Veljkovic-Jukic p. Szwajcarii

Brak naruszenia Konwnecji w cofnięciu zezwolenia na stały pobyt Chorwatce skazanej za przemyt narkotyków – wyrok ETPC z 21.7.2020 r. w sprawie Veljkovic-Jukic p. Szwajcarii (skarga nr 59534/14); większością głosów:

Brak naruszenia art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła cofnięcia zezwolenia na pobyt stały Chorwatce, która mieszkała w Szwajcarii od kiedy miała 14 lat z uwagi na skazanie za przemyt narkotyków oraz  jej możliwej deportacji ze Szwajcarii.
Trybunał uznał, że Szwajcaria nie przekroczyła przyznanego jej marginesu oceny, w szczególności biorąc pod uwagę powagę popełnionego czynu (przestępstwo narkotykowe), za który została skazana oraz fakt, że skarżąca oraz członkowie jej rodziny mogli się zintegrować bez większych problemów w jednym z krajów zaproponowanych przez Federalny Sąd Najwyższy: Bośnia i Hercegowina, Chorwacja lub Serbia.

Trybunał również zauważył, że skarżącej zakazano wjazdu na terytorium Szwajcarii przez okres 7 lat (do 30 sierpnia 2021), a ustawa federalna o cudzoziemcach uprawniała ją to wnioskowania o czasowe zawieszenie wykonania tego nakazu tak by mogła odwiedzić członków swojej rodziny w Szwajcarii. Mimo to, Trybunał uznał za pożądane by władze krajowe ponownie oceniły sytuację skarżącej w świetle ustaleń dokonanych wyrokiem Federalnego Sądu Najwyższego przed podjęciem decyzji co do wykonania środka, w szczególności w świetle jej zachowania w toku całego postępowania oraz możliwości, otwartej dla niej, ubiegania się o nowe zezwolenie na pobyt stały.

D. p. Francji

Odmowa zarejestrowania szczegółów urodzenia dziecka urodzonego za granicą w drodze surogacji nie naruszyło prawa do poszanowania życia prywatnego z uwagi na to, że relacja rodzic – dziecko może zostać ustalona w drodze adopcji – wyrok ETPC z 16.7.2020 r. w sprawie D. p. Francji (skarga nr 11288/18); jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego) Konwencji oraz

Brak naruszenia art. 14 (zakaz dyskryminacji) w zw. z art. 8 Konwencji.

Sprawa dotyczyła odmowy wpisania do francuskiego rejestru urodzeń, małżeństw i śmierci szczegółów ze świadectwa urodzenia dziecka urodzonego za granicą w drodze zaaranżowanej surogacji ciążowej, ponieważ przedstawione świadectwo wskazywało zamierzoną matkę, która była również matką genetyczną dziecka, jako matkę.

Trybunał zauważył, że już wcześniej rozstrzygał w zakresie relacji prawowity rodzic – dziecko pomiędzy dzieckiem i zamierzonym ojcem, gdy ten ostatni był biologicznym ojcem (Mennesson p. Francji i Labassee p. Francji). Zgodnie z orzecznictwem ETPC, istnienie związku genetycznego nie oznaczało, że prawo dziecka do poszanowania jego prawa do życia prywatnego wymagało by prawny związek z zamierzonym ojcem został ustalony w drodze zarejestrowania szczegółów zagranicznego świadectwa urodzenia. Trybunał nie widzi podstaw w okolicznościach niniejszej sprawy do osiągnięcia odmiennej konkluzji odnośnie uznania prawnego związku z zamierzoną matką, która była genetyczną matką dziecka.

Trybunał również wskazał na ustalenia opinii doradczej nr P16-2018-001, z której wynika, że adopcja powoduje podobne skutki do zarejestrowania zagranicznego świadectwa urodzenia w zakresie uznania prawnego związku między dzieckiem i zamierzoną matką.

Dikaiou i Inni p. Grecji

Warunki osadzenia w zakładzie karnym w Tebach osób cierpiących na HIV/AIDS były dostateczne ale środek odwoławczy był nieskuteczny

Sprawa dotyczyła warunków osadzenia sześciu skarżących chorych na HIV/AIDS osadzonych w zakładzie karnym dla kobiet w Tebach (Grecja) przed lub po ich skazaniu.

– wyrok ETPC z 16.7.2020 r. w sprawie Dikaiou i Inni p. Grecji (skarga nr 77457/13); jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 3 (zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) w zw. z art. 14 (zakaz dyskryminacji) Konwencji the European

Naruszenie art. 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) w zw. z art. 3 Konwencji.

Trybunał uznał, że ogólne warunki osadzenia skarżących były zadowalające. Stanął również na stanowisku, że umieszczenie ich razem w tej samej zbiorowej celi służyło uzasadnionemu celowi (uwzględnienie zarządzania grupą przez zakład karny) i nie ujawniło żadnego zamiaru ze strony władz ich segregacji. Trybunał zauważył w końcu, że władze nie wypełniły swojego obowiązku zapewnienia skarżącym pomocy medycznej zgodnej z ich zdrowotnymi potrzebami.

Co do środków wynikających z greckiego prawa dotyczących warunków osadzenia, Trybunał odniósł się do swojego ugruntowanego orzecznictwa w tego typu sprawach, w szczególności dotyczących Grecji. Uznał, że ani środki prewencyjne ani odszkodowawcze w greckim prawie nie były skuteczne pozwalając skarżącym na zaskarżenie warunków w jakich byli osadzeni. Trybunał nie stwierdził różnicy w traktowaniu między osadzonymi przed i po skazaniu w odniesieniu do prawa greckiego dotyczącego zwolnienia z powodów zdrowotnych. W tym zakresie uznał skargę za niedopuszczalną.

Mugemangango p. Belgii

Procedura oceny skargi dotyczącej wyników wyborów z maja 2014 r. nie spełniała wymogów skuteczności pod Konwencją – wyrok ETPC (Wielka Izba) z 10.7.2020 r. w sprawie Mugemangango p. Belgii (skarga nr 310/15); jednomyślnie;

Naruszenie art. 3 Protokołu Nr 1 (prawo do wolnych wyborów) Konwencji oraz

Naruszenie art. 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła sporu powstałego po wyborach przeprowadzonych w dniu 25 maja 2014 r. Przed Trybunałem pan Mugemangango skarżył się na procedurę przeprowadzoną przez Parlament Waloński po tym jak zakwestionował wynik wyborów. Zarzucał, że Parlament Waloński, który był jedynym organem zdolnym w świetle prawa krajowego do rozpoznania jego skargi, działał zarówno jako sędzia jak i strony przy jej ocenie.

Trybunał uznał, że skarga pana Mugemangango została oceniona przez organ, który nie zapewniał wymaganych gwarancji swojej bezstronności i którego władza dyskrecjonalna nie była ograniczona z odpowiednią precyzją przepisami prawa krajowego. Gwarancje przyznane skarżącemu w toku procedury były więc niewystarczające i oparte na uznaniowej podstawie. Jego skargi nie zostały więc rozpoznane w postępowaniu zapewniającym odpowiednie i wystarczające gwarancje zapobiegania arbitralności i zapewniające skuteczną ocenę. Trybunał również stwierdził, że przy braku takich gwarancji – ten środek w postaci skargi był nieskuteczne w świetle art. 13 Konwencji.

Y.T. p. Bułgarii

Naruszenie prawa do życia prywatnego transseksualisty o wyglądzie mężczyzny, którego wniosek o zmianę płci został oddalony bez podania przyczyn – wyrok ETPC z 9.7.2020 r. w sprawie Y.T. p. Bułgarii (skarga nr 41701/16); jednomyślnie:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) konwencji.

Sprawa dotyczyła transseksualisty (Y.T.), który podjął kroki celem zmiany jego wyglądu fizycznego i którego wniosek o zmianę płci (z żeńskiej na męską) został oddalony przez bułgarskie sądy. Twierdził, że był świadom swojej męskiej tożsamości w czasie dzieciństwa i że funkcjonował w społeczeństwie jak mężczyzna.

Trybunał zauważył, że sądy ustaliły, że Y.T. rozpoczął proces zmiany płci, zmieniając swój wygląd, a także że identyfikował się jako mężczyzna zarówno w rodzinie jak i w społeczeństwie już od długiego czasu. Niemniej, uznały, że w interesie publicznym nie leżało pozwolenie na zmianę płci nie podając na czym ma polegać ten interes publiczny i nie wyważyły interesów przemawiających przeciwko prawu Y.T. do prawnego uznania jego tożsamości płciowej.

Trybunał uznał to za niewzruszoność w uzasadnieniu sądów krajowych, które umieściły Y.T. przez nierozsądny i ciągły okres w trudnej sytuacji, w której był narażony na doświadczenie uczuć podatności na zranienie, upokorzenia i niepokoju. Odmowa sądów krajowych zagwarantowania prawnego uznania zmiany płci Y.T. bez podania odpowiednich i wystarczających przyczyn oraz bez wyjaśnienia dlaczego zmiana płci była możliwa w innych podobnych sprawach, stanowiła nieuzasadnioną ingerencję w prawo Y.T. do poszanowania jego życia prywatnego.

K.A. p. Szwajcarii

Tymczasowy zakaz wjazdu skarżącego do Szwajcarii po jego skazaniu za przestępstwa narkotykowe nie naruszył Konwencji – wyrok ETPC z 7.7.2020 r. w sprawie K.A. p. Szwajcarii (skarga nr 62130/15); jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła oddalenia wniosku skarżącego o przedłużenie pozwolenia na pobyt oraz zarządzenia tymczasowego zakazu wjazdu do Szwajcarii, wydanego po jego skazaniu za przestępstwo narkotykowe. Skarżący został wydalony ze Szwajcarii, gdzie jego żona i syn, którzy są oboje chorzy, mieszkali.

Trybunał uznał, że władze krajowe, w szczególności Federalny Sąd Najwyższy, przeprowadziły odpowiednią i przekonującą analizę odpowiednich faktów i ustaleń, a także pełne wyważenie konkurujących interesów w sprawie. Dlatego, pomimo siły osobistych związków skarżącego ze Szwajcarią, szwajcarskie władze mogły w sposób uprawniony przyjąć, w świetle zachowania skarżącego oraz powagi popełnionych czynów, że było konieczne dla celów zapobiegania nieporządkowi oraz przestępczości nie przedłużać jego zezwolenia na pobyt i zakazać mu wjazdu na terytorium Szwajcarii przez czas określony siedmiu lat.

N.H. i Inni p. Francji

Nieludzkie i poniżające warunki życiowe dla bezdomnych szukających azylu bez środków do życia : naruszenie Konwencji – wyrok ETPC z 2.7.2020 r. w sprawie N.H. i Inni p. Francji (skargi nr 28820/13, 75547/13 oraz 13114/15); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 3 (zakaz tortur, nieludzkiego i poniżającego traktowania) Konwencji w stosunku do trzech skarżących N.H. (nr 28820/13), K.T. (nr 75547/13) i A.J. (nr 13114/15),

Brak naruszenia Artykułu 3 w stosunku do skarżącego S.G. (nr 75547/13).

Skargi dotyczyły pięciu osób szukających azylu, samotnych mężczyzn, żyjących we Francji. Skarżyli się, że nie mogli otrzymać wsparcia materialnego i finansowego, do którego byli uprawnieni zgodnie z francuskim prawem oraz że zostali zmuszeni do spania w nieludzkich i poniżających warunkach przez kilka miesięcy. Trybunał zauważył, że skarżący N.H. mieszkał na ulicy bez żadnych środków (podobnie było w przypadku K.T. i A.J., którzy jako jedyni otrzymywali zasiłek odpowiednio przez 185 i 133 dni). Dodatkowo przed zarejestrowaniem się jako osoby ubiegające się o azyl N.H., K.T. i A.J. byli zmuszeni do życia przez pewien czas bez żadnego zarejestrowanego statusu. Francuskie władze nie wypełniły swoich obowiązków wynikających z prawa krajowego. Zostały uznane za odpowiedzialne za warunki, w których żyli skarżący przez wiele miesięcy: spanie pod gołym niebem bez dostępu do sanitariatów, brak środków do życia oraz ciągły strach przed atakiem i rabunkiem. Skarżący byli więc ofiarami poniżającego traktowania – okazania braku szacunku dla ich godności. Trybunał uznał, że takie warunki życiowe wraz z brakiem odpowiedniej odpowiedzi francuskich władz i faktem, że sądy krajowe systematycznie sprzeciwiały się temu, że właściwe organy nie posiadały środków w świetle ich statusu jako samotnych młodych mężczyzn, przekroczyły próg dolegliwości wynikający z celów art. 3 Konwencji. Trzej skarżący N.H., K.T. i A.J. z uwagi na zaniechanie francuskich władz znaleźli się w sytuacji niezgodnej z art. 3 Konwencji.

S.M. p. Chorwacji

Trybunał dostrzegł uchybienia w śledztwie chorwackich władz co do zarzutu zmuszania do prostytucji – wyrok ETPC (Wielka Izba) z 25.6.2020 r. w sprawie S.M. p. Chorwacji (skarga nr 60561/14); jednomyślnie:

Naruszenie art. 4 (zakaz niewolnictwa / zakaz pracy przymusowej) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi Chorwatki na handel ludźmi i zmuszanie do prostytucji.

Trybunał wykorzystał okazję w sprawie skarżącego do wyjaśnienia swojego orzecznictwa w sprawie handlu ludźmi w  celu wykorzystywania do prostytucji. Podkreślił, że oparł się na definicji wynikającej z prawa międzynarodowego aby zdecydować, czy mógł określić zachowanie czy sytuację jako handel ludźmi w rozumieniu art. 4 Konwencji, a w konsekwencji czy przepis ten mógł być zastosowany w szczególnych okolicznościach sprawy.

Wyjaśnił również, że pojęcie „pracy przymusowej lub obowiązkowej” pod art. 4 Konwencji ma na celu ochronę przed wypadkami poważnego wykorzystywania, takimi jak przymuszanie do prostytucji, niezależnie od tego czy w szczególnych okolicznościach sprawy miały związek ze specyficznym kontekstem handlu ludźmi.

Trybunał uznał, że art. 4 mógł zostać zastosowany w sprawie skarżącej, ponieważ pojawiły się pewne charakterystyczne elementy handlu ludźmi i zmuszania do prostytucji, takie jak nadużycie władzy nad narażoną jednostką, przymus, oszustwo oraz udzielenie schronienia. W szczególności sprawca w sprawie był funkcjonariuszem policji, podczas gdy skarżąca była beneficjentką opieki społecznej od 10 roku życia i to on pierwszy się z nią skontaktował na Facebooku sprawiając, że uwierzyła, że jej pomoże znaleźć pracę. Tymczasem zmusił ją do pracy, w której musiała świadczyć usługi seksualne, aranżując do tego mieszkanie, które wynajął oraz wożąc ją do klientów. Taka sytuacja oznaczała, że prokuratura miała obowiązek przeprowadzić śledztwo w zakresie zarzutów skarżącej. Mimo to nie zbadali wszystkich możliwych ścieżek śledztwa, a mianowicie nie przesłuchali wszystkich możliwych świadków i dlatego postępowanie przed sądem sprowadzało się do konfrontacji słów ofiary ze słowami sprawcy. Takie zaniedbania fundamentalnie uniemożliwiły władzom krajowym ustalenie prawdziwej natury stosunków między skarżącą i sprawcą, a w szczególności czy była przez niego wykorzystywana.

Petro Carbo Chem S.E. p. Rumunii

Mniejszościowy akcjonariusz w spółce Oltchim zobowiązany do zapłaty odszkodowania za krytykowanie prezesa w prasie – naruszenie prawa do wolności wypowiedzi – wyrok ETPC z 30.6.2020 r. w sprawie Petro Carbo Chem S.E. p. Rumunii (skarga nr 21768/12); jednomyślnie:

Naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji.

Sprawa dotyczyła orzeczenia sądu cywilnego w sprawie skarżącej spółki zobowiązującego do zapłaty symbolicznego odszkodowania dla prezesa spółki Oltchim (która była największą fabryką chemiczną w Rumunii) za krytykowanie jego zarządzania spółką w kontekście konfliktu medialnego.

Trybunał uznał, że komentarze skarżącej spółki dotyczyły kwestii leżącej w interesie publicznym odnoszącej się do wolnego przepływu informacji i idei w sferze działalności potężnej spółki handlowej, a także odnoszącej się do odpowiedzialności dyrektorów takich spółek, co wymagało wyższego poziomu ochrony wolności wypowiedzi.

Trybunał również uznał, że ustalenia przeciwko skarżącej spółce doprowadziły do ingerencji w prawo spółki do wolności wypowiedzi. Zauważył, że rumuńskie sądy nie wyważyły odpowiednio potrzeby ochrony reputacji prezesa z koniecznością zapewnienia zgodności z regułami konwencyjnymi do tego stopnia, że bardzo mocne powody były wymagane do uzasadnienia nałożenia ograniczeń na wolność wypowiedzi w zakresie kwestii o interesie publicznym w odniesieniu do głównej spółki.

Trybunał oddalił skargę spółki pod art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego) w zakresie ataku na jej reputację z uwagi na jej bezzasadność. Trybunał zauważył, że komentarze uczynione przez prezesa dotyczące skarżącej spółki również dotyczyły kwestii o interesie publicznym a ograniczenia akceptowalnego krytycyzmu spółki były szersze biorąc pod uwagę, że stanowiło wielki koncern posiadający wiele przemysłowych miejsc w Europie i był jednocześnie akcjonariuszem w Oltchimie.

Cimperšek p. Słowenii

Odmowa nadania statusu biegłego sądowego skutkowała naruszeniem prawa do rzetelnego procesu sądowego oraz wolności wypowiedzi – wyrok ETPC z 30.6.2020 r. w sprawie Cimperšek p. Słowenii (skarga nr 58512/16); jednomyślnie:

Naruszenie art. 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji oraz

Naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji.

Sprawa dotyczyła odrzucenia przez Ministra Sprawiedliwości wniosku skarżącego o wpis na listę biegłych sądowych z uwagi na brak wymaganych kwalifikacji osobistych. Minister odniósł się do treści bloga skarżącego i jego maili, w których skarżył się na pracę Ministerstwa.

Trybunał stwierdził naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego z uwagi na to, że sąd I instancji odrzucił wniosek skarżącego o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Uczynił tak pomimo faktu, że skarżący chciał zakwestionować decyzję Ministra poprzez przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków aby wykazać fakt, że nadawał się na biegłego sądowego i zakwestionować związek przyczynowy między jego kwalifikacjami do tej roli a blogiem i mailami. Dodatkowo, sąd I instancji, jedyny organ uprawniony do oceny faktów i prawa w sprawie, nie wyjaśnił w sposób przekonujący oparcia się na przepisach pozwalających na odrzucenie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Fakt, że komentarze na blogu i w mailach były cytowane jako bezpośrednia przyczyna odrzucenia wniosku skarżącego o uzyskanie statusu biegłego sądowego skutkował również nieuzasadnioną ingerencją w jego prawo do wolności wypowiedzi i naruszeniem art. 10 Konwencji.