Al Husin przeciwko Bośnie i Hercegowinie (nr 2)

Pozbawienie wolności skarżącego w ośrodku dla cudzoziemców naruszyło Konwencję po tym jak stało się jasne, że żadne państwo trzecie go nie przyjmie – wyrok ETPC z 25.6.2019 r. w sprawie Al Husin przeciwko Bośnie i Hercegowinie (nr 2) (skarga nr 10112/16); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji w zakresie pozbawienia wolności skarżącego od sierpnia 2014 r. do lutego 2016 r. oraz

Brak naruszenia Artykułu 5 ust. 1 z uwagi na jego pozbawienie wolności między lipcem 2012 r. a marcem 2013 r. oraz między marcem 2014 r. i sierpniem 2014 r., a także

Brak naruszenia Artykułu 5 ust. 4 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego / postępowanie co do legalności pozbawienia wolności).

Sprawa dotyczyła człowieka, który został pozbawiony wolności w toku możliwej deportacji przez przedłużające się okresy, podczas gdy władze szukały bezpiecznego kraju trzeciego do wydalenia go. Sprawa dotyczyła pozbawienia wolności od lipca 2012 r.

Trybunał stwierdził w szczególności, że od sierpnia 2014 r. powinno być oczywiste dla władz, że żadne państwo nie chciało przyjąć skarżącego, który zostało zaklasyfikowany jako stwarzający niebezpieczeństwo dla państwa. Został zwolniony dopiero w lutym 2016 r. kiedy poszukiwanie państwa, które go przyjmie trwało, mimo że okres pozbawienia wolności doprowadził do naruszenia jego praw z uwagi na to, że podstawy go uzasadniające nie były już aktualne.

Chiarello przeciwko Niemcom

Zaliczenie części zawieszonej kary pozbawienia wolności jako odbytej stanowiło wystarczające odszkodowanie za przewlekłe postępowanie – wyrok ETPC z 20.6.2019 r. w sprawie Chiarello przeciwko Niemcom (skarga nr 497/17); jednomyślnie:

Brak naruszenia Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego w rozsądnym terminie) Konwencji.

Sprawa dotyczyła przewlekłości postępowania karnego.

Trybunał stwierdził, że skarżący nie może być dłużej uznany za „ofiarę” w rozumieniu Artykułu 34 Konwencji, z uwagi na to, że uznanie trzech miesięcy jego zawieszonej kary pozbawienia wolności za odbyte stanowiło wystarczające i odpowiednie odszkodowanie za przewlekłe postępowanie karne.

A i B przeciwko Chorwacji

Chorwacja podjęła odpowiednie kroki w celu zbadania zarzutów seksualnego wykorzystywania dziecka – wyrok ETPC z 20.6.2019 r. w sprawie A i B przeciwko Chorwacji (skarga nr 7144/15); 4 głosami do 3:

Brak naruszenia procesowego aspektu Artykułu 3 (zakaz tortur) i Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi na to, że chorwackie władze nie zapewniły odpowiedniej reakcji na zarzuty seksualnego wykorzystywania dziecka.

Trybunał zauważył, że władze podjęły kroki aby zbadać sporne oceny sytuacji związanej z zarzutami matki seksualnego wykorzystywania dziecka przez jego ojca. Ustalił, że władze wypełniły swoje obowiązku przeprowadzenia śledztwa oraz nie doszło do naruszenia proceduralnego aspektu Artykułu 3 i Artykułu 8 w stosunku do dziecka.

W toku procedury Trybunał zwrócił się do Chorwackiej Rady Adwokackiej o ustanowienie osobnego pełnomocnika do ochrony interesów dziecka, celem przedstawienia zarzutów w jego imieniu.

Mehmet Reşit Arslan i Orhan Bingöl przeciwko Turcji

Odmawiając skorzystania z komputera oraz dostępu do Internetu dwóm osadzonym, tureckie władze naruszyły konwencyjne prawo do nauki – wyrok ETPC z 18.6.2019 r. w sprawie Mehmet Reşit Arslan i Orhan Bingöl przeciwko Turcji (skarga nr 47121/06); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 2 Protokół Nr 1 (prawo do nauki) Konwencji.

Sprawa dotyczyła prawa do nauki dwóch osadzonych. Skazani na dożywotnie pozbawienie wolności chcieli kontynuować studia wyższe, które zakłóciło ich skazanie. Skarżący zwrócili się do władz więziennych o wyrażenie zgody na korzystanie z komputera i dostęp do Internetu. Ich wnioski nie zostały uwzględnione. Ich odwołania do sądów były bezskuteczne.

Oceniając okoliczności sprawy Trybunał stwierdził, że sądy krajowy nie wyważyły interesów skarżących z jednej strony oraz imperatywu publicznego porządku z drugiej.

Chernega i Inni przeciwko Ukrainie

Kilku protestujących przeciwko wyrębowi drzew w publicznym parku nie zostało potraktowanych zgodnie z Konwencją – wyrok ETPC z 18.6.2019 r. w sprawie Chernega i Inni przeciwko Ukrainie (skarga nr 74768/10); 6 głosami do 1:

Brak naruszenia materialnego aspektu Artykułu 3 (zakaz tortur) Konwencji w stosunku do siódmego i dziewiątego skarżącego oraz jednomyślnie:

Naruszenie procesowego aspektu Artykułu 3 w stosunku do tych skarżących.

Uznał również, jednomyślnie, naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) w stosunku do pierwszego i drugiego skarżącego.

Następnie stwierdził, jednomyślnie, Naruszenie Artykułu 11 (prawo do pokojowych zgromadzeń) w stosunku do pierwszego, drugiego, siódmego i dziewiątego skarżącego oraz 6 głosami do 1:

Brak naruszenia Artykułu 11 w stosunku do trzeciego, czwartego, piątego i szóstego skarżącego.

Sprawa dotyczyła skarg na naruszenie praw osób, które protestowały przeciwko wyrębowi drzew w publicznym parku na potrzeby nowej drogi.

Trybunał uznał w szczególności, że władze nie przeprowadziły odpowiedniego śledztwa w zakresie wiarygodnych zarzutów dotyczących złego traktowania dwóch skarżących. Dwóm innym skarżącym nie pozwolono na udział w rozprawach przed sądem odwoławczym, a władze nie zagwarantowały pokojowego charakteru protestów, głównie z uwagi na pomyłkę co do funkcji i władzy ochrony i policji obecnych na miejscu.

Haddad przeciwko Hiszpanii

Władze hiszpańskie naruszyły prawo skarżącego do poszanowania życia rodzinnego poprzez uniemożliwienie mu ponownego nawiązania kontaktu z najmłodszym małoletnim dzieckiem – wyrok ETPC z 18.6.2019 r. w sprawie Haddad przeciwko Hiszpanii (skarga nr 16572/17); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła umieszczenia najmłodszego dziecka skarżącego w rodzinie zastępczej.

Troje dzieci skarżącego, łącznie z jego córką, wówczas półtoraroczną, zostało umieszczonych w ośrodku pobytu w Madrycie, na wniosek ich matki, jako porzucone. Dzieci następnie umieszczono w ośrodkach w Murcii. Skarżący nie został poinformowany o ich umieszczeniu. Ponieważ toczyło się postępowanie karne przeciwko niemu w sprawie przemocy domowej, oparte na skardze wniesionej przez jego żonę, nie pozwolono mu na kontakt z jego dziećmi czy też na spotkanie z nimi. Ostatecznie został uniewinniony. Obecnie odzyskawszy władzę rodzicielską nad dwoma swoimi synami, próbował odzyskać opiekę nad najmłodszą córką.

Trybunał uznał, że hiszpańskie władze administracyjne powinny były podjąć inne, mniej radykalne środki niż przedadopcyjna rodzina zastępcza dla małoletniej córki i powinny wziąć pod uwagę wnioski skarżącego o odzyskanie kontaktu z nią, przynajmniej po zakończeniu postępowania karnego przeciwko niemu. Nie podjęły właściwych ani wystarczających wysiłków celem zagwarantowania poszanowania dla prawa skarżącego do życia ze swoją córką łącznie z jej braćmi.

Marcello Viola przeciwko Włochom (nr 2)

Nieredukowalna kara dożywotniego pozbawienia wolności skarżącego naruszyła Konwencję – wyrok ETPC z 13.6.2019 r. w sprawie Marcello Viola przeciwko Włochom (nr 2) (skarga nr 77633/16); większością:

Naruszenie Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji.

Sprawa dotyczyła nieredukowalnej kary dożywotniego pozbawienia wolności.

Trybunał powtórzył, że godność ludzka stanowi rdzeń systemu konwencyjnego. Niedopuszczalne jest pozbawianie osób ich wolności bez dążenia do ich resocjalizacji oraz zapewnienia im możliwości odzyskania wolności w przyszłości. W związku z tym, Trybunał stwierdził, że kara dożywotniego pozbawienia wolności nałożona na pana Violę na podstawie art. 4 bis ustawy o więziennictwie (ergastolo ostativo) nadmiernie ograniczał perspektywę zwolnienia oraz możliwość ponownej kontroli jego kary. Dlatego jego kara nie mogła być uznana za redukowalną dla celów Artykułu 3 Konwencji.

Mimo to, państwa-strony korzystają z szerokiego marginesu oceny przy podejmowaniu decyzji co do odpowiedniej długości kar pozbawienia wolności, a fakt, że kara dożywotniego pozbawienia wolności w praktyce ma być odbyta w całości nie oznaczał, że była nieredukowalna. W konsekwencji, możliwość kontroli kar dożywotniego pozbawienia wolności wiązałaby się z możliwością dla skazanego ubiegania się o zwolnienie warunkowe, ale niekoniecznie o zwolnienie w sytuacji, gdyby dalej stanowił zagrożenie dla społeczeństwa.

Sh.D. i Inni przeciwko Grecji, Austrii, Chorwacji, Węgrom, Północnej Macedonii, Serbii i Słowenii

Małoletni imigranci bez opieki przebywali w Grecji w warunkach nieodpowiednich do ich wieku i okoliczności – wyrok ETPC z 13.6.2019 r. w sprawie Sh.D. i Inni przeciwko Grecji, Austrii, Chorwacji, Węgrom, Północnej Macedonii, Serbii i Słowenii (skarga nr 14165/16)

Sprawa dotyczyła warunków życiowych w Grecji pięciu małoletnich imigrantów bez opieki z Afganistanu

Jednomyślnie:

- skargi przeciwko Austrii, Chorwacji, Węgrom, Północnej Macedonii, Serbii i Słowenii – niedopuszczalne jako oczywiście bezzasadne;

- skargi przeciwko Grecji pod Artykułem 3 oraz 5 ust. 1 Konwencji dopuszczalne;

Naruszenie Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji. 

Po pierwsze, Trybunał uznał, że warunki osadzenia trzech skarżących w różnych komisariatach policji doprowadziły do poniżającego traktowania, zważywszy że osadzenie w tych miejscach mogło doprowadzić skarżących do poczucia izolacji od zewnętrznego świata z potencjalnymi negatywnymi skutkami dla zdrowia fizycznego i psychicznego.

Po drugie, Trybunał stwierdził, że władze nie uczyniły wszystkiego, czego można było od nich rozsądnie oczekiwać do wypełnienia obowiązku zadbania i ochrony czterech skarżących, którzy żyli przez miesiąc w obozie Idomeni w środowisku nieodpowiednim dla małoletnich. Ten obowiązek ciążył na Grecji w stosunku do osób, które były szczególnie narażone z uwagi na ich wiek.

Naruszenie Artykułu 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) w stosunku do trzech skarżących. Trybunał stwierdził, że umieszczenie tych trzech skarżących na komisariatach policji stanowiło pozbawienie wolności, ponieważ grecki rząd nie wyjaśnił dlaczego władze umieściły skarżących właśnie w tych miejscach w pierwszej kolejności – w poniżających warunkach osadzenia – a nie w alternatywnym tymczasowym miejscu. Pozbawienie wolności tych trzech skarżących było więc bezprawne.

Ozdil i Inni przeciwko Mołdawii

Ekstradycja pięciu nauczycieli do Turcji z uwagi na ich rzekome związki z ruchem Gülen stanowiła naruszenie Konwencji – wyrok ETPC z 11.6.2019 r. w sprawie Ozdil i Inni przeciwko Mołdawii (skarga nr 42305/18); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji oraz

Naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego).

Następnie stwierdził, że skarga pod Artykułem 6 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) jest niedopuszczalna.

Sprawa dotyczyła ukrytej ekstradycji pięciu tureckich obywateli poszukiwanych przez tureckie władze z uwagi na ich rzekome powiązania z ruchem Fethullaha Gülena.

Trybunał stwierdził w szczególności, że zatrzymanie skarżących i ich ekstradycja do Turcji stanowiła pozaprawny transfer z terytorium skarżonego państwa do Turcji, czym doprowadzono do naruszenia wszystkich gwarancji przysługujących skarżącym w krajowym i międzynarodowym prawie.

Prizreni przeciwko Albanii

Śmierć brata skarżącego w szpitalu i zarzuty złego traktowania nie były odpowiednio zbadane – wyrok ETPC z 11.6.2019 r. w sprawie Prizreni przeciwko Albanii (skarga nr 29309/16)

Sprawa dotyczyła śmierci oraz domniemanego złego traktowania brata skarżącego w szpitalu po jego przewiezieniu tam z zakładu karnego.

Jednomyślnie:

Naruszenie procesowego aspektu Artykułu 2 (prawo do życia) Konwencji z uwagi na brak skutecznego śledztwa w sprawie śmierci brata skarżącego w szpitalu oraz

Brak naruszenia materialnego aspektu Artykułu 3 (zakaz tortur), a także

Naruszenie procesowego aspektu Artykułu 3 (zakaz tortur) z uwagi na brak odpowiedniego śledztwa w zakresie wiarygodnych zarzutów skarżącego, że jego brat był źle traktowany.

Trybunał uznał w szczególności, że władze nigdy nie przeprowadziły skutecznego śledztwa aby w sposób odpowiedni ustalić przyczynę śmierci a także czy łączyło się to z zaniedbaniami czy też złym traktowaniem. Opinia biegłego lekarza podnosiła pytania, na które władzy nawet nie usiłowały odpowiedź, podczas gdy skarżącemu przedawniła się możliwość odwołania od decyzji prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie incydentu.