Tydzień 13 - Nagmetov przeciwko Rosji

Ciężkie naruszenia Konwencji pozwoliły na przyznanie słusznego zadośćuczynienia nawet w sytuacji braku odpowiednio sformułowanego wniosku – wyrok ETPC z 30.3.2017 r. (Wielka Izba) w sprawie Nagmetov przeciwko Rosji (35589/08) ; jednomyślnie : naruszenie Artykułu 2 (prawo do życia) Konwencji  w zakresie materialnym oraz proceduralnym oraz 14 głosami do 3 : że państwo musi zapłacić skarżącemu 50,000 euro tytułem słusznego zadośćuczynienia.

Sprawa dotyczy kwestii przyznania słusznego zadośćuczynienia w braku odpowiednio sformułowanego wniosku. Trybunał uznał w szczególności, że wniosek nie został sformułowany w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z regułami. Mimo to uznał się za właściwy do przyznania, w sposób rozsądny i wyważony, słusznego zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z wyjątkowych okoliczności niniejszej sprawy.

Trybunał uznał, że ustalenie naruszenia Artykułu 2 w zakresie materialnym i proceduralnym, jak w niniejszej sprawie, nie stanowi samo w sobie wystarczającej podstawy do przyznania słusznego zadośćuczynienia. Ciężar oraz wpływ naruszeń w tej sprawie, podobnie jak ogólny kontekst w jakich do nich doszło, w szczególności długotrwałe śledztwo, pełne wad w sprawie przyczyn śmierci spowodowanych przez funkcjonariusza publicznego spowodowały przyznanie słusznego zadośćuczynienia. Trybunał nie znalazł żadnego argumentu wskazującego na to, że prawo krajowe pozwalało na domaganie się odpowiedniego odszkodowania i do jego otrzymania w rozsądnym terminie. Trybunał stwierdził więc, że niniejsza sprawa dotyczy okoliczności wyjątkowych, które przemawiają za przyznaniem słusznego zadośćuczynienia za krzywdę, pomimo braku odpowiednio sformułowanego wniosku w tym zakresie. 

Tydzień 13 - Chowdury i Inni przeciwko Grecji

Imigranci będący ofiarami przymusowej pracy oraz handlu ludźmi nie uzyskali odpowiedniej ochrony w Grecji – wyrok ETPC z 30.3.2017 r. w sprawie Chowdury i Inni przeciwko Grecji (21884/15); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 4 § 2 (zakaz pracy przymusowej) Konwencji.

Sprawa dotyczyła 42 Bengalczyków, którzy nie uzyskali pozwolenia na pracę oraz zostali poddani przymusowej pracy. Ich pracodawcy zrekrutowali ich do zbierania truskawek w Manoladzie (Grecja), jednakże bez wynagrodzenia, zobowiązując ich do pracy w ciężkich fizycznie warunkach pod nadzorem uzbrojonych strażników.

Trybunał uznał, po pierwsze, że sytuacja skarżących stanowiła handel ludźmi oraz pracę przymusową, zaznaczając, że eksploatacja poprzez pracę była jednym z aspektów handlu ludźmi. Trybunał wskazał również, że państwo nie wykonało swoich obowiązków zapobiegnięcia sytuacji handlu ludźmi, ochrony ofiar oraz przeprowadzenia skutecznego śledztwo w zakresie popełnionych przestępstw w celu ukarania osób odpowiedzialnych za handel.  

Tydzień 13 - Volchkova i Mironov przeciwko Rosji

Władzom nie udało się udowodnić nieodpartego interesu publicznego w czasie wywłaszczenia nieruchomości na prywatną inwestycję w atrakcyjnej części Moskwy – wyrok ETPC z 28.3.2017 r. w sprawie Volchkova i Mironov przeciwko Rosji (45668/05 i 2292/06); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 1 Protokołu 1 (ochrona własności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła wywłaszczenia nieruchomości znajdującej się w miejscowości Lubiercy, niedaleko Moskwy, na prywatną inwestycję budowlaną. Skarżący, właściciele nieruchomości oraz domu w Lubiercy, zarzucili w szczególności, że zostali pozbawieni własności tylko z uwagi na korzyści związane z prywatnym projektem inwestycyjnym – wielopiętrowym blokiem mieszkaniowym, który nie służył żadnym społecznym celom a odszkodowanie, które otrzymali było w ich mniemaniu kpiną. Trybunał uznał, że wywłaszczenie nieruchomości skarżących było przewidziane prawem, w związku z czym nie miało sensu powoływanie wykładni sądów krajowych oraz zastosowanego przez nie prawa w sprawie skarżących. Jednakże, Trybunał ma wątpliwości co do tego, czy takie wywłaszczenie nieruchomości skarżących w celu wybudowania bloku mieszkalnego zmierzało do osiągnięcia nieodpartego interesu publicznego. Decyzja wywłaszczeniowa została podjęta przez władze lokalne na podstawie estetycznych ulepszeń miasta, a nie w celu rozwiązania ważnego problemu publicznego. Dodatkowo, nic nie wskazywało na to, że jakakolwiek część nowo wybudowanego budynku, włączając w to 5% należące do władz lokalnych zgodnie z umową inwestycyjną, została przeznaczona na mieszkalnictwo komunalne. W końcu, Trybunał zgodził się ze skarżącymi, że sądy krajowe nie odniosły się do ich zarzutów co do wartości rynkowej ich nieruchomości, co skutkowało nieadekwatnością przyznanego odszkodowania. 

Tydzień 13 - Z.A. i Inni przeciwko Rosji

Pozbawienie wolności azylantów w strefie tranzytowej na lotnisku w Moskwie było bezprawne, nieludzkie i poniżające – wyrok ETPC z 28.3.2017 r. w sprawie Z.A. i Inni przeciwko Rosji (61411/15, 61420/15, 61427/15 i 3028/16); 6 głosami do 1: naruszenie Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego i poniżającego traktowania) i naruszenie Artykułu 5 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skarg wniesionych przez obywateli Iraku, Palestyny, Somalii i Syrii, którzy podróżowali przez lotnisko Szeremietiewo w Moskwie, a którym odmówiono zezwolenia na wjazd do Rosji. Trzech skarżących spędziło w strefie tranzytowej lotniska od pięciu do ośmiu miesięcy, zaś jeden ze skarżących, Somalijczyk, prawie dwa lata.

Trybunał uznał w szczególności, że uwięzienie skarżących w strefie tranzytowej, które było niezależne od ich woli, stanowiło pozbawienie wolności bez podstawy prawnej w prawie krajowym. Ponadto, zdaniem Trybunału skarżący byli przetrzymywani w warunkach nie do zaakceptowania, które były poniżej ludzkiej godności, sprawiły, że czuli się poniżeni oraz upodleni, w związku z czym stanowiły nieludzkie i poniżające traktowanie. 

Tydzień 13 - Škorjanec przeciwko Chorwacji

Brak odpowiedniego śledztwa w sprawie przestępstwa z nienawiści do Romów – wyrok ETPC z 28.3.2017 r. w sprawie Škorjanec przeciwko Chorwacji (25536/14); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) w związku z Artykułem 14 (zakaz dyskryminacji) Konwencji.

W czerwcu 2013 r. dwóch sprawców dokonało słownej i fizycznej napaści na skarżącą i jej partnera, motywowanej rasistowskimi i antyromskimi uprzedzeniami. Sprawcy zostali oskarżeni i skazani za czyny związane z przestępstwami nienawiści przeciwko partnerowi skarżącej, natomiast nie zostali oskarżeni o przestępstwo motywowane rasizmem przeciwko samej skarżącej. Władze nie uwzględniły jej skargi na przestępstwo z nienawiści, uznając, iż nic nie wskazywało na to, że została zaatakowana przez sprawców z nienawiści do Romów, skoro nie miała romskiego pochodzenia. Skarżąca zarzuciła w skardze do Trybunału brak skutecznej odpowiedzi procesowej władz chorwackich w związku z motywowanym rasizmem aktem przemocy przeciwko niej.

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału, osoba może być uznana za ofiarę przestępstwa z nienawiści nie tylko gdy została zaatakowana z uwagi, że posiada określone cechy, ale również, gdy jest zaatakowana z uwagi na to, że ma aktualny albo domniemany związek z inną osobą, która posiada (albo uważa się, że posiada) te cechy. Państwa mają obowiązek uwzględnienia obu typów przestępstw z nienawiści oraz odpowiedniego ich ścigania. Mimo to, w niniejszej sprawie chorwackie władze nie podjęły koniecznych kroków celem zidentyfikowania przemocy przeciwko skarżącej jako mającej korzenie nienawiści rasowej. Odrzucając skargę skarżącej, władze nie wykonały swoich obowiązków wynikających z Konwencji. 

Tydzień 12 - Gouri przeciwko Francji

Wymaganie pobytu we Francji dla dodatkowego zasiłku z tytułu niezdolności do pracy nie było dyskryminujące – decyzja ETPC z 23.3.2017 r. w sprawie Gouri przeciwko Francji (41069/11); jednomyślnie: skarga uznana za niedopuszczalną. Decyzja jest ostateczna.

Sprawa dotyczyła odmowy skarżącej zapłaty dodatkowego zasiłku z tytułu niezdolności do pracy, z uwagi na to, że nie mieszkała już we Francji, a w Algierii. Trybunał uznał, że dodatkowy zasiłek z tytułu niezdolności do pracy został ustanowiony przez ustawodawcę w celu ochrony zadowalającego poziomu życia jednostek żyjących we Francji, biorąc pod uwagę parametry ekonomiczne w kraju pobytu, czyniąc prawie niemożliwym realne porównanie z sytuacją osób żyjących za granicą. Dlatego też nie doszło do dyskryminacji przeciwko skarżącej, która żyła w Algierii, przez co znajdowała się w innej sytuacji niż ludzie mieszkający we Francji. 

Tydzień 12 - A.-M.V. przeciwko Finlandii

Decyzja sądów fińskich o odmowie zmiany opiekuna osoby upośledzonej umysłowo, uniemożliwiająca mu zmianę miejsca zamieszkania zgodnie z jego wyborem, była uzasadniona - Wyrok ETPC z 23.3.2017 r. w sprawie A.-M.V. przeciwko Finlandii (53251/13); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) oraz Artykułu 2 Protokołu 4 (prawo do swobodnego poruszania się) Konwencji.

Sprawa dotyczyła upośledzonego umysłowo skarżącego, który zarzucał, że odmowa przez fińskie sądy zmiany ustanowionego przez sąd opiekuna, pozbawiła go możliwości zdecydowania gdzie i z kim chciałby żyć. Jego opiekun sądowy zdecydował wcześniej, że nie byłaby w najlepszym interesie skarżącego przeprowadzka z rodzinnego miasta na południu Finlandii do odległej wioski na północy kraju z jego dawnymi rodzicami zastępczymi. W przedmiotowym postępowaniu, sąd odmówił zmiany jego opiekuna.

Trybunał uznał, że decyzja odmowna fińskich sądów odnośnie zmiany ustanowionego opiekuna, została oparta na konkretnej i starannej analizie sytuacji skarżącego, biorąc pod uwagę jego niezdolność do zrozumienia, czym groziła jego przeprowadzka, a mianowicie, że stanowiłoby to radykalną zmianę warunków jego życia. Powyższa decyzja, powzięta w celu ochrony zdrowia oraz dobrobytu skarżącego, nie była w związku z tym nieproporcjonalna. Ponadto, skarżący brał udział w każdym stadium postępowania, a jego prawa, wnioski oraz preferencje były brane pod uwage przez właściwy, niezależny oraz bezstronny sąd krajowy. 

Tydzień 12 - Mitrović przeciwko Serbii

Pozbawienie wolności człowieka po jego skazaniu przez nieuznaną republikę bałkańską było bezprawne – wyrok ETPC z 21.3.2017 r. w sprawie Mitrović przeciwko Serbii (52142/12); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 5 § 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji.

W 2010 r. skarżący został zatrzymany i uwięziony na ponad 2 lata przez władze serbskie. Został zatrzymany na podstawie skazania w 1994 r. za zbrodnię przez sądy „Republiki Serbskiej Krajiny” - nieuznane przez społeczność międzynarodową państwo historyczne na Bałkanach, istniejące w latach 1991–1995, a złożone z terytorium dziś należącego do Chorwacji. Jak się okazało, skarżący ma jeszcze do odbycia zaległą karę pozbawienia wolności.

Trybunał uznał w szczególności, że każde pozbawienie wolności musi być zgodne z prawem, tzn., że musi odpowiadać regułom prawa krajowego. Skarżący został skazany przez „sąd”, który działał poza serbskim systemem sądowym. Zgodnie z normami prawa krajowego, pozbawienie wolności osoby jest bezprawne, jeżeli nie zostało orzeczone na podstawie decyzji sądu zagranicznego, która została uznana przez władze w toku odpowiedniej procedury. Mimo to, w niniejszej sprawie serbskie władzy nie przeprowadziły żadnego postępowania zmierzającego do uznania decyzji sądu zagranicznego. Stąd, pozbawienie wolności skarżącego było bezprawne. 

Tydzień 11 - Modestou przeciwko Grecji

Bez odpowiedniego i wystarczającego uzasadnienia nakaz przeszukania mieszkania i siedziby prowadzonej działalności gospodarczej skutkował naruszeniem Konwencji - wyrok ETPC z 16.03.2017 r. w sprawie Modestou przeciwko Grecji (51693/13); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, mieszkania i korespondencji) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła przeszukania mieszkania skarżącego oraz siedziby jego działalności gospodarczej pod jego nieobecność w ramach prowadzonego policyjnego dochodzenia. Trybunał zauważył, że nie było uprzedniej kontroli sądowej przeszukania, a nakaz został sformułowany w sposób nieprecyzyjny, zaś skarżący nie był fizycznie obecny w czasie operacji. Dodatkowo, władze nie przeprowadziły następczej i natychmiastowej kontroli sądowej. W związku z tym Trybunał uznał, że władze krajowe nie wykonały swojego obowiązku zapewnienia odpowiednich i wystarczających przyczyn uzasadniających wydanie nakazu przeszukania. 

Tydzień 11 - Olafsson przeciwko Islandii

Odpowiedzialność wydawcy za zniesławienie naruszyła jego prawo do wolności wyrażania opinii - wyrok ETPC z 16.03.2017 r. w sprawie Olafsson przeciwko Islandii (58493/13); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii ) Konwencji.

Skarżący był wydawcą internetowego dziennika Pressan. Publikował artykuły insynuujące, że kandydat polityczny dopuścił się seksualnego wykorzystywania dzieci. Islandzki Sąd Najwyższy uznał skarżącego winnym zniesławienia. Skarżący w swojej skardze do Trybunału zarzucił, że uczynienie go odpowiedzialnym za zniesławienie naruszyło jego prawo do wolności wyrażania opinii. Trybunał uznał w szczególności, że pociągnięcie go do odpowiedzialności za zniesławienie nie było konieczne w demokratycznym społeczeństwie, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy. Zarzuty dotyczyły kandydata ubiegającego się o polityczne stanowisko i powinny zwrócić uwagę opinii publicznej. Artykuły zostały opublikowane w dobrej wierze, zgodnie ze zwyczajowymi dziennikarskimi standardami i przyczyniły się do debaty w interesie publicznym. Mimo że zarzuty miały charakter zniesławiające, to jednak zostały uczynione nie przez skarżącego, a przez inne osoby. Kandydat polityczny zdecydował się jednak nie pozywać innych osób i w ten sposób, być może, uniemożliwił skarżącemu wykazanie, że działał w dobrej wierze ani że jego zarzuty były prawdziwe. Skarżącemu nakazano również zapłatę zadośćuczynienia oraz kosztów sądowych. W tych okolicznościach, Sąd Najwyższy nie wyważył w sposób rozsądny pomiędzy środkami ograniczającymi wolność wyrażania opinii skarżącego oraz uzasadnionym celem ochrony reputacji innych.