Melike p. Turcji

 Zwolnienie pracownika sektora publicznego za polubienie postów na Facebooku: naruszenie jej prawa do wolności wypowiedzi - wyrok ETPC z 15.6.2021 r. w sprawie Melike p. Turcji (skarga nr 35786/19); jednogłośnie:

naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła zwolnienia pani Melike, pracownika kontraktowego w Ministerstwie Edukacji Narodowej, za klikanie „Lubię to” w różne artykuły na Facebooku (opublikowane w serwisie społecznościowym przez osobę trzecią). Władze uznały, że przedmiotowe stanowiska mogą zakłócać spokój i ciszę w miejscu pracy, twierdząc, że nauczyciele dopuścili się gwałtów, zawierały oskarżenia przeciwko przywódcom politycznym i związane z partiami politycznymi. 

Trybunał zauważył, że na przedmiotowe treści składały się zjadliwa krytyka polityczna rzekomo represyjnych praktyk ze strony władz, wezwania i zachęty do demonstracji w proteście przeciwko tym praktykom, wyrazy oburzenia z powodu zabójstwa prezesa izby adwokackiej, donosy na rzekome znęcanie się nad uczniami w placówkach kontrolowanych przez władze oraz ostra reakcja na postrzeganą jako seksistowską wypowiedź znanej postaci religijnej. 

Trybunał uznał, że były to zasadniczo i bezdyskusyjnie kwestie interesu ogólnego. Powtórzył, że na mocy art. 10 ust. 2 Konwencji istnieje niewielkie pole do ograniczenia wolności wypowiedzi w dwóch obszarach: wypowiedzi politycznej i spraw interesu publicznego. Zauważył również, że komisja dyscyplinarna i sądy krajowe nie wzięły pod uwagę wszystkich istotnych faktów i czynników, dochodząc do wniosku, że działania skarżącej zakłócały spokój i ciszę w jej miejscu pracy. W szczególności władze krajowe nie dążyły do ​​oceny możliwości wywołania przez odnośne „polubienia” niepożądanych reakcji w miejscu pracy pani Melike, biorąc pod uwagę treść materiałów, do których się odnosiły, kontekst zawodowy i społeczny, w którym zostały dokonane oraz ich potencjalny zakres i oddziaływanie. W związku z tym powody podane w niniejszej sprawie uzasadniające zwolnienie skarżącej nie mogły zostać uznane za stosowne i wystarczające. Trybunał uznał również, że kara nałożona na panią Melike (natychmiastowe rozwiązanie jej umowy o pracę bez prawa do odszkodowania) była wyjątkowo surowa, w szczególności ze względu na staż pracy skarżącej na jej stanowisku oraz jej wiek. Wreszcie stwierdził, że z uwagi na brak odpowiednich i wystarczających powodów uzasadniających kwestionowany środek, sądy krajowe nie zastosowały standardów, które były zgodne z zasadami zapisanymi w art. 10 Konwencji. W każdym razie nie było rozsądnego związku proporcjonalności między ingerencją w prawo pani Melike do wolności wypowiedzi a uzasadnionym celem realizowanym przez władze krajowe.

Ersoy p. Turcji

 Skazanie studenta za wypowiedź na temat premiera: naruszenie prawa do wolności wypowiedzi - wyrok ETPC z 15.6.2021 r. w sprawie Ersoy p. Turcji (skarga nr 19165/19); jednogłośnie:

naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła skazania studenta (Pana Ersoya) ODT (Ortadoğu Teknik niversitesi), któremu zarzucono znieważenie funkcjonariusza publicznego z powodu pełnionych przez niego funkcji.

Władze oskarżyły pana Ersoya na podstawie oświadczeń, jakie wygłosił na temat ówczesnego premiera (Recepa Tayyipa Erdoğana) w przemówieniu wygłoszonym przed sądem w Ankarze w dniu 22 grudnia 2012 r. podczas wiecu poparcia dla studentów, który został umieszczony w areszcie policyjnym w dniu 18 grudnia 2012 r. na terenie kampusu uniwersyteckiego ODT  za protest przeciwko wizycie premiera.

Trybunał uznał, że uwagi pana Ersoya były związane z debatą w interesie publicznym dotyczącą interwencji policji w demonstracji studenckiej w dniu 18 grudnia 2012 r. oraz postawą i polityką władz państwowych i Prezesa Rady Ministrów w stosunku do studentów ODT . Wspomniane komentarze wskazywały na pewien opór i wrogość wobec premiera, potępiając jego stosunek do instytucji ODT  i jej studentów, który pan Ersoy uważał za skandaliczny i przesadny, oraz opisany przez niego sposób rządzenia. jako dyktatura.

Trybunał powtórzył, że granice dopuszczalnej krytyki były szersze w odniesieniu do polityka w tym charakterze niż w odniesieniu do osoby prywatnej. Zauważył jednak, że skazując pana Ersoya, sądy krajowe oparły się na przepisie Kodeksu karnego, który zapewnia urzędnikom państwowym większy stopień ochrony niż innym osobom w zakresie ujawniania informacji lub opinii ich dotyczących. W związku z tym Trybunał powtórzył swoje wcześniejsze ustalenie, że zapewnienie zwiększonej ochrony za pomocą specjalnej ustawy dotyczącej zniewag, co do zasady, nie było zgodne z duchem Konwencji. Wskazał również, że o ile ochrona przez właściwe organy osób reprezentujących instytucje państwowe jako gwarantów instytucjonalnego porządku publicznego jest całkowicie słuszna, to pozycja dominująca zajmowana przez te instytucje wymagała od nich zachowania powściągliwości w uciekanie się do postępowania karnego.

W konsekwencji władze krajowe nie przeprowadziły odpowiedniego wyważenia, zgodnego z zasadami określonymi w orzecznictwie Trybunału, między prawem pana Ersoya do wolności wypowiedzi a prawem strony przeciwnej do poszanowania jej życia prywatnego. W każdym razie nie było rozsądnego związku proporcjonalności między ingerencją w prawo pana Ersoya do wolności wypowiedzi a uzasadnionym celem ochrony dobrego imienia danej osoby.

Norwegian Confederation of Trade Unions (LO) i Norwegian Transport Workers’ Union (NTF) p. Norwegii

 Orzeczenie dotyczące bojkotu związkowego niezgodne z prawem Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) nie naruszyło Konwencji - wyrok ETPC z 10.6.2021 r. w sprawie Norwegian Confederation of Trade Unions (LO) i Norwegian Transport Workers’ Union (NTF) p. Norwegii (skarga nr 45487/17); jednogłośnie:

brak naruszenia art. 11 (wolność zgromadzeń i stowarzyszeń) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła orzeczenia sądu krajowego rozstrzygającego o niezgodności z prawem proponowanego przez NTF bojkotu firmy żeglugowej przez związkowych dokerów. Bojkot był sprzeciwem wobec firmy żeglugowej Holship Norge AS, zatrudniającej dokerów poza układem zbiorowym, który obowiązywał w porcie Drammen.

Trybunał stwierdził, że odmowa Sądu Najwyższego Norwegii zatwierdzenia bojkotu mieściła się w jego szerokim marginesie oceny i że przedstawił on odpowiednie i wystarczające powody, aby uzasadnić swój ostateczny wniosek w szczególnych okolicznościach tej sprawy i biorąc pod uwagę jego charakterystykę charakter i cel proponowanego bojkotu. Trybunał podkreślił jednak, że z punktu widzenia art. 11 swoboda przedsiębiorczości EOG nie stanowi przeciwwagi dla podstawowego prawa do wolności zrzeszania się, ale jest raczej jednym z elementów, aczkolwiek ważnym, który należy wziąć pod uwagę przy ocenie proporcjonalności.

Ancient Baltic religious association Romuva p. Litwie

 

Odmowa uznania przez państwo, a nie neutralna i bezstronna decyzja, brak skutecznego środka odwoławczego dla starożytnego bałtyckiego związku religijnego – wyrok ETPC z 8.6.2021 r. w sprawie Ancient Baltic religious association Romuva p. Litwie (skarga nr 48329/19); jednomyślnie:

Naruszenie art. 14 (zakaz dyskryminacji) w zw. z art. 9 (wolność myśli, sumienia i religii) Konwencji

Naruszenie art. 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego).

Sprawa dotyczyła odmowy przez Seimas (parlament litewski) przyznania wnioskującemu stowarzyszeniu statusu stowarzyszenia religijnego uznanego przez państwo.

Trybunał stwierdził w szczególności, że władze państwowe nie przedstawiły rozsądnego i obiektywnego uzasadnienia dla traktowania skarżącego stowarzyszenia odmiennie od innych związków wyznaniowych, które znajdowały się w odpowiednio podobnej sytuacji, a członkowie Seimasu nie zachowali neutralności i bezstronności w wykonywaniu swoich obowiązków. Trybunał stwierdził również, że skarżącemu stowarzyszeniu nie przysługiwał skuteczny krajowy środek odwoławczy w odniesieniu do kwestionowanej decyzji Seimasu, a Rząd nie wskazał żadnych innych środków, które mogłyby spełniać kryteria art. 13 Konwencji.

Denis i Irvine p. Belgii

 

Obowiązkowe pozbawienie wolności osób, które zostały zatrzymane przed nowelizacją ustawy z 2016 r. i których zaburzenia psychiczne utrzymywały się po tej dacie, jest zgodne z prawem – wyrok ETPC (Wielka Izba) z 1.6.2021 r. w sprawie Denis i Irvine p. Belgii (skargi nr 62819/17 i 63921/17); 14 głosami do 3:

Brak naruszenia art. 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji;

Brak naruszenia art. 5 ust. 4 (prawo odwołania się do sądu w celu ustalenia bezzwłocznie przez sąd legalności pozbawienia wolności).

Sprawa dotyczyła dwóch skarżących, którzy zostali przymusowo pozbawieni wolności na podstawie ustawy o ochronie socjalnej z dnia 9 kwietnia 1930 r. po popełnieniu czynów zakwalifikowanych jako kradzież (pan Denis, w 2007 r.) i usiłowaniu kradzieży (pan Irvine, w 2002 r.). Przed Trybunałem skarżący skarżyli się na odmowę zwolnienia ich przez sądy belgijskie po wejściu w życie (w październiku 2016 r.) ustawy o przymusowym odosobnieniu. Zgodnie z tymi przepisami kradzież i usiłowanie kradzieży nie mogły już stanowić podstawy do wydania decyzji nakazującej umieszczenie w przymusowym odosobnieniu.

Trybunał zauważył, że pozbawienie wolności skarżących było związane z zatrzymaniem „osób umysłowo chorych” i wchodziło w zakres Artykułu 5 ust. 1 (e) Konwencji. Określono, że przepis ten wymagał wiarygodnego ustalenia, że ​​dana osoba była chora umysłowo (pierwszy warunek), że zaburzenie było w rodzaju lub stopniu uzasadniającym przymusowe odosobnienie (drugi warunek) oraz że zaburzenie utrzymywało się przez cały okres pozbawienia wolności (trzeci warunek). Tak więc Konwencja nie wymagała od władz, aby oceniając utrzymywanie się zaburzeń psychicznych, uwzględniły charakter czynów popełnionych przez osobę, które doprowadziły do ​​jej przymusowego pozbawienia wolności. Trybunał zauważył, że to w świetle tych rozważań sądy krajowe rozpatrzyły wnioski skarżących o ostateczne umorzenie postępowania. Nie wzięli pod uwagę charakteru czynów karalnych, których dopuścili się skarżący, ale zbadali, czy zaburzenia psychiczne utrzymywały się, jak wymaga tego Artykuł 5 ust. 1 (e) Konwencji. Stwierdzili, że nadal istnieje wysokie ryzyko, że skarżący popełnią kolejne przestępstwa z użyciem przemocy. W konsekwencji Trybunał uznał, że zatrzymanie skarżących nadal miało ważną podstawę prawną, a ich pozbawienie wolności było zgodne z prawem. Trybunał zauważył również, że ustawa o przymusowym pozbawieniu wolności ustanawia dwa kumulatywne warunki ostatecznego zwolnienia osoby przebywającej w przymusowym pozbawieniu wolności i że żaden z tych warunków nie został spełniony w tej sprawie.

Association ACCEPT and Others p. Rumunii

Policja nie jest w stanie zapobiec inwazji skrajnej prawicy na pokazy filmów gejowskich i homofobiczne nadużycia – wyrok ETPC z 1.6.2021 r. w sprawie Association ACCEPT and Others p. Rumunii (skarga nr 19237/16); 5 głosami do 2:

Naruszenie art. 14 (zakaz dyskryminacji) w zw. z art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego I rodzinnego) Konwencji w stosunku do indywidualnych skarżących;

Jednogłośnie: naruszenie art. 14 Konwencji w zw. z art. 11 (wolność zgromadzeń i stowarzyszeń).

Sprawa dotyczyła demonstracji, która miała miejsce podczas pokazu filmu z udziałem rodziny tej samej płci podczas Miesiąca Historii LGBT organizowanej przez skarżącą organizację w lutym 2013 roku. Pozostałych pięciu skarżących wzięło udział w pokazie. Chociaż policja zapewniała pewną ochronę, kino zostało zaatakowane przez protestujących, podobno przewożących skrajnie prawicowe akcesoria. Widzowie byli słownie obrażani. Skargi złożone przez skarżące stowarzyszenie i innych skarżących do prokuratorów nie doprowadziły do wniesienia aktu oskarżenia. W następstwie skargi sądowej uznano, że nie było dowodów na to, by ponad wszelką wątpliwość można było stwierdzić, że faszystowskie symbole były eksponowane publicznie.

Trybunał stwierdził w szczególności, że policja nie zapobiegła homofobicznym oszczerstwom i nie zapewniła, by wydarzenie mogło się odbyć, pomimo odpowiedniej obecności na miejscu zdarzenia. Stwierdził również, że śledztwo nie podjęło uzasadnionych kroków w celu zbadania homofobicznych nadużyć skierowanych do skarżących.

Jessica Marchi p. Włochom

Zakończenie tymczasowego umieszczenia w rodzinie zastępczej było zgodne z prawem i służyło uzasadnionemu celowi ochrony interesów dziecka – wyrok ETPC z 27.5.2021 r. w sprawie Jessica Marchi p. Włochom (skarga nr 54978/17); jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła decyzji Sądu ds. Nieletnich o zakończeniu przedadopcyjnego umieszczenia dziecka, które było tymczasowo pod opieką skarżącej. Decyzja została podjęta po aresztowaniu jej męża pod zarzutem pornografii dziecięcej i wykorzystywania seksualnego nieletnich. Po ustaleniu, że fakty sprawy mieściły się w sferze życia prywatnego skarżącej, Trybunał zauważył, że sądy krajowe ustaliły, że dalsze życie w rodzinie skarżącej nie leżało w interesie dziecka. Organom sądowym powierzono trudne i delikatne zadanie znalezienia sprawiedliwej równowagi między konkurującymi interesami w złożonej sprawie i kierowały się najlepiej pojętym interesem dziecka, w szczególności jego indywidualną potrzebą bezpieczeństwa. Skarżąca mogła osobiście wziąć udział w postępowaniu, uzyskała dostęp do wszystkich dotyczących jej dokumentów, a tym samym nie odmówiono jej odpowiedniego udziału w procesie podejmowania decyzji w sprawie zakończenia pierwotnego umieszczenia dziecka u niej.

J.L. p. Włochom

Zarzuty zbiorowego gwałtu: niektóre fragmenty wyroku sądu apelacyjnego naruszyły życie prywatne i intymne domniemanej ofiary – wyrok ETPC z 27.5.2021 r. w sprawie J.L. p. Włochom (skarga nr 5671/16); 6 głosami do 1:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i nietykalności osobistej) Konwencji.

Sprawa dotyczyła postępowania karnego przeciwko siedmiu mężczyznom, którzy zostali oskarżeni o zbiorowy gwałt na skarżącej i zostali uniewinnieni przez sądy włoskie. Trybunał uznał, że prawa i interesy skarżącej wynikające z Artykułu 8 nie były odpowiednio chronione, biorąc pod uwagę treść wyroku Sądu Apelacyjnego we Florencji. W szczególności władze krajowe nie ochroniły skarżącej przed wtórną wiktymizacją w toku całego postępowania, w którym treść wyroku odegrała bardzo ważną rolę, zwłaszcza ze względu na jego publiczny charakter.

Trybunał uznał komentarze dotyczące biseksualności skarżącej, jej związków i przypadkowych stosunków seksualnych sprzed przedmiotowych wydarzeń, jako nieuzasadnione. Stwierdził, że język i argumenty użyte przez sąd apelacyjny przekazywały uprzedzenia istniejące w społeczeństwie włoskim w odniesieniu do roli kobiet i prawdopodobnie stanowiły przeszkodę w zapewnieniu skutecznej ochrony praw ofiar przemocy ze względu na płeć, pomimo zadowalających ram prawnych. Trybunał był przekonany, że postępowanie karne i sankcje odegrały kluczową rolę w instytucjonalnej reakcji na przemoc ze względu na płeć oraz w zwalczaniu nierówności płci. Dlatego ważne było, aby organy sądowe unikały powielania seksistowskich stereotypów w orzeczeniach sądowych, bagatelizowania przemocy ze względu na płeć i narażania kobiet na wtórną wiktymizację poprzez wygłaszanie komentarzy wywołujących poczucie winy i osądzania, które byłyby w stanie zniechęcić ofiary do wymiaru sprawiedliwości.

Centrum för rättvisa p. Szwecji

 Niewystarczające zabezpieczenia w masowych sygnałach – zbieranie danych wywiadowczych groziło arbitralnością i nadużyciami – wyrok ETPC (Wielka Izba) z 25.5.2021 r. w sprawie Centrum för rättvisa p. Szwecji (skarga nr 35252/08); 15 głosami do 2:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, mieszkania i korespondencji) Konwencji.

Sprawa dotyczyła domniemanego ryzyka, że ​​komunikacja skarżącej fundacji została lub zostanie przechwycona i zbadana za pomocą wywiadu sygnałowego, ponieważ komunikowała się ona codziennie z osobami, organizacjami i firmami w Szwecji i za granicą za pośrednictwem poczty elektronicznej, telefonu i faksu, często w drażliwych sprawach. Trybunał stwierdził w szczególności, że chociaż główne cechy szwedzkiego systemu masowego przechwytywania spełniały wymagania Konwencji dotyczące jakości prawa, system ten miał jednak trzy wady: brak jasnej zasady niszczenia przechwytywanego materiału, który nie zawierał danych osobowych; brak wymogu w ustawie o wywiadzie sygnałowym lub w innym odpowiednim ustawodawstwie, zgodnie z którym przy podejmowaniu decyzji o przekazaniu materiałów wywiadowczych zagranicznym partnerom uwzględniono interesy osób fizycznych w zakresie prywatności; oraz brak skutecznej kontroli ex post facto. W wyniku tych niedociągnięć system nie spełniał wymogu zabezpieczeń „end-to-end”, przekroczył margines oceny pozostawiony pozwanemu państwu w tym zakresie i ogólnie nie chronił przed ryzykiem arbitralności i nadużyć, prowadzących do naruszenia art. 8 Konwencji.

Big Brother Watch i Inni p. Zjednoczonemu Królestwu

Reżim kontroli operacyjnej w Zjednoczonym Królestwie: niektóre aspekty niezgodne z Konwencją – wyrok ETPC (Wielka Izba) z 25.5.2021 r. w sprawie Big Brother Watch i Inni p. Zjednoczonemu Królestwu (skargi nr 58170/13, 62322/14 i 24969/15); jednogłośnie:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego / komunikacje) w zakresie system masowego przechwytywania;

Naruszenie art. 8 w zakresie reżimu otrzymywania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych;

12 głosami do 5: brak naruszenia art. 8 w zakresie systemu żądania przechwyconego materiału od zagranicznych rządów i agencji wywiadu;

Jednogłośnie: naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) w zakresie zarówno systemu masowego przechwytywania i systemu uzyskiwania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych;

12 głosami do 5: brak naruszenia art. 10 w zakresie systemu żądania przechwyconego materiału od zagranicznych rządów i agencji wywiadu.

Sprawa dotyczyła skarg dziennikarzy i organizacji praw człowieka dotyczących trzech różnych systemów nadzoru: (1) masowego przechwytywania komunikacji; (2) otrzymywania przechwyconych materiałów od obcych rządów i agencji wywiadowczych; (3) pozyskiwania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych. W stosownym czasie system masowego przechwytywania i pozyskiwania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych miał podstawę ustawową w ustawie o uprawnieniach dochodzeniowych z 2000 r. Została ona zastąpiona ustawą o uprawnieniach dochodzeniowych z 2016 r. Ustalenia Wielkiej Izby dotyczą wyłącznie przepisów ustawy z 2000 r., które stanowiły ramy prawne obowiązujące w czasie, gdy miały miejsce zarzucane zdarzenia.

Trybunał uznał, że ze względu na wielość zagrożeń, przed jakimi stoją państwa we współczesnym społeczeństwie, działanie masowego systemu przechwytywania samo w sobie nie stanowi naruszenia Konwencji. Jednak taki system musiał podlegać „zabezpieczeniom end-to-end”, co oznacza, że ​​na poziomie krajowym należy dokonywać oceny na każdym etapie procesu konieczności i proporcjonalności podejmowanych środków; że przechwytywanie masowe powinno podlegać niezależnej autoryzacji na samym początku, gdy cel i zakres operacji były definiowane; oraz że operacja powinna podlegać nadzorowi i niezależnemu kontroli ex post facto.

Mając na uwadze system przechwytywania masowego stosowany w Wielkiej Brytanii, Trybunał stwierdził następujące uchybienia: przechwytywanie masowe zostało zatwierdzone przez Sekretarza Stanu, a nie przez organ niezależny od władzy wykonawczej; we wniosku o nakaz nie uwzględniono kategorii wyszukiwanych terminów określających rodzaje wiadomości podlegających zbadaniu; a wyszukiwane hasła powiązane z osobą (tj. konkretne identyfikatory, takie jak adres e-mail) nie podlegały uprzedniemu zezwoleniu wewnętrznemu.

Trybunał stwierdził również, że system masowego przechwytywania naruszył art. 10, ponieważ nie zapewniał wystarczającej ochrony dla poufnych materiałów dziennikarskich. Stwierdzono również, że system uzyskiwania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych naruszył Artykuły 8 i 10, ponieważ nie był zgodny z prawem. Trybunał orzekł jednak, że system, za pomocą którego Wielka Brytania mogła żądać informacji od obcych rządów i/lub agencji wywiadowczych, posiadał wystarczające zabezpieczenia w celu ochrony przed nadużyciami i gwarancje, że ​​władze brytyjskie nie wykorzystywały takich żądań jako środka obchodzenia swoich obowiązków wynikających z prawa krajowego i Konwencji.