Natig Jafarov przeciwko Azerbejdżanowi

Azerski działacz opozycji zatrzymany i aresztowany z naruszeniem Konwencji - wyrok ETPC z 7.11.2019 r. w sprawie Natig Jafarov przeciwko Azerbejdżanowi (skarga nr 64581/16) Konwencji; jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji,

Naruszenie Artykułu 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji,

Naruszenie Artykułu 5 ust. 4 (brak skutecznej kontroli sądowej areszotwania) oraz

Naruszenie Artykułu 18 (granice stosowania ograniczeń praw) w związku z Artykułem 5. 

Sprawa dotyczyła zatrzymania, tymczasowego aresztowania i umieszczenia skarżącego w metalowej klatce w sądzie. Jego sprawa jest podobna do innych działaczy opozycji i społeczeństwa obywatelskiego w Azerbejdżanie, już ocenianymi przez Trybunał. 

Trybunał uznał, że nie było podstaw do postawienia zarzutów skarżącemu oraz że został zatrzymany i aresztowany bez uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego. 

Trybunał przypomniał swoje pierwsze ustalenia dotyczące zestawu środków używanych przeciwko działaczom opozycji i społeczeństwa obywatelskiego takich jak skarżący, których celem jest tłumienie ich działalności Dlatego stwierdził, że środki przeciwko niemu podobnie zostały zastosowane w ukrytym celu.

Herbai przeciwko Węgrom

Artykuły na stronie dla profesjonalnych odbiorców chronione wolnością wypowiedzi; naruszenie praw pracownika banku - wyrok ETPC z 5.11.2019 r. w sprawie Herbai przeciwko Węgrom (skarga nr 11608/15); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła zwolnienia skarżącego z pracy w kadrach banku z uwagi na jego zaangażowanie w stronę dotyczącą spraw HR. 

Trybunał uznał, że sądy krajowe nie przeprowadziły odpowiedniego ważenia prawa skarżącego do wolności wypowiedzi oraz prawa banku do ochrony swoich uzasadnionych interesów gospodarczych. W szczególności, Trybunał nie zgodził się z ustaleniami sadów krajowych, że artykuły w zakresie tematów będących zainteresowaniem profesjonalnych odbiorców mogły nie korzystać z ochrony wolności słowa tylko dlatego, że nie stanowiły debaty o znaczeniu publicznym.

A.A. przeciwko Szwajcarii

Szwajcaria naruszyłaby Konwencję zwracając Afganistanowi Afgańczyka, który przeszedł na chrześcijaństwo - wyrok ETPC z 5.11.2019 r. w sprawie A.A. przeciwko Szwajcarii (skarga nr 32218/17); jednomyślnie, że doszłoby do naruszenia Artykułu 3 konwencji w razie powrotu skarżącego do Afganistanu. 

Sprawa dotyczyła wydalenia ze Szwajcarii do Afganistanu Afgańczyka, Hazara z pochodzenia, który był muzułmaninem, który przeszedł na chrześcijaństwo.

 Trybunał zauważył, że zgodnie z wieloma międzynarodowymi dokumentami dotyczącymi sytuacji w Afganistanie, Afgańczycy, którzy przeszli na chrześcijaństwo albo wobec których podejrzewano konwersję zostaliby narażeni na ryzyko prześladowania przez różne grupy. Mogło to przybrać formę prześladowania przez państwo i zakończyć się karą śmierci. 

Trybunał odnotował, że autentyczność konwersji w Szwajcarii została uznana przez Federalny Sąd Administracyjny, który nie przeprowadził dostatecznej oceny zagrożeń, na które byłby osobiście wystawiony w razie powrotu do Afganistanu. Trybunał uznał, że akta nie zawierały dowodów, że skarżący został przesłuchany co do swojej codziennej praktyki religii chrześcijańskiej od kiedy stał się baptystą w Szwajcarii oraz jak mógł, w razie powrotu, kontynuować praktykę w Afganistanie, w szczególności w Kabulu, gdzie nigdy nie mieszkał i gdzie, jak twierdził, nie byłby w stanie odbudować swojego przyszłego życia. 

Papageorgiou i Inni przeciwko Grecji

Grecki system wyłączania dzieci szkolnych z lekcji religii narusza Konwencję – wyrok ETPC z 31.10.2019 r. w sprawie Papageorgiou i Inni przeciwko Grecji (skargi nr 4762/18 oraz 6140/18)

Sprawa dotyczyła przymusowych lekcji religii w greckich szkołach.

ETPC jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 2 Protokołu Nr 1 (prawo do nauki) Konwencji wykładanego w świetle Artykułu 9 (wolność myśli, sumienia i wyznania).

Trybunał podkreślił, że władze nie miały prawa zobowiązać jednostek do ujawnienia ich wiary. Mimo to, aktualny system w Grecji wyłączania dzieci z lekcji religii wymagał od rodziców złożenia uroczystej deklaracji potwierdzającej, że ich dzieci nie są prawosławne. Ten wymóg nakładał nieodpowiedni ciężar na rodziców – ujawnienia informacji, z której można było wywieść, że oni i ich dzieci wyznawali lub nie określoną religię. Dodatkowo, taki system mógł powstrzymywać rodziców od składania wniosków o wyłączenie ich dzieci z lekcji religii, w szczególności w takim wypadku jak skarżący, którzy żyli na małych wyspach, gdzie znaczna większość populacji przyznawała się do danej religii, a ryzyko stygmatyzacji było znacznie wyższe.

Baralija przeciwko Bośni i Hercegowinie

Bośnia i Hercegowina muszą zmienić prawo, które umożliwiłoby demokratyczne wybory w Mostarze – wyrok ETPC z 29.10.2019 r. w sprawie Baralija przeciwko Bośni i Hercegowinie (skarga nr 30100/18); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 1 Protokołu Nr 12 (ogólny zakaz dyskryminacji) Konwencji.

Sprawa dotyczyła prawnej przeszkody, która uniemożliwiła skarżącemu, lokalnemu politykowi mieszkającemu w Mostarze głosowanie czy też startowanie w wyborach.

Trybunał uznał, że przeszkoda prawna została stworzona w wyniku niewykonania przez władze orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego przygotowania głosowania w wyborach lokalnych w Mostarze oraz nakazania władzom dostosowanie odpowiednich przepisów do Konstytucji. To doprowadziło do sytuacji, w której ostatnie wybory w Mostarze zostały przeprowadzone w 2008 r. a miasto jest rządzone od 2012 r. przez burmistrza, który nie ma wymaganej legitymacji demokratycznej. Taka sytuacja była niezgodna z zasadą rządów prawa. ETPC nie mógł więc zaakceptować uzasadnienia rządu o przedłużeniu opóźnienia w wykonaniu orzeczenia TK, a mianowicie trudności w ustaleniu długoterminowego i skutecznego mechanizmu podziału władzy dla rady miasta jak i utrzymania pokoju i ułatwienia dialogu pomiędzy różnymi grupami etnicznymi w Mostarze. Państwo więc nie wykonało swojego obowiązku przedsięwzięcia środków ochrony pani Baraliji od dyskryminacyjnego traktowania na podstawie miejsca zamieszkania oraz przeprowadzenia demokratycznych wyborów w Mostarze.

Trybunał również stwierdził, jednomyślnie, zgodnie z Artykułem 46 (moc wiążąca i wykonanie wyroków), że państwo powinno zmienić odpowiednie przepisy, najpóźniej w terminie 6 miesięcy od chwili kiedy niniejszy wyrok stanie się ostateczny.

Stankūnaitė przeciwko Litwie

Brak naruszenia praw kobiety zaangażowanej w głośnej sprawie opieki nad dzieckiem – wyrok ETPC z 29.10.2019 r. w sprawie Stankūnaitė przeciwko Litwie (skarga nr 67068/11); jednomyślnie:

Brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi na orzeczenia w przedmiocie opieki nad córką skarżącej oraz opóźnień w ich ponownym połączeniu.

Trybunał uznał w szczególności, że władze działały z należytą starannością w postępowaniu dotyczącym opieki: najpierw musiały czekać, aż skarżąca wyjaśni swój udział w domniemanym molestowaniu seksualnym swojej córki. Jak tylko ta przeszkoda została usunięta i sądy oceniły, co leżało w najlepszym interesie dziecka, nakazały powrót córki do skarżącej. Władze doznały jednak przeszkód ze strony innych członków rodziny w przekazaniu dziecka, ale ostatecznie skutecznie podjęły odpowiednie kroki, by uporać się z tą ekstremalnie trudną sytuacją.

Hatice Çoban przeciwko Turcji

Skazanemu za wypowiedź nie zapewniono gwarancji procesowych wymaganych wolnością wypowiedzi: naruszenie – wyrok ETPC z 29.10.2019 r. w sprawie Hatice Çoban przeciwko Turcji (skarga nr 36226/11); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skazania pani Çoban za rozpowszechnianie propagandy na korzyść organizacji terrorystycznej z uwagi na wypowiedź, której udzieliła.

Trybunał powtórzył, że rzetelność postępowania oraz przyznane gwarancje procesowe były czynnikami do wzięcia pod uwagę przy ocenie proporcjonalności ingerencji w wolność wypowiedzi.

Trybunał uznał, że sądy krajowe nie odniosły się do odpowiednich argumentów podnoszonych przez skarżącą, która kwestionowała wiarygodność i rzetelność głównego dowodu przemawiającego za jej skazaniem. Sąd Kasacyjny przepisał ustalenia Sądu Przysięgłych w formie podsumowania bez jakiegokolwiek odniesienia się do argumentów podniesionych przez skarżącą w jej kasacji. Sądy krajowe nie wykonały więc swojego obowiązku wyważenia różnych konkurujących interesów dla celów Artykułu 10 Konwencji.

J.D. i A. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu

Nowy przepis dotyczący brytyjskiego zasiłku mieszkaniowego dyskryminował kobietę – ofiarę przemocy domowej – wyrok ETPC z 24.10.2019 r. w sprawie J.D. i A. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (skargi nr 32949/17 oraz 34614/17); jednomyślnie:

Brak naruszenia Artykułu 14 (zakaz dyskryminacji) w związku z Artykułem 1 Protokołu Nr 1 (ochrona własności) Konwencji co do pierwszego skarżącego

Oraz 5 głosami do 2:

Naruszenie Artykułu 14 w związku z Artykułem 1 do Protokołu Nr 1 do Konwencji co do drugiego skarżącego.

Sprawa dotyczyła skargi na nowe przepisy dotyczące zasiłku mieszkaniowego w sektorze lokali socjalnych (nieformalnie nazwany „podatkiem sypialnianym”) dyskryminujące ich z uwagi na ich szczególną sytuację: pierwsza skarżąca zajmowała się niepełnosprawną córką, podczas gdy druga była ofiarę przemocy domowej. Oboje mieszkały w specjalnie zaadaptowanych mieszkaniach.

Trybunał stwierdził, że skarżące były szczególnie dotknięte środkiem, który prowadził do redukcji ich rent, jeżeli mieszkańcy mieli więcej pokoi niż byli uprawninie posiadać zgodnie z prawem, w celu zachęcenia ich do opuszczenia mieszkania. Uznał, że Dyskrecjonalne Płatności Mieszkaniowe (DPM), które miały uzupełnić niedobory w czynszu, uprawniały do uznania, że różnica w traktowaniu pierwszej skarżącej była uzasadniona.

Mimo to nie było tak w sprawie drugiej skarżącej: stanowiła część innego systemu, którego celem było pozwolenie ofiarom przemocy domowej na pozostanie w ich domach a DPM nie mógł rozwiązać konfliktu między tym celem a celem podatku sypialnianego, który miał zachęcać do wyniesienia się z mieszkania.

Venet przeciwko Belgii

Późne zawiadomienie o terminie posiedzenia: skarżący niezdolny na odniesienie się do opinii rzecznika generalnego Sądu Kasacyjnego – wyrok ETPC z 22.10.2019 r. w sprawie Venet przeciwko Belgii (skarga nr 27703/16); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 5 ust. 4 (prawo do niezwłocznego rozstrzygnięcia o legalności pozbawienia wolności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła postępowania, w którym Pan Venet bezskutecznie próbował zaskarżyć swojego tymczasowe aresztowanie. Zarzucał, że nie mógł uczestniczyć w posiedzeniu przed sądem kasacyjnym w przedmiocie jego zażalenia na tymczasowe aresztowanie ani odnieść się do zarzutów rzecznika generalnego, ponieważ nie został odpowiednio wcześniej zawiadomiony.

Trybunał uznał w szczególności, że pan Venet oraz jego obrońca nie zostali poinformowani w rozsądnym terminie o wyznaczeniu posiedzenia przed sądem kasacyjnym. Nie mogli więc wysłuchać ani odpowiedzieć na zarzuty rzecznika generalnego.

Trybunał zauważył, że rzecznik generalny sądu kasacyjnego w Belgii nie był stroną postępowania. Jego głównym zadaniem było pomaganie sądowi kasacyjnemu oraz zagwarantowanie spójności jego orzecznictwa. Mimo to, tam gdzie jego opinia zmierzała do doradzania i wpływania na sąd kasacyjny, zasada kontradyktoryjności musiała być respektowana, a to oznaczało, że strony miały prawo do informacji oraz do odniesienia się do każdego dokumentu i obserwacji zaprezentowanych sądowi dla celów wpłynięcia na jego decyzję, nawet jeśli pochodziła od niezależnego urzędnika sądowego, w tym wypadku rzecznika generalnego Sądu Kasacyjnego Belgii. Trybunał powtórzył również, że prawo do kontradyktoryjnego postępowania w sposób oczywisty uprawniała aresztowanego i jego obrońcą do bycia informowanym w rozsądnym terminie o wyznaczeniu posiedzenia, bez czego jego prawo byłoby pozbawione treści.

Deli przeciwko Mołdawii

Bezstronność mołdawskiego sędziego pozostającego w sporze z prawnikiem budzi wątpliwości – wyrok ETPC z 22.10.2019 r. w sprawie Deli przeciwko Mołdawii (skarga nr 42010/06); jednomyślnie:

Dwa naruszenia Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła, z jednej strony, sporu pomiędzy prawnikiem a sędzią w toku rozprawy oraz wynikającymi stąd obawami prawnika uprzedzenia wobec niego i jego klienta, a z drugiej strony, twierdzenia sędziego, że próbował utrzymać porządek w sądzie w obliczu zakłócającego zachowania prawnika. Prawnik, skarżący w niniejszej sprawie, wytoczył powództwo przed sądami krajowymi w związku z jego skazaniem za obrazę sądu i uprzedzeniem sędziego, ale bez sukcesu.

Trybunał uznał w szczególności, że dla niezależnego obserwatora istniały uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sądy krajowe odrzuciły zarzuty skarżącego związanego z uprzedzeniem oraz pozostałe bez jakiejkolwiek analizy czy rzeczywistej weryfikacji faktów. Dodatkowo, istniały proceduralne naruszenia z uwagi na to, że sędzia sprawował role zarówno prokuratora i sędziego ustalając obrazę sądu przez skarżącego.

Trybunał również stwierdził, że sądy apelacyjne oceniając sprawą o obrazę sądu nie wezwały w sposób odpowiedni skarżącego, podczas gdy charakter jego czynu oraz zarzuty przeciwko sędziego zobowiązywały sąd do przesłuchania go osobiście.