López Ribalda i Inni przeciwko Hiszpanii

Kasjerki z hiszpańskiego supermarketu potajemnie nagrywane przez kamery bezpieczeństwa nie doznały naruszenia ich praw do prywatności – wyrok ETPC (Wielka Izba) z 17.10.2019 r. w sprawie López Ribalda i Inni przeciwko Hiszpanii (skargi nr 1874/13 oraz 8567/13); 14 głosami do 3:

Brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji oraz

Jednomyślnie:

Brak naruszenia Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego).

Sprawa dotyczyła nagrywania z ukrytych kamer pracownic, co doprowadziło do ich zwolnienia.

Trybunał uznał w szczególności, że hiszpańskie sądy starannie wyważyły prawa skarżących – pracownic supermarketu podejrzanych o kradzież – oraz prawa pracodawcy, a także przeprowadziły pełną ocenę uzasadnienia stosowania ukrytych kamer.

Kluczowym argumentem wskazanym przez skarżące był brak uprzedzenia o stosowaniu ukrytych kamer, pomimo takiego prawnego wymogu, ale Trybunał uznał, że istniało jasne uzasadnienia takiego środka z uwagi na uzasadnione podejrzenia poważnego nadużycia oraz związanych z nim strat, biorąc pod uwagę wymiar i skutki tego środka. Sądy krajowe nie przekroczyły ich władzy dyskrecjonalnej („marginesu oceny”) w ustaleniu proporcjonalnego i uprawnionego monitoringu.

Mushfig Mammadov i Inni przeciwko Azerbejdżanowi

Brak służby cywilnej jako alternatywy do służby wojskowej wykluczało uznanie klauzuli sumienia z naruszeniem Konwencji – wyrok ETPC z 17.10.2019 r. w sprawie Mushfig Mammadov i Inni przeciwko Azerbejdżanowi (skarga nr 14604/08); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 9 (prawo do wolności sumienia, wyznania i religii) Konwencji.

Sprawa dotyczyła odmowy skarżących z przyczyn religijnych służby w wojsku.

Trybunał zauważył, że postępowanie karnego oraz skazania skarżących z uwagi na odmowę odbycia służby wojskowej wynikały z faktu, że nie było żadnego systemu służby alternatywnej, zgodnie z którym skarżący mogliby skorzystać ze statusu obdżektora. Doprowadziło to do ingerencji, która nie była konieczna w demokratycznym społeczeństwie.

Sprawa ujawniła problem związany z brakiem uregulowania prawnego służby cywilnej jako alternatywy do służby wojskowej w Azerbejdżanie. Wprowadzenie takiego prawa odpowiadało zobowiązaniu związanemu z akcesją Azerbejdżanu do Rady Europy oraz stanowiło wymóg zgodnie z państwową Konstytucją.

Polyakh i Inni przeciwko Ukrainie

Zwolnienie urzędników służby cywilnej zgodnie z ukraińską ustawą lustracyjną doprowadziło do naruszenia ich praw – wyrok ETPC z 17.10.2019 r. w sprawie Polyakh i Inni przeciwko Ukrainie (skargi nr 58812/15, 53217/16, 59099/16,

23231/18 oraz 47749/18)

Sprawa dotyczyła zwolnienia pięciu urzędników służby cywilnej zgodnie z ustawą lustracyjną z 2014 r.

Jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji z uwagi na przewlekłość postępowań krajowych pierwszych trzech skarżących,

Naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji w odniesieniu do pięciu skarżących.

Trybunał po pierwsze stwierdził, że prawo trzech pierwszych skarżących do rzetelnego procesu sądowego zostało naruszone z uwagi na to, że postępowanie dotyczące ich zwolnienia trwało ponad 4,5 roku i wciąż się toczyło.

Co do problemu pod Artykułem 8, Trybunał nie miał wątpliwości, że w tym czasie ówczesny prezydent Wiktor Janukowycz rządził ukraińską służbą cywilną a demokratyczne rządy doświadczały znacznych wyzwań, które uzasadniały potrzebę reformy. Mimo to, Trybunał uznał w szczególności, że ustawa lustracyjna miała bardzo szerokie zastosowanie i doprowadziła do zwolnienia skarżących tylko za to, że pracowali w służbie cywilnej ponad rok, gdy rządził Janukowycz czy też za to, że należeli do Partii Komunistycznej przed 1991 r.

Ustawa nie uwzględniała indywidualnej roli skarżących ani czy byli związani z jakimikolwiek niedemokratycznymi działaniami jakie miały miejsce za rządów poprzedniego prezydenta Ukrainy. W tym kontekście, ukraińska ustawa lustracyjna różniła się od węższych programów lustracyjnych wprowadzonych w innych państwach Europy Środkowej i Wschodniej.

G.B. i Inni przeciwko Turcji

Wiele naruszeń praw matki i jej trzech małych dzieci zatrzymanych w ośrodku dla cudzoziemców w Turcji – wyrok ETPC z 17.10.2019 r. w sprawie G.B. i Inni przeciwko Turcji (skarga nr 4633/15); jednomyślnie:

Dwa naruszenia Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji w zakresie warunków osadzenia skarżących w czasie deportacji do dwóch innych ośrodków przejściowych;

Naruszenie Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) w związku z Artykułem 3 z uwagi na brak skutecznych środków dla skargi skarżących na warunki osadzenia w jednym z ośrodków przejściowych oraz

Naruszenia Artykułu 5 ust. 1 i 4 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego / prawo odwołania się do sądu w celu ustalenia bezzwłocznie przez sąd legalności pozbawienia wolności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła pozbawienia wolności w ośrodku dla uchodźców matki i jej trzech małych dzieci w czasie deportacji z Turcji. Zostali zwolnieni prawie 4 miesiące po tym jak wielokrotnie próbowali odwołać się do sądów krajowych w sprawie ustalenia legalności ich pozbawienia wolności.

Trybunał stwierdził, że rząd nie obalił zarzutów skarżących, że zostali umieszczeni w przeludnionych salach, prawie w ogóle nie wychodzili na zewnątrz na świeże powietrze, stale byli narażeni na dym papierosowy ze strony innych palących osadzonych oraz nie dostali odpowiedniego pożywienia dla dzieci. Takie warunki były oczywiście niedogodne nawet dla dorosłych, więc tym bardziej dla trójki skarżących – narażonych dzieci.

Trybunał również stwierdził, że na podstawie nowego prawa, które weszło w życie w 2014 r. doszło do całkowitej zmiany w zakresie migracji i ubiegania się o azyl w Turcji – było ono całkowicie nieskuteczne w sprawie skarżących aby mogli skarżyć się na warunki czy legalność ich pozbawienia wolności.

O.D. przeciwko Bułgarii

Były syryjski żołnierz narażony byłby na niebezpieczeństwo złego traktowania i naruszenie jego prawa do życia w razie wydalenia do Syrii – wyrok ETPC z 10.10.2019 r. w sprawie O.D. przeciwko Bułgarii (skarga nr 34016/18);

Sprawa dotyczyła nakazu bułgarskich władz wydalenia do Syrii byłego syryjskiego żołnierza na tej podstawie, że stanowił zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego

ETPC orzekł jednomyślnie:

Wydalenie O.D. do Syrii stanowiłoby naruszenie Artykułu 2 (prawo do życia) i Artykułu 3 (zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji;

Naruszenie Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) w związku z Artykułami 2 i 3 Konwencji.

Trybunał stwierdził w szczególności, że biorąc pod uwagę sytuację w Syrii oraz indywidualne zagrożenie dla skarżącego, jego powrót do Syrii nie mógł być uznany za bezpieczny.

Trybunał również uznał, że skarżący nie miał dostępu do skutecznego środka odwoławczego z uwagi na to, że jego wniosek o zawieszenie wykonania nakazu wydalenia został dorzucony na tej podstawie, że stanowił zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego oraz że postępowanie dotyczące jego wniosku o status uchodźcy czy status humanitarny nie zmierzało do kontroli zgodności z prawem nakazu wydalenia czy też jego skutków w związku ze skargami dotyczącymi prawa do życia oraz prawa do nie bycia poddanym złemu traktowaniu.

Trybunał zdecydował wskazać rządowi, zgodnie z Regułą 39 Regulaminu Trybunału, że O.D. nie powinien zostać wydalony.

Lewit przeciwko Austrii

Austriackie sądy nie przeprowadziły odpowiedniej kontroli zarzutu zniesławienia ocalałego z obozu koncentracyjnego – wyrok ETPC z 10.10.2019 w sprawie Lewit przeciwko Austrii (skarga nr 4782/18); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła aktualnie 96-letniego ocalałego z obozu koncentracyjnego, który zarzucał, że został zniesławiony przez prawicowy periodyk a sądy nie ochroniły jego dobrego imienia.

Trybunał uznał, że austriackie sądy nie ochroniły praw skarżącego, ponieważ nigdy nie zmierzyły się z podstawowym problemem jego skargi: że został zniesławiony artykułem poprzez użycie takich słów jak „masowe morderstwa”, „kryminaliści” oraz „plaga” przy opisywaniu ludzi jak on, wyzwolonych z obozu koncentracyjnego Mauthausen w 1945 r. Wręcz przeciwnie, sądy wskazały, że nie miał interesu we wnoszeniu powództwa, ponieważ liczba ludzi wyzwolonych była tak duża, że nie mógł się czuć osobiście dotknięty oświadczenia, w których nie został określony z imienia i nazwiska. Mimo to, sądy nie odniosły się do faktu, że w czasie, gdy ukazał się artykuł pozostało niewielu ocalałych z obozu. Sądy również uznały, że artykuł zwyczajnie przywoływał oświadczenia wygłoszone we wcześniejszym artykule w tym temacie i w ten sposób te słowa nie miały oddzielnego znaczenia zniesławiającego.

Trybunał nie znalazł uzasadnienia dla tego stwierdzenia i uznał, że faktycznie kontekst i cel obu artykułów był różny. Koniec końców, brak odpowiedniej analizy przez sądy powództwa o zniesławienia doprowadził do naruszenia jego prawa do prywatności.

M.D. przeciwko Francji

Gwinejski imigrant, który określał się mianem małoletniego bez opieki nie został poddany nieludzkiego lub poniżającemu traktowaniu – wyrok ETPC z 10.10.2019 r. w sprawie M.D. przeciwko Francji; jednomyślnie:

Brak naruszenia Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji.

Sprawa dotyczyła M.D., małoletniego imigranta bez opieki, który skarżył się na pozostawienie w trudnej materialnie sytuacji przez francuskie władze.

Trybunał zauważył, że jak tylko francuskie sądy orzekły, że M.D. jest małoletni, władze zapewniły mu odpowiednią opiekę, mieszkanie, szkołę oraz ustanowiły adwokata. Pomimo że okres 14 miesięcy po tym jak Sąd Apelacyjny stwierdził, że jest dorosły, był trudny, nie stanowił w ocenie Trybunału traktowania niezgodnego z art. 3 Konwencji. M.D. w końcu został umieszczony pod opieką rady departamentu zanim osiągnął pełnoletniość w dniu 15 października 2014 r. Od 14 maja 2018 r. pracuje w spółce na umowie na czas nieokreślony.

Lacombe przeciwko Francji

Nakazując powrót dziecka do matki w Zjednoczonym Królestwie francuskie ładze nie naruszyły prawa do poszanowania życia rodzinnego – wyrok ETPC z 10.10.2019 r. w sprawie Lacombe przeciwko Francji (skarga nr 23941/14); jednomyślnie:

Brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła postępowania w sprawie powrotu dziecka do jego matki w Zjednoczonym Królestwie zgodnie z Konwencją Haską.

Trybunał uznał, że sądy krajowe wzięły odpowiednio pod uwagę zarzuty skarżącego, a także że proces podejmowania decyzji był rzetelny. Skarżący mógł zaprezentować w pełni swoje stanowisko, podczas gdy najlepszy interes dziecka został ochroniony. Zgodnie z marginesem oceny władz Trybunał stwierdził, że decyzja o powrocie została oparta na odpowiednich i wystarczających przyczynach wymienionych w art. 8 ust. 2 Konwencji w związku z art. 13 lit. b Konwencji Haskiej oraz art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka, oraz była proporcjonalna do zamierzonego celu.

Szurovecz przeciwko Węgrom

Odmowa dostępu dziennikarza do ośrodka dla uchodźców stanowiła naruszenie Konwencji – wyrok ETPC z 8.10.2019 r. w sprawie Szurovecz przeciwko Węgrom (skarga nr 15428/16); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji.

Sprawa dotyczyła dostępu mediów do ośrodka przyjmowania uchodźców. Skarżący w sprawie, dziennikarz dla internetowego portalu informacyjnego, zarzucał, że władze nie uwzględniły jego wniosku o przeprowadzenie wywiadów oraz zrobienie zdjęcie w ośrodku przyjmowania uchodźców w Debreczynie, czym powstrzymała go od możliwości raportowania o tamtejszych warunkach życiowych.

Trybunał podkreślił, że praca badawcza jest konieczną częścią wolności prasy oraz musi być chroniona. Trybunał nie był przekonany, że ograniczenie zdolności skarżącego do przeprowadzenia takiej pracy badawczej, które skutkowało powstrzymaniem go od raportowania z pierwszej ręki w sprawach mających znaczenie dla opinii publicznej, a mianowicie kryzysu uchodźczego na Węgrzech, zostało należycie uzasadnione. W szczególności, władze podały jedynie ogólnikowe przyczyny, a mianowicie możliwe problemy związane z bezpieczeństwem oraz życiem prywatnym uchodźców bez wyważenia konkurujących interesów w sprawie.

Korneyeva przeciwko Rosji

Dwa oddzielne skazania związane z tym samym stanem faktycznym naruszyły Konwencję – wyrok ETPC z 8.10.2019 r. w sprawie Korneyeva przeciwko Rosji (skarga nr 72051/17); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji,

Naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do procesu przed niezależnym sądem) Konwencji z uwagi na wymóg obiektywnej bezstronności,

Naruszenie Artykułu 4 ust. 1 do Protokołu Nr 7 (prawo do nie bycia sądzonym ani karanym dwukrotnie) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skazania skarżącej za dwa oddzielne czyny mające źródło w podobnych okolicznościach bezprawnego zgromadzenia.

Trybunał w szczególności nie zgodził się z argumentem rządu, że duplikacja postępowań przeciwko skarżącej była uzasadniona różnymi dziedzinami pokrytymi przez dwa różne zarzuty.

Trybunał uznał, że doszło do nałożenia się na siebie faktów stanowiących podstawę każdego oskarżenia.

Biorąc pod uwagę swoje orzecznictwo oraz orzeczenie izby plenarnej Sądu Najwyższego Rosji w podobnych okolicznościach, Trybunał stwierdził, że skarżąca była sądzona i skazana dwukrotnie za ten sam czyn, z naruszeniem jej praw.