Dupate przeciwko Łotwie

 

Sądy krajowe nie ochroniły prawa do prywatności świeżo upieczonej matki – wyrok ETPC z 19.11.2020 r. w sprawie Dupate przeciwko Łotwie (skarga nr 18068/11); jednomyślnie:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła potajemnie zrobionych zdjęć skarżącej leżącej na oddziale położniczym i późniejszej publikacji wraz z artykułem.

Trybunał uznał, że pomimo że sądy krajowe dokonały ważenia prawa do prywatności skarżącej z prawem do wolności wypowiedzi magazynu, który opublikował jej zdjęcie, to jednak nie uczynił tego w sposób wystarczający ani zgodny z orzecznictwem Trybunału.

Efstratiou i Inni przeciwko Grecji

 

Sądy cywilne nie naruszyły prawa dostępu do sądu odmawiając dopuszczenia dokumentu, który nie został dostarczony zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego – wyrok ETPC z 19.11.2020 r. w sprawie Efstratiou i Inni przeciwko Grecji (skarga nr 53221/14); jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 6 (prawo do rzetelnego procesu sądowego / prawo dostępu do sądu) Konwencji.

Skarżący w niniejszej sprawie uważali, że odmowa przez sąd apelacyjny i Sąd Kasacyjny wzięcia pod uwagę dowodu, który uznawali za decydujący dla wyniku postępowania była nadmiernie formalistyczna. Wskazane sądy uznały, że przedmiotowe dokumenty nie zostały przedstawione sądowi apelacyjnemu zgodnie z wymogami art. 240 greckiego kodeksu postępowania cywilnego.

Trybunał uznał, że zeznania świadka przedstawionego przez skarżących na rozprawie przed sądem apelacyjnym odpowiednio oddały treść dokumentu (zeznania przysięgłe), którego sąd apelacyjny nie dopuścił z uwagi na dostarczenie go niezgodnie z art. 240 k.p.c.

Trybunał stwierdził, że fakt, że zeznania świadka zostały wzięte pod uwagę poważnie osłabił argument skarżących, że zeznanie przysięgłe zawarte w dokumencie było kluczowe dla wyniku postepowania, biorąc pod uwagę, że główny przedmiot postępowania wynikał z zeznań świadka. W konsekwencji skarżący nie doznali nieproporcjonalnej ingerencji w ich prawo do sądu.

Barbotin przeciwko Francji

 

Skarżący, który był osadzony w warunkach niezgodnych z ludzką godnością otrzymał niewystarczające odszkodowanie – wyrok ETPC z 19.11.2020 r. w sprawie Barbotin przeciwko Francji (skarga nr 25338/16); jednomyślnie: Naruszenie art. 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) Konwencji w zw. z art. 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji.

Sprawa dotyczyła odszkodowania przyznanego skarżącemu przez sądy krajowe z uwagi na warunki osadzenia w areszcie śledczym w Caen. Skarżący zarzucał nieskuteczność środka, z którego skorzystał, z uwagi na niską kwotę mu przyznaną oraz fakt, że musiał zapłacić koszty sądowe związane z kontrolą cel, w których przebywał.

Trybunał orzekł, że skarżący korzystał z odpowiedniego środka, który pozwolił na przyznanie mu odszkodowania za szkodę, której doznał. To był pierwszy raz, kiedy środek odszkodowawczy wykorzystany przed francuskim sądem administracyjnym na podstawie nieludzkich warunków osadzenia został uznany za skuteczny pod art. 13 Konwencji.

W niniejszej sprawie jednakże sądy krajowe zdecydowały się obciążyć skarżącego kosztami opinii biegłego na tej podstawie, że ocena biegłego w I instancji została odwołana w II instancji. Z uwagi na skromną kwotę przyznaną skarżącemu tytułem zadośćuczynienia za warunki osadzenia niezgodne z ludzką godnością, skarżący znalazł się w sytuacji, w której był nadal winny państwu kwotę 273 euro. Trybunał uznał, że wynik postępowania wytoczonego przez skarżącego pozbawił środka wykorzystanego przez niego skuteczności.

B i C przeciwko Szwajcarii

 

Szwajcarskie władze nie oceniły ryzyka powrotu homoseksualisty do Gambii – wyrok ETPC z 17.11.2020 r. w sprawie B i C przeciwko Szwajcarii (skargi nr 43987/16 and 889/19)

Sprawa dotyczyła pary homoseksualnej. Jeden z partnerów miał zostać wydalony do Gambii po odrzuceniu wniosku jego partnera o łączenie rodzin. Zarzucał, że istniało ryzyko złego traktowania w razie powrotu

W dzisiejszym wyroku – jednomyślnie:

Naruszenie art. 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji jeśli pierwszy skarżący zostanie deportowany do Gambii na podstawie krajowej decyzji w jego sprawie.

Trybunał uznał, że penalizacja homoseksualizmu nie była wystarczająca dla stwierdzenia niezgodności powrotu z Konwencją. Trybunał stwierdził jednak, że szwajcarskie władze nie oceniły odpowiednio ryzyka złego traktowania pierwszego skarżącego jako homoseksualisty w Gambii oraz dostępności państwowej ochrony przed zagrożeniem złego traktowania przed podmioty niepaństwowe. Kilka niezależnych podmiotów zauważyło, że władze gambijskie nie chciały zapewnić ochrony osobom LGBTI. Trybunał dodatkowo uznał, że wskazania dla rządu pod Regułą 39 Regulaminu Trybunału nadal pozostają w mocy zanim niniejszy wyrok stanie się ostateczny.

Honner przeciwko Francji

 

Odmowa przyznania skarżącej praw do kontaktu do dziecka urodzonego przez jej byłą partnerkę przy użyciu technik wspomaganego rozrodu: brak naruszenia Konwencji – wyrok ETPC z 12.10.2020 r. w sprawie Honner przeciwko Francji (skarga nr 19511/16); jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 8 (prawo do poszanowania życia rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania praw do kontaktu skarżącej w stosunku do dziecka, które zostało urodzone przez jej byłą partnerkę przy użyciu technologii wspomaganego rozrodu w Belgii w czasie gdy obie kobiety były parą, mimo że skarżąca wychowywała dziecko w jego pierwszych latach życia.

Trybunał uznał, że oddalając wniosek skarżącej z uwagi na najlepszy interes dziecka i przez staranne wyjaśnienie swojego orzeczenia, francuskie władze nie zaniechały wypełnienia swojego pozytywnego obowiązku do zagwarantowania skutecznego uwzględnienia prawa skarżącej do poszanowania jej życia rodzinnego.

Navalnyy i Gunko przeciwko Rosji

 

Aleksey Navalnyy poddany poniżającemu traktowaniu w czasie protestów opozycji w 2012 r. – wyrok ETPC z 10.11.2020 r. w sprawie Navalnyy i Gunko przeciwko Rosji (skarga nr 75186/12);

Sprawa dotyczyła zatrzymania dwóch protestujących na Placu Błotnym w maju 2012 r. podczas wiecu politycznego zakończonego całonocnym zatrzymaniem na komisariacie policji oraz wymierzeniem kary za wykroczenie – nieprzestrzeganie zgodnych z prawem poleceń funkcjonariuszy policji. Jeden z protestujących, Aleksey Navalnyy, zarzucał w szczególności, że policja użyła nadmiernej siły fizycznej w czasie zatrzymania. Protesty opozycji z maja 2012 r. i wynikające z nich zakłócenia w centrum Moskwy były przedmiotem wcześniejszych kilku spraw, którymi zajmował się Europejski Trybunał Praw Człowieka.

W dzisiejszym wyroku – jednomyślnie:

Naruszenie art. 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji w stosunku do pana Navalnego;

Naruszenie art. 5 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji;

Naruszenie art. 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) w zakresie rzetelności postępowania w sprawach o wykroczenia przeciwko obu skarżącym;

Naruszenie art. 11 (wolność zgromadzeń) w stosunku do obu skarżących.

Trybunał uznał, że pan Navalnyy został poddany poniżającemu traktowaniu z naruszeniem art. 3 Konwencji na podstawie video online pokazującego jego zatrzymanie. Nagranie ujawniło środki przymusu zastosowane przez policjantów – wykręcenie ręki Navalnego skutkującego jego krzykami – co nie było ściśle konieczne do zabrania go na komisariat policji z uwagi na to, że nie stawiał widocznego oporu. W zakresie pozostałych zarzutów, Trybunał uznał, że fakty i podniesione problemy prawne zostały przeanalizowane w innych podobnych sprawach, gdzie stwierdzono naruszenia – nie znalazł więc podstaw do odmiennych wniosków w niniejszej sprawie.

Sabuncu i Inni przeciwko Turcji

 

Naruszenia Konwencji z uwagi na tymczasowe aresztowanie dziennikarzy i menedżerów gazety Cumhuriyet – wyrok ETPC z 10.11.2020 r. w sprawie Sabuncu i Inni przeciwko Turcji (skarga nr 23199/17); jednomyślnie:

Naruszenie art. 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji;

Naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji.

Jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 5 ust. 4 (prawo odwołania się do sądu w celu ustalenia bezzwłocznie przez sąd legalności pozbawienia wolności) Konwencji.

Większością:

Brak naruszenia art. 18 (granice stosowania ograniczeń praw) Konwencji.

Sprawa dotyczyła zastosowania i przedłużania tymczasowego aresztowania wobec skarżących z uwagi na stanowisko redakcyjne zajęte w dzienniku Cumhuriyet w ich artykułach i postach w mediach społecznościowych krytykujące politykę rządu.

Trybunał uznał w szczególności, że:

- postanowienia sądów krajowych o zastosowaniu i przedłużaniu aresztów skarżących zostały oparte na podejrzeniu, które nie wypełniło wymaganego poziomu racjonalności;

- działania, za które skarżący zostali uznani karnie odpowiedzialni znajdowały się w zakresie publicznej debaty na temat faktów i zdarzeń, które były już znane, wiązały się z wykonywaniem wolności konwencyjnych i nie wspierały ani zachęcały do używania przemocy w sferze politycznej ani nie wykazywały jakiejkolwiek woli skarżących do przyczynienia się do nielegalnych celów organizacji terrorystycznych, a mianowicie użycia przemocy i terroru w celach politycznych;

- tymczasowe aresztowanie skarżących w kontekście postępowania karnego przeciwko nim za przestępstwa zagrożone surową karą i bezpośrednio związane z ich pracą dziennikarską doprowadziły do faktycznego i skutecznego ograniczenia i stanowiły ingerencję w wykonywanie ich prawa do wolności wypowiedzi;

- ingerencja w wykonywanie prawa skarżących do wolności wypowiedzi nie była przewidziana prawem, ponieważ art. 100 tureckiego kodeksu postępowania karnego wymagał istnienia faktycznie dowodów uzasadniających silne podejrzenie, że dana osoba popełniła czyn zabroniony, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Neagu przeciwko Rumunii

 

Wymaganie od osadzonego udowodnienia zmiany religii w celu uzyskania zezwolenia na praktykowanie tej religii stanowi naruszenie Konwencji – wyrok ETPC z 10.11.2020 r. w sprawie Neagu przeciwko Rumunii (skarga nr 21969/15); większością głosów:

Naruszenie art. 9 (prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania) Konwencji.

Sprawa dotyczyła osadzonego, który przeszedł na Islam w zakładzie karnym. Skarżył się na odmowę przez rumuńskie władze zapewnienia mu potraw wolnych od wieprzowiny zgodnie z nakazami jego religii dopóki nie dostarczy dowodu, że przeszedł na tą religię

Trybunał uznał, że biorąc pod uwagę przepisy wprowadzone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wymagające m.in. pisemnego dowodu zmiany religii, która miała miejsce w toku osadzenia, władze krajowe naruszyły rzetelną równowagę, która powinna być wyważona między interesami zakładu karnego i innych osadzonych oraz indywidualnym interesem danego osadzonego.

Trybunał również wyjaśnił, że nie przekonały go twierdzenia, że wnioski skarżącego o zapewnienie mu wyżywienia zgodnego z jego religią mogło spowodować problemy w administrowaniu zakładem karnym ani też że mogłyby mieć negatywny wpływ na diety proponowane innym więźniom.

Podobny wyrok zapadł w sprawie Saran przeciwko Rumunii (skarga nr 65993/16). 

Tkachenko przeciwko Rosji

 

Skarżący zostali pozbawieni ich prawa do własności naruszonego procedurą wywłaszczeniową przewidzianą przez rosyjskie praw – wyrok ETPC z 10.11.2020 r. w sprawie Tkachenko przeciwko Rosji (skarga nr 28046/05); jednomyślnie:

Naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 (ochrona własności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła procedury wywłaszczeniowej w stosunku do domu skarżących, który znajdował się na działce należącej do miasta. Miasto zdecydowało się na wynajęcie tej działki prywatnemu przedsiębiorcy celem budowy bloku mieszkalnego. Przedsiębiorca wytoczył postępowanie przeciwko skarżącym żądając pozbawienia ich prawa własności. Jego powództwo zostało uwzględnione przez sądy krajowe.

Trybunał uznał, że ingerencja w prawo skarżących do korzystania z ich własności nie była zgodne z warunkami przewidzianymi przez rosyjskie prawo. Po pierwsze, procedura przewidziana kodeksem cywilnym w zakresie wywłaszczenia miała na celu zapewnienie wywłaszczanym gwarancji, których jednak nie udzielono. Po drugie, sądy rejonowe odniosły się do art. 239 kodeksu cywilnego przy uwzględnieniu powództwa przedsiębiorcy pozbawienia skarżących prawa do własności, pomimo że ten artykuł pozwalał na składanie takich pozwów tylko lokalnym władzom.

Balaskas przeciwko Grecji

Skazanie dziennikarza za krytyczny artykuł miejscowego dyrektora stanowiło naruszenie Konwencji – wyrok ETPC z 5.11.2020 r. w sprawie Balaskas przeciwko Grecji (skarga nr 73087/17); jednomyślnie:

Naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi dziennikarza na jego skazanie po napisaniu przez niego artykułu krytykującego dyrektora lokalnej szkoły wyższej za opublikowanie poglądu na jego blogu, że masowe wystąpienia studentów w 1973 r. były „ostatecznym kłamstwem”. W swoim artykule dziennikarz, piszący dla dziennika Lesbos, opisał dyrektora jak „neonazistę” oraz „teoretyka Złotego Zmierzchu”.

Trybunał uznał w szczególności, że greckie sądy nie wyważyły odpowiednie prawa dziennikarza do wolności wypowiedzi przeciwko prawu dyrektora do poszanowania jego życia prywatnego, biorąc pod uwagę zasady wyrażone w orzecznictwie Trybunału w tego typu sprawach.

W szczególności, sądy nie wzięły pod uwagę faktu, że artykuł przyczyniał się do debaty w sprawie o interesie publicznym, dyrektor był funkcjonariuszem publicznym, który przyciągał zainteresowanie do swoich poglądów politycznych na swoim blogu i powinien być bardziej tolerancyjny na krytykę oraz że skarżący zwrócił uwagę na wcześniejsze artykuły dyrektora opublikowane dla Aryjskiej Rasy i Narodowego Socjalizmu jako faktyczna podstawa wspierająca wyrażenia użyte w tym artykule. Dodatkowo, sądy uznały artykuł za obraźliwy bez wzięcia pod uwagę ogólnego kontekstu oraz potencjału wzbudzania kontrowersji ani języka mimo że żrącego to jednak nie prowadzącego do osobistego ataku na dyrektora.