Tydzień 23 - Hansen przeciwko Norwegii

Trybunał odrzuca skargę Andersa Breivika na warunki osadzenia  - decyzja ETPC z 21.6.2018 r. w sprawie Andersa Breivika występującego pod nowym imieniem i nazwiskiem jako Fjotolf Hansen -Hansen przeciwko Norwegii (skarga nr  48852/17): skarga uznana za niedopusczalną. Decyzja jest ostateczna.

Skarżący został skazany w sierpniu 2012 r. za zabójstwo 77 I zranienie 42 osób na młodzieżowym obozie partii pracy oraz podłożenie bomby w Oslo w lipcu 2011 r. Został skazany na 21 lat pozbawienia wolności. Skarżył się na warunki osadzenia, w szczególności na to, że był odizolowany od innych więźniów. Sądy krajowe nie stwierdziły naruszenia jego praw pod art. 3 (zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) oraz art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji. W swojej decyzji Trybunał nie stwierdził naruszenia Konwencji i odrzucił skargę jako niedopuszczalną z uwagi na jej oczywistą bezzasadność.

Tydzień 23 - Semache przeciwko Francji

Śmierć mężczyzny po zatrzymaniu przez policję: władze wykazały się niedbałością – wyrok ETPC z 21.6.2018 r. w sprawie Semache przeciwko Francji (skarga nr 36083/16); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 2 (prawo do życia) Konwencji w aspekcie materialnym oraz brak naruszenia Artykułu 2 w aspekcie proceduralnym.

Sprawa dotyczyła śmierci ojca skarżącego, pana Ziri, po jego zatrzymaniu przez policję i osadzeniu w policyjnej izbie zatrzymań.

Trybunał uznał w szczególności , że zastosowana technika przymusu bezpośredniego w czasie transferu samochodem na komisariat policji była uzasadniona i ściśle proporcjonalna do poszukiwanego celu. Mimo to, sprawa pana Ziri na komisariacie została niedbale załatwiona przez władze, które nie zrobiły wszystkiego czego można było oczekiwać aby zapobiec ryzyku śmierci. Uznając, że doszło do pewnych nieprawidłowości – niedokonanie rekonstrukcji zdarzeń oraz całkowita długość postepowania – Trybunał uznał, mając na względzie podjęte środki, w szczególności badania medyczne, skuteczność śledztwa nie mogła być kwestionowana.

Tydzień 23 - Bursa Barosu Başkanlığı i Inni przeciwko Turcji

Niewykonanie orzeczenia sądowego przeciwko amerykańskiej spółce Cargill: naruszenie prawa skarżących do skutecznej ochrony sądowej – wyrok ETPC z 19.6.2018 r. w sprawie Bursa Barosu Başkanlığı i Inni przeciwko Turcji (skarga nr 25680/05); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła niewykonania kilku orzeczeń  uchylających decyzje administracyjne pozwalające na budowę I prowadzenie fabryki skrobi na polu uprawnym w Orhangazi (region Bursa) przez amerykańską spółkę (Cargill).

Trybunał uznał skargę za dopuszczalną w odniesieniu do sześciu skarżących. Trybunał uznał w szczególności, że powstrzymując się od podjęcia koniecznych kroków przez siedem lat aby wykonać ostateczne i wykonalne orzeczenia sądowe, władze krajowe pozbawiły skarżących skutecznej ochrony sądowej.

Tydzień 23 - Hülya Ebru Demirel przeciwko Turcji

Zwolnienie ochroniarza z uwagi na płeć jest dyskryminujące a brak odpowiedniego uzasadnienia sądu ostatniej instancji może stanowić naruszenie – wyrok ETPC z 19.6.2018 r. w sprawie Hülya Ebru Demirel przeciwko Turcji (skarga nr 30733/08); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 14 (zakaz dyskryminacji) w związku z Artykułem 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji oraz większością: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji z uwagi na brak należytego uzasadnienia orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz brak naruszenia Artykułu 6 ust. 1 Konwencji z uwagi na sprzeczne orzeczenia wydane przez NSA.

Sprawa dotyczyła zarzutu dyskryminacji płciowej kobiety, której odmówiono pracy jako ochroniarz w państwowej spółce energetycznej.

Skarżąca zarzucała, że orzeczenia organów administracyjnych oraz sądów stanowiły dyskryminację płciową. Również zarzucała, że sądy krajowe wydały sprzeczne orzeczenia w identycznych sprawach, a NSA nie rozpoznał jej zarzutów.

Trybunał uznał w szczególności, że decyzje władz krajowych stanowiły dyskryminacyjne traktowanie, ponieważ nie przedstawiły przyczyn innych niż płeć skarżącej na nieprzyznanie jej przedmiotowego stanowiska. Uznał następnie, że NSA nie wypełnił swojego obowiązku podania odpowiednich przyczyn na podstawie  których oddalił wniosek skarżącej, ponieważ jej argumenty dotyczące zakazu dyskryminacji między mężczyzną i kobietą nie zostały rozpoznane w żadnej instancji sądowej.

Tydzień 23 - Centrum för rättvisa przeciwko Szwecji

Masowe przechwytywanie komunikacji w Szwecji jest zgodne ze standarami konwencyjnymi – wyrok ETPC z 19.6.2018 r. w sprawie Centrum för rättvisa przeciwko Szwecji (skarga nr  35252/08); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, mieszkania i korespondencji) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi wniesionej przez kancelarię prawną działającą w interesie publicznym, w której zarzucono że szwedzkie prawo pozwalało na masowe przechwytywanie sygnałów elektronicznych w Szwecji dla celów wywiadu, czym naruszało prawo do prywatności.

Trybunał uznał, że odpowiednie prawo dotyczyło systemu inwigilacji, która mogła potencjalnie dotknąć  wszystkich użytkowników telefonów komórkowych oraz Internetu, bez uprzedzenia.

Nie istniał też żaden środek krajowy zapewniający skarżącemu szczegółowe podstawy na jego wniosek, gdyby podejrzewał, że jego komunikacja była przejmowana. Na tej podstawie Trybunał uznał za uzasadnione analizę przedmiotowego prawa. Kancelaria prawna mogła być ofiarą naruszenia Konwencji, mimo że nie wniosła żadnego środka w postępowaniu krajowym, ani też nie postawiła konkretnego zarzutu, że jej komunikacje zostały przejęte. Samo istnienie takiego prawa doprowadziło do ingerencji w jej prawa pod art. 8.

Trybunał zauważył, mimo że istniały pewne obszary wymagające poprawy, że jako taki szwedzki system masowego przejmowania zapewniał odpowiednie i wystarczające gwarancje przeciwko arbitralności i ryzyku nadużycia. W szczególności, zakres środków wywiadowczych oraz postępowanie z przejętymi danymi były przejrzyście zdefiniowane w prawie, zgoda na przejęcie musiała być wyrażona nakazem sądowym po szczegółowym zbadaniu wniosku, było to dozwolone tylko w zakresie komunikacji wykraczających poza granice Szwecji a nie w samej Szwecji, mogło trwać maksymalnie sześć miesięcy i przedłużenie wymagało ponownego zbadania. Dodatkowo, istniało wiele niezależnych ciał, w szczególności inspektorat, którego zadaniem była kontrola i przegląd systemu. W końcu, brak zawiadomienia o podjętej inwigilacji był kompensowany faktem, że istniał dostępny mechanizm skargowy, w szczególności przez inspektorat, parlamentarnego rzecznika praw człowieka czy ministra sprawiedliwości.

Dochodząc do konkluzji, Trybunał wziął pod uwagę władzę dyskrecjonalną państwa w ochronie bezpieczeństwa narodowego, szczególnie biorąc pod uwagę aktualne zagrożenia globalnym terroryzmem i poważnymi przestępstwami transgranicznymi.

Tydzień 23 - Kula przeciwko Turcji

Profesor ukarany za nieuprawnione wystąpienie w programie telewizyjnym poza miejscem zamieszkania: naruszenie wolności wyrażania opinii – decyzja ETPC z 19.6.2018 r. w sprawie Kula przeciwko Turcji (skarga nr 20233/06); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii) Konwencji.

Sprawa dotyczyła kary dyscyplinarnej (nagana) nałożonej na pana Kulę, profesora uniwersyteckiego, za wzięcie udziału bez zgody uniwersytetu w programie telewizyjnym w mieście innym niż to, w którym mieszkał.

Trybunał uznał w szczególności, że:

- kara dyscyplinarna stanowiła ingerencję w  prawo skarżącego do wolności wyrażania opinii

- uzasadnienie decyzji o nałożeniu kary ograniczyło się jedynie do wskazania podstawy prawnej

- sąd administracyjny ograniczył się jedynie do ustalenia faktu nieuprawnionego wyjazdu skarżącego z jego miejsca zamieszkania i nie wziął pod uwagę konieczności takiej kary w świetle przedstawionego przez skarżącego argumentu: wolności akademickiej.

W końcu Trybunał orzekł, że ponieważ sądy krajowe nie podały odpowiednich i wystarczających podstaw uzasadniających przedmiotową ingerencję, nie zastosowały więc reguł zgodnych z zasadami wyrażonymi w Artykule 10 Konwencji.

Tydzień 22 - Antkowiak przeciwko Polsce

Prawa przyszłych rodziców adopcyjnych nie mogą przeważyć nad prawami dziecka – decyzja ETPC z 14.6.2018 r. w sprawie Antkowiak przeciwko Polsce (skarga nr 27025/17) – skarga jest niedopuszczalna. Decyzja jest ostateczna.

Sprawa dotyczyła sporu o opiekę nad dzieckiem między skarżącymi, którzy są przyszłymi rodzicami adopcyjnymi  a rodzicami biologicznymi.  Skarżący chcieli adoptować dziecko od kobiety, która w czasie ciąży zdecydowała się oddać dziecko. Jednakże ta ostatnia zmieniła zdanie po urodzeniu dziecka.  Spór prawny między skarżącymi I rodzicami biologicznymi wciąż trwa. Dziecko pozostaje pod opieką skarżących od urodzenia w 2011 r.

Skarżący zarzucali naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji, podnosząc, że polskie sądy nakazały odebranie im dziecka spod opieki i przekazanie go w ręce biologicznych rodziców. Decyzja ma być wykonana; wciąż trwa spór prawny.

Zdając sobie sprawę z emocjonalnego cierpienia, które spowodowało orzeczenie sądu krajowego dla skarżących, Trybunał uznał, że sądy w sposób spójny i ciągły działały w najlepszym interesie dziecka. W szczególności, stwierdziły, że nie było za późno, by oddać dziecko z uwagi na jego młody wiek, szansę wychowywania przez rodzinę biologiczną oraz uznały, że był to jedyny sposób uregulowania tej sytuacji w dłuższej perspektywie i uniknięcia emocjonalnych trudności w przyszłości. Sądy uznały po wzięciu pod uwagę wszystkich zdań osób zainteresowanych oraz opinii biegłych czy zeznań świadków, czym wyważyły w sposób odpowiedni konkurujące interesy w tej wrażliwej i złożonej sprawie.

Tydzień 22 - Rungainis przeciwko Łotwie

Grzywna za zniesławienie dla byłego prezesa łotewskiego banku nie naruszyła jego praw – wyrok ETPC z 12.6.2018 r. w sprawie Rungainis przeciwko Łotwie (skarga nr 40597/08); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skarżącego uznanego winnym zniesławienia po tym, jak zasugerował, że polityk w toku upadłości sprzeniewierzył środki banku.

Trybunał uznał, że zarzuty skarżącego dotyczące sprzeniewierzenia wymierzone były w człowieka, który był prezesem banku, w którym skarżący członkiem zarządu, a który później ubiegał się o mandat poselski, nie miała faktycznej podstawy. Skarżący sam przyznał w postępowaniu przed sądem I instancji, że informacja, na której oparł swoje komentarze, opublikowane w gazecie, była nieprawdziwa.

Trybunał stwierdził, że sądy, które przyznały odszkodowanie za zniesławienie wyważyły odpowiednio między wolnością wyrażania opinii oraz interesem innej osoby w ochronie swojej reputacji.

Tydzień 22 - Alpeyeva i Dzhalagoniya przeciwko Rosji

Powszechna praktyka unieważniania paszportów w Rosji obowiązująca przed 2013 r. naruszyła prawa dwóch obywateli dawnego Związku Radzieckiego – wyrok ETPC z 12.6.2018 r. w sprawie Alpeyeva i Dzhalagoniya przeciwko Rosji (skargi nr 7549/09 oraz 33330/11); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skarg wniesionych przez dwie Rosjanki, obywatelki dawnego Zwiazku Radzieckiego z Kirgistanu i Gruzji, których paszportu zostały unieważnione z uwagi na nieprawidłowości administracyjne. Paszport pani Alpeyevy został zabrany w 2006 r., podczas gdy wniosek pani Dzhalagoniya o wymianę paszportu w 2010 r. został oddalony. Obie w końcu uzyskały rosyjskie obywatelstwo i otrzymaly rosyjskie paszporty, odpowiednio w 2010 i 2013 r.

Trybunał uznał w szczególności, że nieprawidłowości w wydaniu skarżącym paszportów nie wynikały z ich winy, ale w całości wynikały z zachowania władz, a mianowicie braku jednolitej procedury oraz zunifikowanej bazy danych oraz błędów popełnionych przez urzędników państwowych.

Skala tego problemu obejmowała 80 tysięcy paszportów, które zostały unieważnione w 2012 r. Problem został rozpoznany i rozwiązany w 2013 r. Mimo to, brak staranności ze strony władz pozostawił skarżące bez ważnych paszportów przez wiele lat, kiedy były skutecznie pozbawione jakiegokolwiek statusu prawnego oraz pozostawały bezpaństwowcami. Miało to surowe skutki w ich codziennym i prywatnym życiu, łącznie z podstawowymi potrzebami takimi jak: znalezienie pracy czy dostęp do służby zdrowia.

Tydzień 22 - T.K. przeciwko Litwie

Niepodjęcie kroków w celu naprawienia szkody za brak możliwości sprawdzenia wiarygodności bezpośrednich świadków skutkuje brakiem rzetelności postępowania – wyrok ETPC z 12.6.2018 r. w sprawie T.K. przeciwko Litwie (skarga nr 14000/12); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 3 (zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji. Trybunał stwierdził następnie większością, że doszło do naruszenia Artykułu 6 ust. 1 i 3 (prawo do rzetelnego procesu sądowego oraz prawo do spowodowania obecności i przesłuchania świadków) Konwencji.

Sprawa dotyczyła zabrania skarżącemu okularów na kilka miesięcy w czasie postępowania karnego przeciwko niemu i przeszkodzenia mu w przesłuchaniu kluczowych świadkow, w szczególności swojego byłego partnera.

Trybunał uznał w szczególności, że czas w jakim pozostawał bez okularów oraz podejście władz, pomimo wielokrotnych wniosków o ich zwrot, stanowił poniżające traktowanie.

Trybunał uznał również, że fakt, że sądy krajowe nie mogły zlokalizować jego byłego partnera, który utrzymywał pewne związki z władzami państwowymi, jako świadka nie był wystarczający, sam w sobie, do wypełnienia wymogów art. 6 ust. 3 lit. d. Aby zapewnić prawo do obrony, zgodnie z tym przepisem, Trybunał musiał sprawdzić, czy to ograniczenie zostało zrównoważone. Ponieważ do tego nie doszło, prawo skarżącego do rzetelnego procesu sądowego zostało naruszone.