Konwencji.

I.G.D. przeciwko Bułgarii

Umieszczenie nieletnich musi być okresowo weryfikowane przez sąd, mając na uwadze dobro dziecka – wyrok ETPC z 7.6.2022 r. w sprawie I.G.D. przeciwko Bułgarii (skarga nr 70139/14)

Sprawa dotyczyła nieletniego, który został umieszczony w wyspecjalizowanych instytucjach w latach 2011-2015 z powodu popełnienia szeregu przestępstw. W momencie pierwszego umieszczenia skarżący miał 11 lat. W 2015 roku, po maksymalnym czasie dozwolonym przez prawo, został umieszczony w „mieszkaniu chronionym”.

jednogłośnie:

Naruszenie artykułu 5 ust. 4 (prawo do niezwłocznego orzeczenia przez sąd legalności pozbawienia wolności) Konwencji

Trybunał stwierdził, że prawo bułgarskie nie przewiduje automatycznej okresowej kontroli przez sąd przedmiotowego pozbawienia wolności. W związku z tym władze bułgarskie nie zapewniły skarżącemu okresowej kontroli w regularnych odstępach czasu potrzeby dalszego umieszczania go w socjopedagogicznej szkole z internatem.

Naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) rozpatrywanego samodzielnie i w związku z Artykułem 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego)

Trybunał stwierdził, że głównym motywem władz było ukaranie skarżącego za to, co uznały za jego dewiacyjne zachowanie. Stwierdził, że władze bułgarskie nie zastosowały testu najlepiej pojętego interesu dziecka oraz że przedmiotowe postępowanie nie obejmowało gwarancji proporcjonalnych do wagi ingerencji w prawo skarżącego do poszanowania jego życia prywatnego i rodzinnego oraz do wagi wchodzących w grę interesów. Władze krajowe nie wywiązały się również z obowiązku podjęcia kroków w celu ułatwienia ponownego zbliżenia matki i dziecka oraz dostosowania do indywidualnej sytuacji dziecka. Doszło zatem do naruszenia Artykułu 8 rozpatrywanego samodzielnie oraz w związku z Artykułem 13 Konwencji.

L.F. przeciwko Węgrom

Inspekcja domu rodziny romskiej nie miała podstawy prawnej – wyrok ETPC z 19.5.2022 r. w sprawie L.F. przeciwko Węgrom (skarga nr 621/14); jednogłośnie:

naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania mieszkania) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła oględzin domu wnioskodawcy – uzasadnionych retrospektywnie jako niezbędnych do sprawdzenia zgodności z przepisami budowlanymi oraz do przydziału i/lub rewizji dodatków mieszkaniowych w 2011 r. przez delegację urzędu burmistrza. Kontrola odbyła się w ramach nowego programu socjalnego i w warunkach zaostrzonych napięć między mieszkańcami romskimi i nieromskimi.

Trybunał uznał, że uzasadnienie kontroli podane przez burmistrza nie miało podstawy prawnej. Przepisy budowlane nie miały zastosowania w sprawie, a dekret, o którym mowa w sprawie dodatków mieszkaniowych, był nieistotny, ponieważ nie toczyła się w tym zakresie żadna oficjalna procedura, która pozwoliłaby władzom wejść do domu skarżącego. 

T.C. przeciwko Włochom

Brak naruszenia praw świadka Jehowy w sprawie dotyczącej sporu o wychowanie religijne jego córki – wyrok ETPC z 19.5.2022 r. w sprawie T.C. przeciwko Włochom (skarga nr 54032/18); większością głosów:

naruszenie Artykułu 14 (zakaz dyskryminacji) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w związku z Artykułem 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji w świetle art. 9 (wolność wyznania).

Sprawa dotyczyła sporu pomiędzy skarżącym a matką jego córki z poprzedniego związku o wychowanie religijne ich dziecka. Skarżący został Świadkiem Jehowy po rozstaniu. W następstwie postępowania wszczętego przez matkę przed sądem, skarżącemu nakazano powstrzymanie się od aktywnego angażowania córki w wyznanie.

Trybunał stwierdził, że nie było różnicy w traktowaniu skarżącego i matki ze względu na wyznanie w decyzjach prowadzących do wydania tego postanowienia sądu. Decyzje miały na celu wyłącznie rozwiązanie konfliktu, skupiając się przede wszystkim na interesie dziecka -  dorastaniem w otwartym i spokojnym środowisku, przy jednoczesnym jak najszerszym pogodzeniu praw i przekonań obojga rodziców.

Solyanik przeciwko Rosji

Zanieczyszczenie cmentarza we Władywostoku naruszyło prawa właścicieli nieruchomości – wyrok ETPC w sprawie Solyanik przeciwko Rosji (skarga nr 47987/15); jednogłośnie:

naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz mieszkania) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła skargi skarżącego na zanieczyszczenie z cmentarza znajdującego się bardzo blisko jego domu i przyległej działki.

Trybunał zauważył w szczególności, że cmentarz stopniowo rozszerzał się w kierunku nieruchomości skarżącego oraz że istniały raporty kryminalistyczne stwierdzające, że gleba i woda na jego terenie były niebezpiecznie skażone. Stwierdził zatem, że Artykuł 8 miał zastosowanie w sprawie, mimo że nie było dowodów na rzeczywisty uszczerbek na zdrowiu skarżącego. Stwierdził, że cmentarz działał z rażącym naruszeniem prawa krajowego, pomimo nagany ze strony organów ochrony konsumentów i nakazu sądowego o utworzeniu wokół niego 500-metrowej strefy ochrony zdrowia.

Nuh Uzun i inni przeciwko Turcji

Przesyłanie korespondencji więźniów na sądowy serwer informatyczny stanowiło naruszenie Konwencji.

Sprawa dotyczyła głównie przesyłania korespondencji skarżących podczas pobytu w areszcie na serwerze Krajowej Sieci Sądowej (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi – „UYAP ”).

Wyrok ETPC z 29.3.2022 r. w sprawie Nuh Uzun i inni przeciwko Turcji (skarga nr 49341/18 i 13 innych skarg

- jednogłośnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego/prawo do poszanowania korespondencji) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka;

- większością (6 głosów do 1), że stwierdzenie naruszenia samo w sobie stanowi wystarczające słuszne zadośćuczynienie z tytułu szkody niemajątkowej poniesionej przez skarżących.

Trybunał stwierdził, że umieszczenie na serwerze UYAP korespondencji osób tymczasowo aresztowanych i skazanych wynikało bezpośrednio i konkretnie z instrukcji wydanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości w dniu 10 października 2016 r. i wydanej ponownie w dniu 1 marca 2017 r. Zauważył, że instrukcja została zaadresowana prokuratorom i władzom więziennym. Przedmiotowe dokumenty były zatem nieopublikowanymi dokumentami wewnętrznymi, które co do zasady nie miały mocy wiążącej. W opinii Trybunału teksty tego rodzaju, które nie zostały wydane w ramach jakichkolwiek uprawnień decyzyjnych, nie mogą być uznane za „prawo” o wystarczającej „jakości” dla celów orzecznictwa Trybunału. W konsekwencji nie można było stwierdzić, że ingerencja w prawo skarżących do poszanowania ich życia prywatnego i korespondencji była „zgodna z prawem” w rozumieniu art. 8 Konwencji.