Güzelyurtlu i Inni przeciwko Cyprowi i Turcji

Turcja nie współpracowała w sprawie morderstwa podczas gdy Cypr zrobił wszystko, czego można było rozsądnie oczekiwać – wyrok ETPC z 29.1.2019 r. w sprawie Güzelyurtlu i Inni przeciwko Cyprowi i Turcji (Wielka Izba) (skarga nr 36925/07); 15 głosami do 2: brak naruszenia Artykułu 2 (prawo do życia / śledztwo) Konwencji – przeciwko Cyprowi

Jednomyślnie: naruszenie Artykułu 2 Konwencji – przeciwko Turcji.

Sprawa dotyczyła śledztwa w sprawie zabójstwa trzech Cypryjczyków pochodzenia turecko-cypryjskiego w strefie kontrolowanej przez rząd cypryjski w 2005 r. Zabójcy zbiegli do „Tureckiej Republiki Północnego Cypru” (TRPC). Równoległe śledztwa w sprawie morderstw były prowadzone przez władze cypryjskie i tureckie, łącznie z tymi z TRPC. Oba śledztwa napotkały na impas w 2008 r.

Skarżący, krewni ofiar, zarzucali, że odmowa współpracy Turcji i Cypru oznaczała, że zabójcy nie staną przed wymiarem sprawiedliwości.

Trybunał stwierdził, że oba państwa miały obowiązek współpracować ze sobą. Stwierdził, że Cypr zrobił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać aby uzyskać wydanie czy też ekstradycję podejrzanych z Turcji, wysyłając „czerwoną notę” do Interpolu a kiedy to okazało się nieskuteczne – wniosek o ekstradycję do Turcji. Władze cypryjskie nie mogły być krytykowane za odmowę dostarczenia wszystkich dowodów czy przekazanie sprawy władzom TRPC. To doprowadziłoby do uchylenia się przez Cypr od jurysdykcji karnej nad morderstwem popełnionym przez kontrolowany przez niego obszar na rzecz sądów o nieustalonym statusie na tym terytorium.

Z drugiej strony Turcja nie podjęła minimalnego wysiłku wymaganego w okolicznościach sprawy. Zignorowała cypryjskie wnioski o ekstradycję, zwracając je bez odpowiedzi, co było niezgodne z ich obowiązkiem wynikającym z art. 2 w związku z innymi umowami międzynarodowymi zobowiązującymi ją do współpracy w informowaniu żądającego państwa o swojej decyzji, a w wypadku odmowy o jej przyczynach.

Ebru Dinçer przeciwko Turcji

Naruszenie Artykułu 3 w sprawie, gdzie osadzona doznała poważnych oparzeń w czasie operacji policji w zakładzie karnym Bayrampaşa – wyrok ETPC z 29.1.2019 r. w sprawie Ebru Dinçer przeciwko Turcji (skarga nr 43347/09); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 3 (zakaz tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji.

Sprawa dotyczyła operacji przeprowadzonej przez służby bezpieczeństwa w zakładzie karnym Bayrampaşa w Stambule w grudniu 2000 r., w czasie których pani Dinçer doznała poważnych poparzeń ciała, łącznie z twarzą, z uwagi na pożar, który wybuchł w kobiecej sypialni.

Trybunał uznał w szczególności, że tylko śledztwo czy też skuteczna procedura mogłyby pozwolić na ustalenie przyczyny wybuchu pożaru. Mimo to, do dziś nie ujawniono przyczyny, a o 18 lat po zdarzeniu, postępowanie karne wciąż się toczyło się przed tureckim sądem. Dodatkowo, procedura krajowa nie ukazała, aby przemoc, która doprowadziła skarżącą do fizycznego i psychicznego cierpienia była nieunikniona i wywołana jej zachowaniem.

Mifsud przeciwko Malcie

Człowiek, któremu nakazano wykonanie testu DNA w sprawie o ustalenie ojcostwa nie doznał naruszenia swojego prawa do prywatności – wyrok ETPC z 29.1.2019 r. w sprawie Mifsud przeciwko Malcie (skarga nr 62257/15); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi pana Mifsuda na zarządzenie przez sąd obowiązku poddania się testowi DNA w sprawie o ustalenie ojcostwa.

Trybunał uznał, że sądy krajowe sprawiedliwie wyważyły prawa skarżącego oraz kobiety X, która chciała ustalić, że był jej ojcem. W szczególności, sądy dokonały oceny sprzeciwu skarżącego poddania się testowi w I instancji oraz w dwóch instancjach sądów konstytucyjnych, co skończyło się ustaleniem, że powinien się im poddać.

Stirmanov przeciwko Rosji

Naruszenie prawa do domniemania niewinności z uwagi na słowa użyte w orzeczeniu o odmowie ścigania – wyrok ETPC z 29.1.2019 r. w sprawie Stirmanov przeciwko Rosji (skarga nr 31816/08); naruszenie Artykułu 6 ust. 2 (domniemanie niewinności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi na naruszenie prawa do domniemania niewinności w decyzji o umorzeniu postępowania karnego z uwagi na przedawnienie. Skarżący nie został więc skazany za przedmiotowe przestępstwo. Trybunał zauważył, mimo to, że słowa jakich użył prokurator w decyzji z 24 kwietnia 2006 r. nie pozostawiały wątpliwości co do jego przekonania o winie skarżącego. Prokurator jednoznacznie stwierdził kilkukrotnie, że skarżący „popełnił przestępstwo zgodnie z art. 33 § 1 k.p.k.” Trybunał stwierdził, że słowa użyte w decyzji w sposób oczywisty przekraczały oświadczenie o istnieniu uzasadnionego podejrzenia co do winy skarżącego.

Knox przeciwko Włochom

Wyrok dotyczący postępowania karnego prowadzącego do skazania Amandy Knox za fałszywe oskarżenie – wyrok ETPC z 24.1.2019 r. w sprawie Knox przeciwko Włochom (skarga nr 76577/13); jednomyślnie: naruszenie proceduralnego aspektu (śledztwo) Artykułu 3 (zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji.

Sprawa dotyczyła postępowania karnego prowadzącego do skazania Amandy Knox za fałszywe oskarżenie. W czasie przesłuchania przez policję w dniu 6 listopada 2007 r. pani Knox oskarżyła managera pubu o zabicie jej współlokatorki. Jak się okazało, mężczyzna był niewinny a pani Knox wymierzono karę 3 lat pozbawienia wolności za fałszywe oskarżenia.

Trybunał uznał w szczególności, że pani Knox nie mogła skorzystać ze śledztwa zdolnego do wyjaśnienia faktów czy też czyjejkolwiek odpowiedzialności, a następnie co do jej zarzutów, że została poddana złemu traktowaniu w dniu 6 listopada 2007 – tj. w czasie, kiedy pozostawała całkowicie pod kontrolą policji. Tymczasem w stosunku do jej zrzutów, żadne śledztwo w sprawie domniemanego złego traktowania nie zostało przeprowadzone.

Brak naruszenia materialnego aspektu Artykułu 3 (zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji.

Trybunał stwierdził, że nie było dowodów potwierdzających, że pani Knox została poddana nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu.

Naruszenie Artykułu 6 ust. 1 i 3 lit. c (prawo do pomocy prawnej)

Trybunał uznał, że włoski rząd nie wykazał, aby ograniczenie dostępu skarżącej do adwokata w toku przesłuchania przez policję w dniu 6 listopada 2007 r. o godzinie 5:45 – w sytuacji, gdy ją oskarżono – nie osłabił nieodwracalnie rzetelności całego postępowania.

Naruszenie Artykułu 6 ust. 1 i 3 lit. e (prawo do obecności tłumacza) Konwencji.

Trybunał stwierdził, że władze nie oceniły zachowania tłumaczki (która postrzegała siebie jako mediatora i przyjęła matczyną relację w stosunku do skarżącej, podczas gdy ta ostatnia dawała wyjaśnienia), nie przeanalizowały, czy pomoc tłumacza była zgodna z gwarancjami wynikającymi z art. 6 ust. 1 i 3 lit. e Konwencji, ani nie uwzględniły, czy zachowanie to miało wpływ na wynik postępowania karnego przeciwko skarżącej. W ocenie Trybunału, początkowe zaniechanie miało reperkusje na inne prawa i naruszyło rzetelność całego postępowania.

Cordella i Inni przeciwko Włochom

Włoskie władze nie ochroniły skarżących żyjących w miejscach dotkniętych toksycznymi emisjami z fabryki Ilva w Taranto – wyrok ETPC z 24.1.2019 r. w sprawie Cordella i Inni przeciwko Włochom (skargi nr 54414/13 oraz 54264/15); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji oraz

naruszenie Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) Konwencji.

W tej sprawie 180 osób skarżyło się na skutki toksycznych emisji z  hut Ilva w Taranto na ich zdrowie i środowisko, a także na nieskuteczność środków krajowych.

Trybunał uznał, że 19 skarżących nie miało statusu ofiary, ponieważ nie mieszkali w jednym z miast zaklasyfikowanych jako będących środowiskowo zagrożonych: Taranto, Crispiano, Massafra, Montemesola oraz Statte.

Trybunał uznał w szczególności, że utrzymywanie się sytuacji zanieczyszczenia środowiska zagrażało zdrowiu skarżących, a bardziej ogólnie – całej populacji żyjącej w zagrożonych strefach. Wskazał także, że władze krajowe nie podjęły wszystkich koniecznych środków aby zapewnić skuteczną ochronę praw skarżących do poszanowania ich życia prywatnego. W końcu, Trybunał stwierdził, że ci skarżący nie mieli dostępnego środka krajowego pozwalającego im na wniesienie skarg przeciwko władzom krajowym na niemożliwość uzyskania środków zabezpieczających odkażenie odpowiednich miejsc.

Zgodnie z Artykułem 46 (moc wiążąca i wykonywanie wyroków) Konwencji Trybunał powtórzył, że zadaniem Komitetu Ministrów będzie wskazanie włoskiemu rządowi środków do podjęcia, aby zagwarantować wykonanie tego wyroku, w szczególności, że praca nad oczyszczeniem fabryki oraz regionu dotkniętego zanieczyszczeniem środowiska była konieczna i pilna, a także że plan środowiskowy zatwierdzony przez władze krajowe, który wyznaczał konieczne środki i działania aby zagwarantować ochronę środowiska i zdrowia ludności powinien zostać wprowadzony jak najszybciej jak to możliwe.

Catt przeciwko Zjednoczonemu Królestwu

Zjednoczone Królestw nie ochroniło prawa do prywatności aktywisty w podeszłym wieku, którego dane osobowe pojawiły się w bazie danych dotyczących ekstremizmu – wyrok ETPC z 24.1.2019 r. w sprawie Catt przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (skarga nr 43514/15); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi na gromadzenie i zachowanie danych osobowych skarżącego w policyjnej bazie danych dla „krajowych ekstremistów”.

Trybunał uznał w szczególności, że zgromadzone dane skarżącego dotyczyły jego poglądów politycznych, a taka informacja wymagała szczególnej ochrony. Trybunał również wziął pod uwagę wiek pana Catta (ma 94 lat) oraz fakt, że nie miał on ani kryminalnej przyszłości ani też nie rokował by miał się przestępnych czynów dopuszczać. Podczas gdy gromadzenie informacji o nim było uzasadnione, to już zachowanie jej, zwłaszcza z uwagi na brak zabezpieczeń, takich jak ograniczenia czasowe. Dlatego doszło do naruszenia Konwencji.

Rivera Vazquez i Calleja Delsordo przeciwko Szwajcarii

Decyzja Szwajcarskiego Trybunału Federalnego o zdyskwalifikowaniu adwokata skarżących skutkowała nierzetelnością postępowania – wyrok ETPC z 22.1.2019 r. w sprawie Rivera Vazquez i Calleja Delsordo przeciwko Szwajcarii (skarga nr 65048/13); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła naruszenia zasady kontradyktoryjności w postępowaniu przed Szwajcarskim Trybunałem Federalnym.

Trybunał zauważył, że Szwajcarski Trybunał Federalny pozbawił skarżących reprezentacji prawnej po podniesieniu z urzędu kwestii ważności dokonania wyboru adwokata. Skarżący nie zostali ani poinformowani ani zapytani o ich zdanie; nie dano im również możliwości naprawić braku reprezentacji, co było sprzeczne z prawem szwajcarskim.

Trybunał zajął stanowisko, że decyzja Trybunału Federalnego pozbawiła skarżących prawnika, bez odbycia kontradyktoryjnej debaty, postawił ich obiektywnie w sytuacji znacząco niekorzystnej w stosunku do drugiej strony.

Gjini przeciwko Serbii

Osadzony, napadnięty i zgwałcony w serbskim więzieniu doznał naruszenia praw wynikających z Artykułu 3 Konwencji – wyrok ETPC z 15.1.2019 r. w sprawie Gjini przeciwko Serbii (skarga nr 1128/16); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 3 (zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji w związku z zaniechaniem władz ochrony skarżącego przed złym traktowaniem przez współosadzonych oraz naruszenie Artykułu 3 z uwagi na brak śledztwo w sprawie jego skarg.

Sprawa dotyczyła przemocy między osadzonymi, w szczególności zarzutów skarżącego, że został napadnięty, zgwałcony i upokorzony przez współosadzonych, a zakład karny nie ochronił go, zaś śledztwo w sprawie jego zarzutów nie zostało przeprowadzone właściwie.

Trybunał uznał w szczególności, ze skarżący złożył wiarygodne skargi dotyczące przemocy ze strony współosadzonych w zakładzie karnym. Powinno być to oczywiste dla straży więziennej w czasie zdarzeń, że był źle traktowany, jednakże nie zrobili nic, aby go chronić.

Państwo również nie przeprowadziło odpowiedniego śledztwa ani nie postawiło zarzutów w związku z jego skargami, nawet pomimo tego, że władze musiały być ich świadome, gdyż uwzględniono jego powództwo o odszkodowanie, a także odwoływał się do wielu organów, w związku z tym, co mu się stało.

X i Inni przeciwko Bułgarii

Śledztwo przeprowadzone przez bułgarskie władze w sprawie zarzutów seksualnego wykorzystywania w sierocińcu nie naruszyło Konwencji – wyrok ETPC z 17.1.2019 r. w sprawie X i Inni przeciwko Bułgarii (skarga nr 22457/16); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 3 (zakaz tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania) oraz brak naruszenia Artykułu 8 ( prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła zarzutów wykorzystywania seksualnego popełnionego przeciwko trojgu dzieci w bułgarskim sierocińcu przed ich przysposobieniem przez włoską parę w czerwcu 2012 r. Trybunał stwierdził, że bułgarskie władze działały sprawnie i starannie jak tylko zostały zawiadomione, przez prasę, o faktach, nawet pomimo braku otrzymania formalnej skargi od skarżących. Trybunał również zauważył, że rodzice skarżących mogli wziąć udział w śledztwie. Odnotowano też brak niedociągnięć czy niechęci do współpracy ze strony właściwych władz, aby ujawnić zdarzenia albo zidentyfikować i oskarżyć potencjalnych sprawców.

Trybunał również uznał, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że nie zostało ustalone, aby bułgarskie władze nie dochowały obowiązku podjęcia działań prewencyjnych aby chronić skarżących przed ryzykiem złego traktowania, o którym powinni byli się dowiedzieć. W związku z ty, Trybunał stwierdził, że przedsięwzięto znaczną liczbę środków aby zagwarantować dzieciom w sierocińcu bezpieczeństwo.