Darboe i Camara przeciwko Włochom

Władze włoskie naruszyły prawa osoby ubiegającej się o status uchodźcy do domniemania i traktowania jako nieletniego do czasu prawidłowej oceny jego wieku – wyrok ETPC z 21.7.2022 r. w sprawie Darboe i Camara przeciwko Włochom (skarga nr 5797/17)

W czerwcu 2016 r. skarżący przybyli do Włoch na prowizorycznych statkach i ubiegali się o azyl jako domniemani nieletni bez opieki. Sprawa dotyczyła umieszczenia ich w ośrodku dla dorosłych i późniejszej procedury oceny wieku.

jednogłośnie: naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka z powodu uchybień proceduralnych w zakresie gwarancji udzielonych panu Darboe jako małoletniemu migrantowi.

W rezultacie nie mógł złożyć wniosku o azyl i został umieszczony w przepełnionym ośrodku dla dorosłych na ponad cztery miesiące;

naruszenie Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) w odniesieniu do długości i warunków pobytu pana Darboe w ośrodku dla dorosłych;

naruszenie Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) w związku z Artykułami 3 i 8 w odniesieniu do Pana Darboe.

Trybunał wskazał w szczególności na swoje ugruntowane orzecznictwo, że trudności wynikające ze zwiększonego napływu migrantów i osób ubiegających się o azyl, w szczególności do państw, które stanowią zewnętrzne granice Unii Europejskiej, nie zwalniały z odpowiedzialności państw członkowskich Rady Europy z obowiązków wynikających z Artykułu 3. Ponieważ miejsce pobytu drugiego skarżącego – Pana Camary – w sprawie nie jest już znane, Trybunał skreślił tę część skargi.

Kavala przeciwko Turcji

Turcja uchybiła zobowiązaniu wynikającemu z art. 46 ust. 1 Konwencji wykonania wyroku wydanego w dniu 10 grudnia 2019 r., w którym wezwano Rząd do zaprzestania aresztowania skarżącego i zapewnienia jego natychmiastowego uwolnienia – wyrok ETPC (Wielka Izba) z 11.7.2022 r. w postępowaniu na podstawie art. 46 ust. 4 Konwencji w sprawie Kavala przeciwko Turcji (skarga nr 28749/18), 16 głosami do 1:

naruszenie Artykułu 46 ust. 1 (moc wiążąca i wykonywanie orzeczeń) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła pytania skierowanego do Trybunału przez Komitet Ministrów Rady Europy, czy Republika Turcji uchybiła zobowiązaniu wynikającemu z art. 46 ust. 1 Konwencji do przestrzegania wyroku ETPC wydanego przez Izbę w sprawie Kavala przeciwko Turcji w dniu 10 grudnia 2019 r. Trybunał zauważył, że w następstwie wyroku sądy krajowe nakazały zwolnienie pana Kavali za kaucją w dniu 18 lutego 2020 r. Jednakże, pan Kavala po zwolnieniu został zatrzymany w dniu 18 lutego 2020 r. tego samego dnia na polecenie prokuratora w związku z usiłowaniem zamachu stanu (art. 309 kk), a następnie tymczasowo aresztowany następnego dnia. Został również tymczasowo aresztowany w związku z zarzutem szpiegostwa (art. 328 kk) w dniu 9 marca 2020 r.

W odniesieniu do tego nowego zarzutu o szpiegostwo wojskowe lub polityczne, z postanowienia z dnia 9 marca 2020 r. o tymczasowym aresztowaniu oraz z aktu oskarżenia z dnia 28 września 2020 r. wynikało, że podejrzenia szpiegowskie opierały się na podobnych faktach, a nawet identycznych z tymi, które Trybunał zbadał już w wyroku w sprawie Kavala. Trybunał zauważył ponadto, że podejrzenie o szpiegostwo opierało się również na działalności prowadzonej przez pana Kavalę w kontekście organizacji pozarządowych. Trybunał stwierdził zatem, że ani decyzje w sprawie zatrzymania pana Kawali, ani akt oskarżenia nie zawierały żadnych istotnie nowych faktów mogących uzasadnić to nowe podejrzenie. Podobnie jak podczas wstępnego aresztowania pana Kawali, organy śledcze ponownie odniosły się do licznych czynów, które zostały dokonane całkowicie zgodnie z prawem, aby uzasadnić jego dalsze tymczasowe aresztowanie, pomimo konstytucyjnych gwarancji przeciwko samowolnemu aresztowaniu. Trybunał zauważył, że Turcja podjęła pewne kroki w celu wykonania wyroku Izby z dnia 10 grudnia 2019 r., a także przedstawiła kilka Planów Działania. Zauważył jednak, że w dniu, w którym Komitet Ministrów skierował do niego sprawę, i pomimo trzech orzeczeń nakazujących jego zwolnienie za kaucją i jednego wyroku uniewinniającego, pan Kavala nadal był przetrzymywany w areszcie tymczasowym przez ponad cztery lata, trzy miesiące i czternaście dni. Trybunał uznał, że środki wskazane przez Turcję nie pozwalają na stwierdzenie, że Państwo-Strona działało w „dobrej wierze”, w sposób zgodny z „wnioskami i duchem” wyroku w sprawie Kavala lub w sposób, który uczynił praktyczną i skuteczną ochronę praw konwencyjnych, które Trybunał uznał za naruszone w tym wyroku.

SCI Le Chateau du Francport przeciwko Francji

Prawo skarżącej spółki do poszanowania mienia naruszonego przez odmowę odszkodowania (z powodu braku ustalenia odpowiedzialności państwa) za szkodę na zamku zajętym ​​w postępowaniu karnym – wyrok ETPC z 7.7.2022 r. w sprawie SCI Le Chateau du Francport przeciwko Francji (skarga nr 3269/18); jednogłośnie:

naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 (ochrona własności) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła zamku należącego do skarżącej spółki (SCI Le Château du Francport), który został zajęty w ramach dochodzenia w sprawie podejrzeń o popełnienie przestępstwa, zanim został zwrócony skarżącemu cztery lata później w złym stanie, oraz roszczenia skarżącego o odszkodowanie, które zostało odrzucone z powodu braku udowodnienia, że ​​poniesiona szkoda była konsekwencją rażącego niedbalstwa ze strony Państwa.

Trybunał ustalił, że brak pełnego spisu inwentarza w momencie umieszczania pieczęci na zamku oraz całkowity brak działania w związku z różnymi powiadomieniami dostarczonymi przez skarżącą spółkę, która została pozbawiona dostępu do zamku przez cały okres czas, w którym został on zajęty, uniemożliwił skarżącemu ustalenie związku przyczynowego między niewłaściwym funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości – co sądy krajowe uznały za udowodnione – a poniesioną szkodą. Ciężar dowodu dotyczący uszkodzenia zajętego mienia spoczywał zatem słusznie na organach publicznych zajmujących się wymiarem sprawiedliwości – których obowiązkiem było zachowanie zamku w odpowiednim stanie przez cały czas jego zajęcia i zapieczętowania – a nie na skarżącej spółce, która musiała w ten sposób przedstawić dowody, które nie były dla niej dostępne – co stanowiło nadmierne obciążenie niezgodne z art. 1 do Protokołu Nr 1. Sądy krajowe, które rozpatrzyły powództwo skarżącej spółki, nie wzięły pod uwagę odpowiedzialności władz publicznych zajmujących się wymiarem sprawiedliwości ani nie przyznały jej odszkodowania za szkodę poniesioną w wyniku nieodpowiedniego zabezpieczenia zajętego mienia.

M.S. przeciwko Włochom

Władze włoskie nie działały z wymaganą szybkością i starannością w radzeniu sobie z aktami przemocy domowej i nie wypełniły swoich zobowiązań wynikających z Konwencji – wyrok ETPC z 7.7.2022 r. w sprawie M.S. przeciwko Włochom (skarga nr 32715/19); jednogłośnie:

naruszenie materialnego aspektu Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w odniesieniu do okresu od 19 stycznia 2007 r. do 21 października 2008 r.

brak naruszenia w aspekcie materialnym art. 3 Konwencji w odniesieniu do okresu od 21 października 2008 r. do 5 stycznia 2018 r.;

naruszenie proceduralnego aspektu art. 3 Konwencji.

Sprawa dotyczyła przemocy domowej, której skarżąca była ofiarą ze strony swojego męża. Skarżąca zarzuciła w szczególności, że pozwane państwo nie zapewniło jej ochrony i pomocy. Zarzuciła również, że władze nie działały z wymaganą starannością i szybkością, ponieważ ściganie kilku przestępstw uległo przedawnieniu.

Trybunał nie mógł zaakceptować, że cel skutecznej ochrony przed aktami złego traktowania, w tym przemocy domowej, został osiągnięty, gdy postępowanie karne zostało umorzone z powodu przedawnienia oskarżenia, gdy nastąpiło to w wyniku uchybień ze strony władz. Przestępstwa związane z przemocą domową należy zaliczyć do najpoważniejszych przestępstw. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału, niezgodne z proceduralnymi obowiązkami wynikającymi z Artykułu 3 było umorzenie śledztw w sprawie tych przestępstw poprzez ustawowe przedawnienie wynikające z bezczynności władz. W niniejszej sprawie Trybunał uznał, że sytuacja, w której władze krajowe po pierwsze – na podstawie mechanizmów regulujących terminy przedawnienia w krajowych ramach prawnych – podtrzymywały system, w którym przedawnienie ustawowe było ściśle powiązane z postępowaniem sądowym nawet po tym jak postępowanie zostało wszczęte, a po drugie, wszczęło postępowanie w sprawie z pewnym stopniem bierności sądowej niezgodnym z tymi ramami, nie może być uznane za spełniające wymogi art. 3 Konwencji.

Safi i inni przeciwko Grecji

Naruszenia Konwencji w sprawie dotyczącej zatonięcia łodzi migrantów – wyrok ETPC z 7.7.2022 r. w sprawie Safi i inni przeciwko Grecji (skarga nr 5418/15)

Sprawa dotyczyła zatonięcia w dniu 20 stycznia 2014 r. kutra rybackiego przewożącego 27 cudzoziemców na Morzu Egejskim , poza wyspą Farmakonisi, w wyniku czego zginęło 11 osób, w tym krewni skarżących.

jednogłośnie: naruszenie art. 2 (prawo do życia) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w aspekcie proceduralnym.

Trybunał stwierdził, że w postępowaniu wystąpiły uchybienia i stwierdził, że władze krajowe nie przeprowadziły dokładnego i skutecznego śledztwa, które mogłoby rzucić światło na okoliczności zatonięcia łodzi.

naruszenie Artykułu 2 (prawo do życia) z powodu niewypełnienia pozytywnego obowiązku wynikającego z tego Artykułu.

Trybunał stwierdził, że władze greckie nie zrobiły wszystkiego, czego można było od nich zasadnie oczekiwać, aby zapewnić skarżącym i ich krewnym poziom ochrony wymagany przez Artykuł 2 Konwencji.

naruszenie Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) w odniesieniu do 12 skarżących, którzy byli na pokładzie łodzi i którzy po jej zatonięciu zostali poddani poniżającemu traktowaniu z powodu oględzin ciała przybywających do Farmakonisi.

Dimici przeciwko Turcji

Odmowa przyznania kobiecie dochodów z fundacji charytatywnej na podstawie dokumentu prawnego z czasów osmańskich stanowiła dyskryminację – wyrok ETPC z 5.7.2022 r. w sprawie Dimici przeciwko Turcji (skarga nr 70133/16)

Sprawa dotyczyła warunków regulujących przydział nadwyżki dochodów fundacji Örfioğlu (utworzonej w Diyarbakır w 1536 r., w okresie osmańskim), która wprowadziła zróżnicowanie w traktowaniu ze względu na płeć osób uprawnionych. Zgodnie z dokumentem założycielskim Fundacji z XVI wieku jedynie potomkowie płci męskiej mogli otrzymywać kwoty z nadwyżki dochodów Fundacji, w wyniku czego pozbawiono Necmiye Dimici – zmarłą żonę jednego ze skarżących i matkę trzech pozostałych skarżących prawa do tego dochodu.

jednogłośnie: naruszenie art. 14 (zakaz dyskryminacji) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w związku z art. Art. 1 Protokołu nr 1 (ochrona własności).

Trybunał zauważył, że Necmiye Dimici została pozbawiona prawa do nadwyżki dochodu Fundacji Örfioğlu pomimo faktu, że byłaby do niego uprawniona, gdyby była mężczyzną. Zmarły był zatem traktowany odmiennie ze względu na płeć. Trybunał ponadto zauważył, że sądy krajowe jedynie ustaliły, a następnie zastosowały się do życzeń założyciela wyrażonych w dokumencie założycielskim Fundacji, nie dążąc do ich zbadania w świetle zasad porządku publicznego. Wygląda na to, że nie podjęli próby oceny, czy życzenia założyciela były zgodne z Konwencją, Konstytucją lub ustawodawstwem, chociaż odpowiednie przepisy wyraźnie podniosły kwestię związaną z zasadą niedyskryminacji i zasadą równości mężczyzn i kobiet.

Paparrigopoulos przeciwko Grecji

Ojciec był dyskryminowany poprzez wydanie wyroku ograniczającego jego odpowiedzialność rodzicielską – wyrok ETPC z 30.6.2022 r. w sprawie Paparrigopoulos przeciwko Grecji (skarga nr 61657/16)

Sprawa dotyczyła postępowania o sądowe ustalenie ojcostwa córki skarżącej. Skarżący zarzucił w szczególności, że prawo krajowe nie dało mu możliwości dobrowolnego uznania ojcostwa, co skutkowało ograniczeniem jego odpowiedzialności rodzicielskiej w stosunku do córki.

jednogłośnie: Naruszenie Artykułu 14 (zakaz dyskryminacji) w związku z Artykułem 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji

Trybunał zauważył, że prawo nie pozwalałoby w przedmiotowym czasie skarżącemu na wykonywanie władzy rodzicielskiej, nawet jeśli byłoby to w najlepszym interesie dziecka. Nie był również w stanie uzyskać nakazu sądowego w celu przezwyciężenia braku zgody matki na wspólną władzę rodzicielską, mimo że nie zaprzeczyła ona jego ojcostwu.

W opinii Trybunału Rząd nie wyjaśnił odpowiednio, dlaczego w przedmiotowym czasie było konieczne, aby prawo krajowe przewidywało taką różnicę w traktowaniu ojców i matek dzieci urodzonych poza związkiem małżeńskim i dzieci urodzonych w związku małżeńskim. Trybunał uznał, że nie istnieje rozsądny związek proporcjonalności między wykluczeniem wykonywania przez skarżącego władzy rodzicielskiej a realizowanym celem, którym była ochrona dobra dzieci urodzonych poza związkiem małżeńskim.

Naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego)

Trybunał zauważył, że postępowanie trwało dziewięć lat i cztery miesiące i że argumenty przedstawione przez Rząd nie mogą tłumaczyć takiego opóźnienia. Mając na względzie pozytywny obowiązek zachowania wyjątkowej staranności w takich sprawach, Trybunał uznał, że upływ czasu nie może być uznany za rozsądny.

M.D. i inni przeciwko Hiszpanii

Akta policyjne dotyczące katalońskich sędziów w oparciu o poglądy polityczne: naruszenie – wyrok ETPC z 28.6.2022 w sprawie M.D. i inni przeciwko Hiszpanii (skarga nr 36584/17); jednogłośnie:

naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła gromadzenia akt przez policję w Katalonii dotyczących sędziów, którzy wyrazili pewne poglądy na temat niezależności tego regionu od Hiszpanii. Materiały z akt, w tym fotografie, wyciekły następnie do prasy.

Trybunał stwierdził w szczególności, że samo istnienie raportów policyjnych, które nie zostały sporządzone zgodnie z żadnym prawem, stanowiło naruszenie Konwencji. Jeśli chodzi o śledztwo w sprawie przecieku, Trybunał uznał, że było ono niewystarczające ze względu na brak przesłuchania osoby kluczowej dla śledztwa, starszego szefa policji w Barcelonie.

Rouillan przeciwko Francji

Trybunał stwierdza naruszenie Artykułu 10 ze względu na surowość kary pozbawienia wolności, jaką wymierzył Jean-Marc Rouillan za uwagi radiowe, nie kwestionując zasady kary nałożonej za współudział w publicznej obronie terroryzmu – wyrok ETPC z 23.6.2022 r. w sprawie Rouillan przeciwko Francji (wniosek nr 28000/19); jednogłośnie:

naruszenie Artykułu 10 (wolność słowa) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka ze względu na surowość wymierzonej kary.

Sprawa dotyczyła skazania Jean-Marca Rouillana, byłego członka grupy terrorystycznej Action directe, na karę 18 miesięcy pozbawienia wolności z zawieszeniem na 10 miesięcy, po skazaniu go za współudział w przestępstwie publicznego obrony aktów terroryzmu za uwagi, które wygłosił w audycji radiowej w 2016 r. i które następnie zostały opublikowane na stronie internetowej mediów.

Trybunał uznał, że skazanie skarżącego jako dodatek do przestępstwa obrony aktów terroryzmu stanowiło ingerencję w jego prawo do wolności wypowiedzi. Uznał, że ingerencja była przewidziana przez prawo i służyła uzasadnionemu celowi zapobiegania nieporządkowi i przestępczości.

Odnosząc się do tego, czy ingerencja była konieczna w demokratycznym społeczeństwie w rozumieniu art. 10 ust. 2, Trybunał uznał, po pierwsze, że omawiane uwagi można uznać za pośrednie podżeganie do przemocy terrorystycznej i nie widział żadnych racjonalnych podstaw, na których można by odejść od znaczenia i zakresu nadanego im postanowieniem Sądu Karnego, którego należycie przygotowane uzasadnienie zostało przyjęte przez Sąd Apelacyjny i Sąd Kasacyjny.

Trybunał stwierdził dalej, że nie widział w tej sprawie rozsądnej podstawy, aby odejść od oceny sądów krajowych dotyczącej zasady stojącej za karą. Stwierdził w tym względzie, że ich rozumowanie, dlaczego kara nałożona na skarżącego była uzasadniona – w oparciu o potrzebę zwalczania obrony przed terroryzmem i biorąc pod uwagę cechy osobiste sprawcy – wydaje się zarówno „istotna”, jak i „wystarczająca”, aby uzasadnić sporną ingerencję, którą należy uznać za odpowiadającą co do zasady na pilną potrzebę społeczną.

Jednakże po powtórzeniu, że władze były zobowiązane, w sprawach wolności słowa, do zachowania powściągliwości w prowadzeniu postępowania karnego, a zwłaszcza w wymierzaniu kary pozbawienia wolności, Trybunał orzekł, że w szczególnych okolicznościach sprawy, powody, na których oparły się sądy krajowe w wyważaniu, które należały do ​​nich, nie były wystarczające, aby uznać wymierzoną skarżącemu karę 18 miesięcy pozbawienia wolności – pomimo zawieszenia – za proporcjonalną do uzasadnionego celu ścigany. Trybunał stwierdził zatem, że doszło do naruszenia Artykułu 10 Konwencji ze względu na surowość nałożonej na skarżącego kary.

Grosam przeciwko Republice Czeskiej

Postępowanie dyscyplinarne komornika sądowego – wyrok ETPC z 23.6.2022 r. w sprawie Grosam przeciwko Republice Czeskiej (skarga nr 19750/13); 4 głosami do 3:

naruszenie art. 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa dotyczyła wymierzenia kary grzywny przez Naczelny Sąd Administracyjny, orzekającego jako sąd dyscyplinarny dla komorników, w postępowaniu dyscyplinarnym komornikowi za przewinienia, a następnie jego odwołania do Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał stwierdził, że izba dyscyplinarna nie była „niezawisłym i bezstronnym sądem”, ponieważ w szczególności proces wyboru ławników nie był przejrzysty i nie można było zapewnić ich niezależności, a sąd jako całość nie był obiektywnie bezstronny, ponieważ niektórzy asesorzy byli bezpośrednimi konkurentami pana Grosama.