Tydzień 3 - Kapsis i Danikas przeciwko Grecji

Naruszenie prawa do wolności wyrażania opinii dwóch dziennikarzy, którym nakazano zapłacenie zadośćuczynienia za opisanie aktorki jako „zupełnie nieznanej” - wyrok ETPC z 19.01.2017 r. - Kapsis i Danikas przeciwko Grecji (52137/12); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii ) Konwencji.

Sprawa dotyczyła zadośćuczynienia w wysokości 30 tysięcy euro przyznanego od redaktora naczelnego dziennika (p. Kapsis) oraz dziennikarza (p. Danikasa) , wspólnie z właścicielem gazety, za artykuł prasowy opisujący jako „zupełnie nieznaną” aktorkę, która została wybrany do rady doradczej w sprawie subsydiów przyznawanych przez władze teatrom. Trybunał uznał w szczególności, że władze krajowe nie wskazały odpowiednich ani wystarczających podstaw by wyjaśnić zadośćuczynienie zasądzone od dziennikarzy, biorąc pod uwagę, że sankcja nie była proporcjonalna do poszukiwanego uzasadnionego celu (ochrona reputacji lub praw innych osób) a wyrok nie odpowiadał „palącym potrzebom społecznym”. 

Trybunał zauważył, że sądy krajowe nie umieściły obraźliwych komentarzy w ogólnym kontekście sprawy w celu dokonania oceny intencji obu dziennikarzy, którzy akurat popierali wybór aktorki; została ustanowiona na polityczne stanowisko i powinna była się spodziewać, że jej wybranie będzie przedmiotem zainteresowania prasy, posuwając się nawet do ostrego krytycyzmu; skarżącym nakazano zapłatę zadośćuczynienia bez dokonania analizy ich sytuacji finansowej, oraz że tego typu sankcje mogły nieuchronnie zniechęcić dziennikarzy od zajmowania się sprawami wywołującymi publiczną dyskusję w sprawach leżących w interesie szerszej społeczności.

Tydzień 3 - Tziovanis i Inni przeciwko Grecji

Niezakończenie postępowania w rozsądnym czasie i brak środka w tym zakresie - wyrok ETPC z 19.01.2017 r. w sprawie Tziovanis i Inni przeciwko Grecji (27462/09); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 6 § 1 (prawo dostępu do sądu), naruszenie Artykułu 6 § 1 (prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie); naruszenie Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła zarzutów skarżących dotyczących naruszenia ich prawa do sądu oraz prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. STrybunał zauważył, że w żadnej z apelacji skarżący nie wskazali art. 260 kodeksu cywilnego jako podstawy ich roszczenia. Zgodnie z tym przepisem termin przedawnienia przestał biec gdy dłużnik uznał swój dług. W związku z tym, Trybunał nie dostrzegł dowodów na arbitralność w uzasadnieniu wyroku sporządzonym przez Sąd Kasacyjnym, którym oddalono apelację skarżącą jako bezzasadne. Mimo to, Trybunał zauważył, że długość postępowania przekroczyła rozsądny czas oraz że środek wskazany przez rząd nie był zdolny zapewnić odpowiedniej ochrony przeciwko przewlekłości postępowania.

Tydzień 2 - Kebe i Inni przeciwko Ukrainie

Straż graniczna bezprawnie uniemożliwiła złożenie wniosku o azyl – wyrok ETPC z 12 stycznia 2017 r. w sprawie Kebe i Inni przeciwko Ukrainie (12552/12); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) w związku z Artykułem 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji; oraz brak naruszenia Artykułu 3 Konwencji.

Sprawa dotyczyła próby uzyskania przez skarżących azylu na Ukrainie. Skarżący zarzucali, że kiedy wpłynęli do portu w Mikołajowie na Ukrainie, straż graniczna uniemożliwiła ich wjazd na Ukrainę, powstrzymała przed złożeniem wniosków o azyl oraz naraziło na złe traktowanie w krajach ich pochodzenia zmuszając ich do pozostania na statku (który wracał do Arabii Saudyjskiej). Zarzucali również brak możliwości uruchomienia procedury krajowej w sprawach swoich wniosków. Trybunał skreślił z listy spraw skargi dwóch skarżących, z których jeden zmarł w toku postępowania (a nikt z rodziny nie przystąpił do sprawy) a drugi zerwał kontakt ze swoim prawnikiem w 2014 r. W sprawie trzeciego skarżącego, Trybunał nie uznał za uzasadniony jego skargi odnośne złego traktowania. Trybunał wskazał, że po zarządzeniu środka tymczasowego w marcu 2012 r., skarżący mógł opuścić statek oraz wystąpić o azyl na Ukrainie. Mimo to, Trybunał doszedł do przekonania, że doszło do naruszenia prawa skarżącego do skutecznego środka odwoławczego określonego w Artykule 13 Konwencji. Przed interwencją Trybunału, straż graniczna uniemożliwiła mu zejście na ląd. Powyższe naraziło go na wydalenie z Ukrainy w każdym czasie – bez rozpoznania przez władze jego skargi na potencjalne złe traktowanie. 

Tydzień 2 - Saumier przeciwko Francji

Nałożenie różnych reguł prawnych na osoby w różnych sytuacjach nie stanowiło dyskryminacji – wyrok ETPC z 12 stycznia 2017 r. w sprawie Saumier przeciwko Francji (74734/14); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 14 (zakaz dyskryminacji) w związku z Artykułem 1 Protokołu 1 (ochrona własności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skarżącego, który zachorował w wyniku zaniedbań pracodawcy oraz nie mógł uzyskać pełnego odszkodowania za doznaną szkodę. Trybunał doszedł do przekonania, że  pracownicy, którzy doznali szkody w wyniku wypadku przy pracy albo choroby zawodowej w wyniku zaniechań pracodawcy nie znajdowały się w analogicznej ani porównywalnej sytuacji z osobami, które doznały fizycznej szkody na zdrowiu w wyniku zaniechania osoby, która nie była ich pracodawcą. Zasady dotyczące odpowiedzialności za wypadki w pracy i choroby zawodowe różnią się od tych, które są stosowane w przypadku zwyczajnych zasad, w ten sposób, że nie są oparte na dowodzie zaniechania, związku przyczynowym pomiędzy zaniechaniem i szkodą oraz decyzji sędziego, a raczej na solidarności i automatyzmie. Ponadto, odszkodowanie za szkodę doznaną przez pracownika na podstawie niewytłumaczalnego zaniechania pracodawcy uzupełnione jest odszkodowaniem uzyskanym przez ofiarę w sposób automatyczny, co również odróżnia sytuację od tej jaka ma miejsce na normalnych zasadach. W związku z tym, sytuacja pracownika, który miał wypadek przy pracy albo chorobę zawodową nie była taka sama jak osoby, która doznała szkody. 

Tydzień 2 - Abuhmaid przeciwko Ukrainie

Brak naruszenia Konwencji w przypadku Palestyńczyka, którego dalszy pobyt  na Ukrainie pozostaje niepewny – wyrok ETPC z 12 stycznia 2017 r. w sprawie Abuhmaid przeciwko Ukrainie (31183/13); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) w związku z Artykułem 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

 Sprawa dotyczyła prawa skarżącego do pobytu na Ukrainie. Będąc rezydentem na Ukrainie przez ponad 20 lat na podstawie tymczasowego zezwolenia na pobyt, skarżący, począwszy od 2010 r., zaczął napotykać na trudności ze stron władz ukraińskich w związku ze swoim pobytem. Jego dotychczasowe próby uregulowania swojego pobytu na Ukrainie, łącznie z wnioskiem o azyl, były jak do tej pory nieskuteczne.  Zarzucał, że utrzymująca się niepewność co do jego prawa pobytu na Ukrainie oraz potencjalne przyszłe wydalenie z kraju naruszyły jego prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Trybunał doszedł do przekonania, że ponieważ nowy wniosek o azyl jest wciąż rozpoznawany, skarżącemu nie grozi żadne rzeczywiste ani nieodległe ryzyko wydalenia z Ukrainy. Co do jego zarzutów odnośnie niepewności co do pobytu i jego statusu na Ukrainie naruszających jego prywatne życie, Trybunał zauważył, że Ukraina wypełniła swój pozytywny obowiązek zapewnienia dostępu do skutecznego i dostępnej procedury skarżącemu celem zbadania podnoszonych problemów. 

Tydzień 2 - Babiarz przeciwko Polsce

Postanowienia Konwencji nie mogą być interpretowane jako gwarantujące możliwość uzyskania rozwodu ani określonego wyniku postępowania rozwodowego – wyrok ETPC z 10 stycznia 2017 r. w sprawie Babiarz przeciwko Polsce (1955/10); 5 głosami do 2: brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) oraz brak naruszenia Artykułu 12  (prawo do zawarcia małżeństwa) Konwencji.

Sprawa dotyczyła odmowy rozwiązania małżeństwa skarżącego przez rozwód. Trybunał podkreślił, że skarżący miał dostęp do postępowania sądowego, mógł podnieść wszystkie zarzuty oraz że została ona rozpoznana co do meritum. Trybunał miał świadomość, że skarżący miał córkę z nową partnerką, był w stałym związku oraz że sądy krajowe ustaliły całkowity rozkład pożycia małżeńskiego. Mimo to, w ocenie Trybunału postanowienia Konwencji nie mogą być interpretowane jako gwarantujące możliwość uzyskania, zgodnie z prawem krajowym, rozwodu ani również jako gwarantujące uzyskanie określonego wyniku postępowania rozwodowego. Trybunał podkreślił, że pozytywne obowiązki wynikające z Artykułu 8 nie zobowiązują polskich władz do uznawania każdego  powództwa o rozwód.

W sprawie zgłoszono dwa zdania odrębne: sędziego Andrása Sajó oraz sędziego Paulo Pinto de Albuquerque. 

Tydzień 2 - Korzeniak przeciwko Polsce

Związek między znaczącymi elementami sprawy ocenianymi przez Sąd Apelacyjny oraz Sąd Najwyższy przesądził o braku bezstronności – wyrok ETPC z 10 stycznia 2017 r. w sprawie Korzeniak przeciwko Polsce (56134/08); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 6 § 1  (prawo do wysłuchania przez bezstronny sąd) Konwencji.

Sprawa dotyczyła zarzutów braku bezstronności Sądu Najwyższego, w którego składzie zasiadł ten sam sędzia, który wcześniej w postępowaniu toczących się przed Sądem Apelacyjnym również zasiadał w składzie, który uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na brak podstaw do wydania wyroku częściowego, zgadzając się jednak co do meritum z samym wyrokiem. Powyższe ustalenia zostały potwierdzone w toczącym się od nowa postępowaniu. Stanowisko powyższe znalazło się również z uznaniem Sądu Najwyższego. Trybunał wskazał, że wątpliwości co do bezstronności muszą być obiektywnie usprawiedliwione. Wskazał, że istniał związek między znaczącymi elementami sprawy ocenianymi przez Sąd Apelacyjny oraz Sąd Najwyższy. Powyższe okoliczności były wystarczające do stwierdzenia braku bezstronności Sądu Najwyższego.  

Tydzień 2 - Ioniță przeciwko Rumunii

Śmierć 4-letniego chłopca nie została właściwie wyjaśniona – wyrok ETPC z 10 stycznia 2017 r. w sprawie Ioniță przeciwko Rumunii (81270/12); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 2 (prawo do życia) Konwencji.

Sprawa dotyczy śmierci czteroletniego syna skarżących w wyniku operacji. Skarżący zarzucali władzom brak skutecznego śledztwa w tym przypadki, pomimo wielu wniosków wskazujących, że do śmierci doszło w wyniku zaniedbań personelu medycznego. Trybunał uznał, że nie przeprowadzono odpowiedniego śledztwa w sprawie śmierci, mając na względzie wskazane przyczyny. Po pierwsze, nie zadbano o zapewnienie dodatkowej opinii z biegłych lekarzy sądowych w sprawie incydentu, pomimo że była konieczna. Ponadto, władze nie ustaliły czy przełożona pielęgniarka odpowiednio wykonywała swoje obowiązki, pomimo iż miały one bezpośredni związek ze śmiercią. Dodatkowo, sądy krajowe nie ustaliły zaniedbań medycznych ze strony lekarzy, pomimo że sądy dyscyplinarny uznały ich winnymi braku uzyskania świadomej zgody skarżących na przeprowadzenie operacji, wymaganej przez rumuńskie prawo. W końcu, postępowanie trwało zbyt długo, biorąc pod uwagę okresu 6 i pół roku pomiędzy śmiercią chłopca i wydaniem ostatecznego prawomocnego postanowienia w sprawie. 

Tydzień 2 - Osmanoǧlu i Kocabaş przeciwko Szwajcarii

Odmawiając wyłączenia dwóch uczennic muzułmańskich z obowiązkowych koedukacyjnych zajęć na basenie, szwajcarskie władze dały pierwszeństwo obowiązkowi dzieci odbycia całego programu nauczania i nie naruszyły wolności religii – wyrok ETPC z 10 stycznia 2017 r. w sprawie Osmanoǧlu i Kocabaş przeciwko Szwajcarii (29086/12); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 9  (wolność myśli sumienia i wyznania) Konwencji.

Sprawa dotyczyła odmowy muzułmańskich rodziców wysłania ich córek, które nie osiągnęły wieku dojrzewania płciowego, na obowiązkowe koedukacyjne zajęcia szkolne na basenie oraz odmowy władz zagwarantowania im wyłączenia dzieci z tego obowiązku. Trybunał doszedł do przekonania, że prawo skarżących do manifestowania ich religii było przedmiotem sprawy a odmowa władz zagwarantowania wyłączenia ich dzieci z obowiązkowych zajęć stanowiła przewidzianą prawem ingerencję usprawiedliwioną celem (ochrona cudzoziemskich uczniów przed jakąkolwiek formą społecznego wykluczenia). Trybunał podkreślił, mimo wszystko, że szkoła odgrywa szczególną role w procesie społecznej integracji, szczególnie w sytuacji dotyczącej dzieci obcokrajowców. W ocenie Trybunału, w interesie dzieci leżała pełna edukacja, ułatwiająca ich skuteczną społeczną integrację zgodnie z lokalnymi zwyczajami i to ona ma pierwszeństwo przed życzeniem rodziców wyłączenia ich córek z obowiązkowych koedukacyjnych zajęć na basenie oraz że w interesie dzieci leżało chodzenie na te zajęcia, nie po to tylko by nauczyć się pływać, ale ponad wszystko, by wziąć udział w zajęciach z innymi uczniami, bez względu na ich pochodzenie czy też przekonania religijne lub filozoficzne ich rodziców. Trybunał zauważył, że władze zaproponowały skarżącym bardzo elastyczne warunki by zminimalizować wpływ obecności dzieci na zajęciach koedukacyjnych na przekonania religijne ich rodziców, takie jak pozwolenie by ich córki nosiły burkini. Trybunał również wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie było dostępne oraz umożliwiło skarżącym rozpoznanie ich wniosku. Trybunał również uznał, że dając pierwszeństwo obowiązkowi dzieci odbycia całego program szkolnego oraz ich skutecznej integracji nad prywatny interes skarżących w otrzymaniu wyłączenia ich córek z koedukacyjnych zajęć na basenie z przyczyn religijnych, władze krajowe nie przekroczyły marginesu oceny dotyczącego obowiązkowego nauczania. 

Tydzień 2 - Kacper Nowakowski przeciwko Polsce

Polskie władze nie ułatwiły kontaktu pomiędzy głuchoniemym ojcem I jego synem – wyrok ETPC z 10 stycznia 2017 r. w sprawie Kacper Nowakowski przeciwko Polsce (32407/13); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego  i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła praw do kontaktów głuchoniemego ojca z jego synem . Skarżący zarzucał w szczególności oddalenie jego wniosku o rozszerzenie kontaktów z jego synem. Trybunał doszedł do wniosku, że nawet jeśli napięte stosunki między rodzicami dziecka nie ułatwiły zadania polskim sądom przy podejmowaniu decyzji co do kontaktów, to powinny jednak podjąć środki mające na celu pogodzenie sprzecznych interesów stron, mając na względzie, że najważniejsze jest dobro dziecka. Sądy niewłaściwie oceniły istniejące możliwości w polskim prawie ułatwiające rozszerzenie kontaktów między skarżącym I jego synem. Ponadto, nie podjęły środków odpowiadających niepełnosprawności skarżącego, takich jak uzyskanie opinii biegłych z zakresu upośledzenia słuchu. Tymczasem sądy oparły się na opiniach biegłych, które skupiły się na podkreślaniu bariery komunikacyjnej pomiędzy ojcem i synem, zamiast na możliwych sposobach jej pokonania.