Ádám i Inni przeciwko Rumunii

 

Brak dyskryminacji ze strony Rumunii wobec węgierskich uczniów przy przygotowaniach do egzaminów szkolnych – wyrok ETPC z 13.10.2020 r. w sprawie Ádám i Inni przeciwko Rumunii (skarga nr 81114/17); 5 głosami do 2:

Brak naruszenia art. 1 Protokołu Nr 12 (ogólny zakaz dyskryminacji) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skarg na dyskryminację przeciwko skarżącym – członkom mniejszości węgierskiej – biorącym udział w egzaminach szkolnych – musieli zdać więcej egzaminów niż etniczni Rumuni (dwa testy węgierskie) w tym samym okresie a rumuńskie egzaminy były dla nich trudne ponieważ nie była to ich ojczysta mowa.

Trybunał uznał w szczególności, że znaczenie dla członków mniejszości narodowej nauki oficjalnego języka państwowego oraz towarzysząca potrzeba oceny posługiwania się nim na maturze nie były kwestionowane w sprawie. Nie było jego rolą również decydowanie o tym jakie przedmioty powinny być sprawdzane i w jakiej kolejności – pozostaje to w ramach marginesu oceny państwa. Ponadto dodatkowe testy dla skarżących zostały przewidziane jako skutek wyboru przez nich nauki w języku węgierskim. Ani treść programu ani wyznaczenie egzaminów nie doprowadziło do naruszenia praw skarżących.

 

Gafiuc przeciwko Rumunii

 

Cofnięcie akredytacji dziennikarza do przejrzenia archiwów Securitate nie naruszyło Konwencji – wyrok ETPC z 13.10.2020 r. w sprawie Gafiuc przeciwko Rumunii (skarga nr 59174/13); jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji.

Sprawa dotyczyła cofnięcia akredytacji przyznanej dziennikarzowi do przestudiowania archiwów Securitate w celu przeprowadzenia badań nad aktywnością sportową w reżimie komunistycznym. W czerwcu i lipcu 2009 r. dziennikarz opublikował kilka artykułów, w których ujawnił informację o znanych sportowcach.

Trybunał zauważył, że obowiązek skarżącego ochrony danych osobowych uzyskanych od władz publicznych był przewidywalny a cofnięcie akredytacji na wypadek niewypełnienia obowiązku ściśle naukowego korzystania z dokumentów został przewidziany w przepisach Krajowej Rady Studiów nad Archiwami Securitate (CNSAS).

Trybunał przypomniał, że wolność wypowiedzi wynikająca z art. 10 nie była nieograniczona. Mogła zostać ograniczona w celu ochrony praw i obowiązków innych. Dlatego Trybunał uznał za rozsądne i uprawnione orzeczenie przez CNSAS, że z uwagi na niewypełnienie prawnego obowiązku w sposób nieodwracalny naruszono stosunek zaufania jaki powinien istnieć między instytucją i osobami, które uzyskały upoważnienie do przejrzenia akt. W ocenie Trybunału, cofnięcie akredytacji nie było nieproporcjonalne.

 

Marin Yosifov przeciwko Bułgarii

Przeszukanie biura polityka i jego aresztowanie były sprzeczne z Konwencją – wyrok ETPC z 13.10.2020 r. w sprawie Marin Yosifov przeciwko Bułgarii (skarga nr 5113/11);

Sprawa dotyczyła postępowania karnego o korupcję wytoczonego przeciwko burmistrzowi. Skarżący zarzucał że został pozbawiony wolności przez 4 dni (24 godziny na podstawie nakazu policji i kolejne 72 godziny na podstawie nakazu prokuratora) bez postawienia przed sędzią. Skarżył się również na to, że przeszukanie jego biura było niezgodne z art. 8 Konwencji.

Jednomyślnie:

Naruszenie art. 5 ust. 3 i 4 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego: prawo do niezwłocznego postawienia przed sędzią i prawo do bycia sądzonym w rozsądnym terminie) Konwencji oraz 

naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego) Konwencji.

Trybunał uznał, że pan Yosifov był aresztowany przez 5 dni bez postawienia przed sędzią. Stwierdził zatem, że nie został wypuszczony „niezwłocznie” jak wynika z celów art. 5 ust. 3 Konwencji.

Trybunał również doszedł do wniosku, że w czasie zdarzeń, nie istniał żaden wystarczający środek pozwalający skarżącemu na kontrolę zgodności z prawem i konieczności jego czterodniowego pozbawienia wolności przed sądami krajowymi, jak tego wymaga art. 5 ust. 4 Konwencji.

Wreszcie, Trybunał stwierdził, że przeszukanie biura skarżącego bez uprzedniego upoważnienia przez sędziego nie było przewidziane przez bułgarskie prawo. Skarżący został więc pozbawiony ochrony przeciwko arbitralności i został poddany ingerencji w wykonywanie jego prawa do poszanowania jego życia prywatnego, która nie była zgodne z prawem. 

Koychev przeciwko Bułgarii

 

Naruszenie prawa do poszanowania życia prywatnego mężczyzny twierdzącego, że jest ojcem biologicznym dziecka po bezskutecznych próbach ustalenia jego ojcostwa – wyrok ETPC z 13.10.2020 r. w sprawie Koychev przeciwko Bułgarii (skarga nr 32495/15); jednomyślnie:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego) Konwencji.

Skarżący uważał, że jest biologicznym ojcem dziecka urodzonego poza małżeństwem i skarżył się na fakt, że jego wnioski zmierzające do ustalenia jego ojcostwa zostały odrzucone na tej podstawie, że dziecko zostało uznane przez innego mężczyznę – męża matki.

Trybunał uznał, że pan Koychev bezskutecznie próbował uznać dziecko jako biologiczny ojciec, w szczególności poprzez wypełnienie przed notarialnego oświadczenia uznania ojcostwa, wytoczenia kilku postępowań sądowych i kontaktowanie się z prokuraturą a także ośrodkami pomocy społecznej. Trybunał uznał, że pomimo że sądy krajowe i władze, w swoich decyzjach, wskazały pewne powody, które ich zdaniem uzasadniały odmowę ustalenia ojcostwa skarżącego, to proces decyzyjny, który doprowadził do wydania decyzji nie gwarantował wymaganej ochrony interesów skarżącego i nie pozwolił na szczegółową oceną faktów i ważenie różnych konkurujących interesów. Pomimo szerokiego marginesu oceny przyznanego państwu w tego typu sprawach, prawo pana Koycheva do poszanowania jego życia prywatnego nie zostało zachowane.

 

Ayoub i Inni przeciwko Francji

 

Rozwiązanie skrajnie prawicowych organizacji nie naruszyło Konwencji – wyrok ETPC z 8.10.2020 r. w sprawie Ayoub i Inni przeciwko Francji (skargi nr 77400/14, 34532/15 i 34550/15); jednomyślnie uznano skargę nr 77400/14 za dopuszczalną a pozostałe skargi za niedopuszczalne z uwagi na nadużycie praw (art. 17 Konwencji).

Trybunał uznał, jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 11 (wolność zgromadzeń i stowarzyszeń) Konwencji czytany w świetle art. 10 (wolność wypowiedzi) – skarga nr 77400/14.

Sprawy dotyczyły administracyjnego rozwiązania trzech skrajnie prawicowych organizacji: grupy de facto (Stowarzyszenie Trzecia Droga i jego ochrony) oraz dwóch stowarzyszeń (Dzieło francuskie i Młodzi Nacjonaliści).

Trybunał uznał, że rozwiązanie stowarzyszenia Trzecia Droga i jego ochrony, Młodych nacjonalistów rewolucjonistów miało na celu bezpieczeństwo publiczne, zapobieganie nieporządkowi i ochronę praw innych osób – wszystkie cele stanowiły uzasadnioną przyczynę w rozumieniu art. 11 ust. 2 Konwencji.

W świetle informacji w aktach i kontekstu – śmierci C.M. z 5 czerwca 2013 r., studenta politologii i członka ruchu antyfaszystowskiego, w walce ze skinheadami – Trybunał zaakceptował, że władze zasadnie uznały, że istniały odpowiednie i wystarczające przyczyny wskazujące na „pilną potrzebę społeczną” by zarządzić rozwiązanie stowarzyszeń by przeciwdziałać i zakończyć publiczny nieporządek.

Trybunał zauważył, że stowarzyszenia Dzieło francuskie i Młodzi Nacjonaliści wypełniały cele zakazane pod art. 17 Konwencji i nadużyły ich praw do wolności stowarzyszeń w sposób niezgodny z wartościami tolerancji, pokoju społecznego i zakazu dyskryminacji wynikającymi z Konwencji.

 

Bajčić przeciwko Chorwacji

 

Brak naruszenia prawa do zakazu sądzenia i karania dwukrotnie za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym – wyrok ETPC z 8.10.2020 r. w sprawie Bajčić przeciwko Chorwacji (skarga nr 67334/13); jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 (prawo do nie bycia sądzonym i karanym dwa razy) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi na sądzenie i karanie dwa razy skarżącego za to samo przestępstwo drogowe. W szczególności, został pierwszy raz skazany za wykroczenie przekroczenia prędkości, a następnie za przestępstwo spowodowania śmiertelnego wypadku drogowego. Został ukarany grzywną za wykroczenie i wymierzono mu karę pozbawienia wolności za przestępstwo.

Zdaniem Trybunału, cele kary, której rożne aspekty tego samego zachowania zostały zaadresowane, powinny być rozważone w całości. W sprawie skarżącego te cele zostały zrealizowane przez dwa uzupełniające się postępowania, które były wystarczające związane ze sobą co do meritum i czasu aby uznać je za część integralnego systemu kar zgodnie z chorwackim prawem za nieprzestrzeganie regulacji bezpieczeństwa drogowego, które skutkowały śmiertelnym wypadkiem drogowym.

Trybunał stwierdził więc brak naruszenia przez państwo prawa do nakładania kary w sprawie skarżącego. Nie mógł też uznać, że skarżący był ofiarą nieproporcjonalnego uprzedzenia skutkującego duplikacją postępowań i kar.

Aghdgomelashvili i Japaridze przeciwko Gruzji

 

Nadużycia policji w czasie nalotu na biuro LGBT w Tbilisi naruszyło godność skarżących – wyrok ETPC z 8.10.2020 r. w sprawie Aghdgomelashvili i Japaridze przeciwko Gruzji (skarga nr 7224/11);

Sprawa dotyczyła policyjnego naloty na organizację LGBT w Tbilisi. Skarżący, którzy pracowali w organizacji zarzucali, że policja obrażała ich i groziła im, a także poddała ich poniżającemu przeszukanie osobistemu.

Jednomyślnie: naruszenia art. 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji w zw. z art. 14 (zakaz dyskryminacji) w zakresie nadużyć policji w czasie nalotu a także związane z tym śledztwo.

Trybunał uznał, że państwo było odpowiedzialne za homofobiczne i transfobiczne nadużycia policji zastosowane wobec skarżących oraz brak skutecznego śledztwa w stosunku do bardzo niestosownego zachowania policjantów. Ogólne zaniepokojenie Trybunału wzbudził fakt, że ani policji ani rząd nie podały przyczyn kontroli osobistej skarżących, co prowadzi do wniosku, że ich jedynym celem było zawstydzenie i ukaranie skarżących za ich udział w społeczności LGBT.

I.S. przeciwko Szwajcarii

 

Przedłużenie tymczasowego aresztowania pomimo uniewinnienia w pierwszej instancji naruszyło Konwencję – wyrok ETPC z 6.10.2020 r. w sprawie I.S. przeciwko Szwajcarii (skarga nr 60202/15); jednomyślnie:

Naruszenie art. 5 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji.

W tej sprawie skarżący zarzucał, że doszło do przedłużenia tymczasowego aresztowania (między kwietniem i grudniem 2015 r.) pomimo jego uniewinnienia w pierwszej instancji.

Trybunał uznał w szczególności, że tymczasowe aresztowanie I.S. po jego uniewinnieniu w I instancji nie stanowiło wyjątku przewidzianego w art. 5 ust. 1 Konwencji. Dla celów art. 5 ust. 1 lit. c Konwencji, pozbawienie wolności kończy się z uniewinnieniem danej osoby, nawet jeżeli jest to sąd I instancji. Dlatego, prawo krajowe powinno przewidywać środki, które były mniej inwazyjne niż pozbawienie wolności aby zagwarantować osobiste stawiennictwo w postępowaniu odwoławczym. Ogólne stwierdzenie, że skarżący mógł popełnić inne przestępstwa w toku postępowania odwoławczego nie mogło zostać uznane za wystarczające konkretne i szczegółowe aby je brać pod uwagę pod art. 5 ust. 1 lit. b Konwencji.

 

Jecker przeciwko Szwajcarii

 

Wymaganie od dziennikarki zeznawania i ujawnienia źródła jej artykułu o przemycie narkotyków nie było wystarczająco uzasadnienie – wyrok ETPC z 6.10.2020 r. w sprawie Jecker przeciwko Szwajcarii (skarga nr 35449/14); jednomyślnie:

Naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji.

Sprawa dotyczyła dziennikarki, która skarżyła się, że została zmuszona do zeznawania w czasie postępowania przygotowawczego dotyczącego przemytu narkotyków a władze wymagały od niej ujawnienia swoich źródeł po publikacji artykułu w gazecie dotyczącego dilera miękkich narkotyków, który dostarczył jej informację.

Federalny Sąd Najwyższy uznał, że pani Jecker nie mogła skorzystać z prawa do odmowy składania zeznań z uwagi na to, że przemyt miękkich narkotyków był ciężkim przestępstwem. Odnosząc się do ważenia dóbr w prawie między konkurującymi interesami, stwierdził, że interes publiczny w ściganiu ciężkiego przestępstwa narkotykowego przeważył interes ochrony źródeł.

Trybunał podkreślił, że w świetle znaczenia ochrony źródeł dziennikarskich dla wolności dziennikarskiej w demokratycznym społeczeństwie, wymaganie od dziennikarki ujawnienia tożsamości jej źródła nie może być zgodne z art. 10 Konwencji, chyba że zostanie uzasadnione nadrzędnym wymogiem w interesie publicznym.

W niniejszej sprawie, nie jest wystarczające dla ingerencji podpadanie czynu pod pewną szczególna kategorię czy podpadanie pod zasadę ogólnie sformułowaną. Przeciwnie - powinno zostać ustalone, że to było konieczne w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy. Mimo to Federalny Sąd Najwyższy rozstrzygnął sprawę odnosząc się do ważenia dóbr w ogólny i abstrakcyjny sposób. Jego wyrok nie mógł więc doprowadzić do wniosku, że nakazanie pani Jecker złożenia zeznań zostało uzasadnione nadrzędnym wymogiem interesu publicznego.

Karastelev i Inni przeciwko Rosji

Niedociągnięcia regulacji prawa antyekstremistycznego w Rosji spowodowały naruszenie wolności wypowiedzi skarżących – wyrok ETPC z 6.10.2020 r. w sprawie Karastelev i Inni przeciwko Rosji (skarga nr 16435/10)

Sprawa dotyczyła skargi wniesionej przez dwóch pracowników prawnoczłowieczej organizacji pozarządowej na prawo antyekstremistyczne w Rosji. Rosyjskie władze uznały, że plakat, który pokazały podczas protestu przeciwko ustawie o nieletnich i ich zachęcanie do udziału w dalszych protestach przeciwko ustawie oznaczało planowanie „działalności ekstremistycznej” zgodnie z ustawą i może skutkować odpowiedzialnością za przestępstwo. Zastosowano wobec nich trzy procedury prawne, zasadniczo ostrzegając ich, by powstrzymali się od dalszych protestów albo zostaną oskarżeni, doprowadzając do rezygnacji jednego z pracowników NGO.

ETPC uznał jednomyślnie:

Naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji w stosunku do skarżących Vadima Karasteleva i Tamary Karastelevej.

Trybunał uznał, że odpowiednie przepisy prawa antyekstremistycznego zostały sformułowane bardzo szeroko, pozostawiając zbyt szerokie uznanie prokuratorowi i czyniąc ich wnioski nieprzewidywalnymi. Ani prawo ani praktyka nie zapewniały odpowiedniej ochrony przeciwko arbitralnemu wszczęciu procedury prawnej zastosowanej w sprawie skarżących. W rzeczywistości te niedociągnięcia uwypukliły się w sprawie skarżących. Trybunał uznał, że władze mocno naciągnęły konkluzję, że plakat i interakcja między skarżącymi i dwoma nastolatkami mogła być rozumiana jako podżeganie do oporu wobec zgodnych z prawem działań władzy w połączeniu z przemocą czy groźbą jej użycia.

Trybunał uznał jednomyślnie, że doszło również do naruszenia art. 6 ust. 1 (dostęp do sądu) Konwencji w zakresie sądowej kontroli postępowania wytoczonego przez pana Karasteleva.