Tydzień 36 - Fatih Taş przeciwko Turcji (nr 5)

Postępowanie karne przeciwko wydawcy za oczernianie Republiki Turcji: naruszenie prawa do wolności wyrażania opinii - wyrok ETPC z 4.9.2018 r. w sprawie Fatih Taş przeciwko Turcji (nr 5) (skarga nr 6810/09); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii) Konwencji. 

Sprawa dotyczyła postępowania karnego wszczętego przeciwko właścicielowi wydawnictwa za oczernianie Republiki Turcji w związku z publikacją książki dotyczącej zaginięcia dziennikarza w południowo-wschodniej Turcji w 1994 r. 

Trybunał uznał, że doszło do ingerencji w korzystanie przez skarżącego z wolności wyrażania opinii. Wyraził również wątpliwość co do przewidywalności przepisów, na podstawie których skazano wydawcę, wskazując na swoje orzecznictwo odnośnie jakości prawa. Trybunał również uznał, że fragmenty książki, która stanowiła przyczynę skazania, w żaden sposób nie były w sposób nieuzasadniony obraźliwe i nie wzywały do przemocy czy nienawiści, co zdaniem Trybunału było koniecznym elementem do uwzględnienia. Stwierdził następnie, że przedmiotowe postępowanie karne mogły mieć efekt mrożący na chęć skarżącego wyrażenia swoich poglądów w sprawach o publicznym znaczeniu, nie odpowiadało społecznej potrzebie oraz nie było proporcjonalne do poszukiwanego celu (ochrona bezpieczeństwa publicznego i narodowego). Nie były więc konieczne w demokratycznym społeczeństwie. 

Zgodnie z Artykułem 46 Konwencji, Trybunał uznał, że doprowadzenie do zgodności krajowego prawa z Artykułem 10 Konwencji oraz orzecznictwem Trybunału będzie stanowić odpowiednią formę wykonania, która zakończy naruszenia praw gwarantowanych Artykułem 10 w sprawach dotyczących postępowań karnych w sprawie oczerniania Republiki Turcji. 

Tydzień 35 - Somorjai przeciwko Węgrom

Odmowa węgierskich sądów zwrócenia się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym bez podania przyczyn nie była arbitralna – wyrok ETPC z 28.8.2018 r. w sprawie Somorjai przeciwko Węgrom (skarga nr 60934/13); 5 głosami do 2: skarga w zakresie nieprawidłowego uzasadnienia orzeczenia dotyczącego potencjalnego przekazania pytania prejudycjalnego do TSUE jest niedopuszczalna. Jednomyślnie stwierdzono naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego w rozsądnym terminie) Konwencji z uwagi na przewlekłość postepowania.

Sprawa dotyczyła węgierskiego Sądu Najwyższego (Kuria), który nie podał przyczyn oddalenia wniosku o zwrócenie się z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym sprawy emerytalnej do TSUE oraz przewlekłości postepowania przed sądami krajowymi.

Trybunał uznał, że odmowa przekazania sprawy do TSUE w zakresie pytania prejudycjalnego czy też brak uzasadnienia nie mogą być postrzegane jako arbitralne. Skarżący w istocie nie wnosił o takie przekazanie do TSUE w odpowiednim stadium postepowania. Ponadto, sądy krajowe wyraziły pogląd, że prawo węgierskie oraz prawo UE nie były sprzeczne w tym zakresie. Dlatego skarga została odrzucona przez Trybunał jako oczywiście bezzasadna.

W zakresie długości postepowania, Trybunał uznał, że szczególna staranność była wymagana w sporach emerytalnych. Stwierdził, że długość przedmiotowego postępowania była nadmierna i nie spełniała wymogów wynikających z orzecznictwa ETPC („rozsądny czas”).

Tydzień 35 - Savva Terentyev przeciwko Rosji

Skazanie za obraźliwe komentarze wobec policji nie było uzasadnione – wyrok ETPC z 28.8.2018 r. w sprawie Savva Terentyev przeciwko Rosji (skarga nr 10692/09); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skazania skarżącego za podżeganie do nienawiści po kilku obraźliwych stwierdzeniach dotyczących funkcjonariuszy policji w komentarzach pod postem na blogu.

Trybunał uznał w szczególności, że podczas gdy język skarżącego był obraźliwy i szokujący, to samo to nie wystarczyło, aby uzasadnić ingerencję w jego prawo do wolności wyrażania opinii. Sądy krajowe powinny były ujrzeć ogólny kontekst tych komentarzy, który stanowił raczej prowokacyjną próbę wyrażenia jego gniewu na to, jak postrzegał ingerencję policji niż wezwanie do przemocy fizycznej przeciwko policji.

Tydzień 35 - Vizgirda przeciwko Słowenii

Tłumaczenie na rosyjski Litwinowi w Słowenii naruszyło prawo do rzetelnego procesu – wyrok ETPC z 28.8.2018 r. w sprawie Vizgirda przeciwko Słowenii (skarga nr  59868/08); 5 głosami do 2: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 i 3 (prawo do rzetelnego procesu sądowego / prawo do niezwłocznego otrzymania szczegółowej informacji w języku dla niego zrozumiałym o istocie i przyczynie skierowanego przeciwko niemu oskarżenia / prawo do tłumacza) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi Litwina na brak rzetelnego procesu karnego, po tym jak został oskarżony o rozbój z uwagi na to, że nie rozumiał przydzielonego mu tłumacza, który przekładał ze słoweńskiego na rosyjski.

Trybunał stwierdził, że władze krajowe nigdy nie sprawdziły, czy skarżący znał rosyjski na tyle dobrze, by móc bronić się skutecznie w tym języku. Odrzucił również argument rządu, że znajomość tego języka można domniemywać z faktu, że rosyjskiego używa się powszechnie na Litwie. Trybunał uznał, że brak zarzutu skarżącego w toku procesu w tym zakresie wynikał częściowo z faktu, że nigdy nie został pouczony o prawie do tłumacza w języku ojczystym oraz że był wrażliwy jako cudzoziemiec, który musiał stawić czoło zarzutom karnym. Podsumowując, język tłumaczenia jaki otrzymał nie pozwolił mu na aktywne uczestniczenie w jego procesie, co skutkowało nierzetelnością procesu i naruszeniem jego praw.

Tydzień 35 - Ibragim Ibragimov i Inni przeciwko Rosji

Zakaz publikowania i rozpowszechniania islamskich książek w Rosji naruszył wolność wyrażania opinii – wyrok ETPC z 28.8.2018 r. w sprawie Ibragim Ibragimov i Inni przeciwko Rosji (skargi nr 1413/08 oraz 28621/11); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii) Konwencji.

Sprawa dotyczyła prawa antyekstremistycznego w Rosji oraz zakazu publikowania i dystrybuowania islamskich książek. Trzech skarżących w sprawie: Rosjanin, wydawca i stowarzyszenie religijne zarzucało, że rosyjskie sądy orzekły w 2007 i 2010 r., że książki Saida Nursiego, znanego tureckiego teologa islamskiego i komentatora Koranu były ekstremistyczne i zakazały ich publikacji i rozpowszechniania. Skarżący zarówno opublikowali książki Nursiego czy też zleciły ich publikację.

Trybunał uznał w szczególności, że rosyjskie sądy nie uzasadniły dlaczego zakaz był konieczny. Głównie oparły swoje ustalenia na opinii biegłych lingwistów i psychologów, bez przeprowadzenia własnej analizy, czy też uznając książki czy poszczególne zwroty za problematyczne. Dodatkowo z góry odrzuciły wnioski dowodowe skarżące mające wyjaśnić, że książki Nursiego należały do umiarkowanego głównego nurtu Islamu. Analiza sądów spraw skarżących nie wykazała w jaki sposób książki Nursiego, publikowane 7 lat przed zakazem spowodowały czy groziły spowodowaniem napięć religijnych prowadzących do przemocy w Rosji albo w innych krajach, gdzie były powszechnie dostępne. 

Tydzień 30 - Dridi przeciwko Niemcom

Wezwania do sądu doręczone przez publiczne ogłoszenie nie były wystarczające zgodnie z Konwencją – wyrok ETPC z 26.7.2018 r. w sprawie Dridi przeciwko Niemcom (skarga nr 35778/11); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 i ust. 3 lit. c (prawo do rzetelnego procesu sądowego / prawo do bronienia się osobiście albo przez obrońcę) Konwencji w zakresie doręczenia wezwań przez publiczne ogłoszenie oraz,

naruszenie Artykułu 6 ust. 1 i ust. 3 lit. b i c (prawo do rzetelnego procesu sądowego / czas na przygotowanie do obrony / obrona osobiście i przez obrońcę) z uwagi na to, że obrońca skarżącego nie miał odpowiedniej możliwości przygotowania jego obrony ani udziału w rozprawie przed sądem apelacyjnym.

Sprawa dotyczyła postępowania karnego, w którym wezwania na rozprawę zostały doręczone przez publiczne ogłoszenie oraz czasu danego obrońcy na przygotowanie się do rozprawy i do udziału w niej.

Trybunał zauważył, że skarżący miał nowy adres w Hiszpanii, który był znany Sądowi Okręgowemu a doręczeń dokonano jedynie przez publiczne ogłoszenie i to w czasie, gdy nie miał obrońcy. Kolejna rozprawa przed Sądem Okręgowym nie została odroczona, pomimo wniosku obrońcy skarżącego, któremu cofnięto upoważnienie do obrony i przywrócono je dopiero na dzień przed rozprawą. Obrońca nie został właściwie wezwany, nie mógł wziąć udziału w rozprawie ani szansy przejrzenia akt sprawy na nowo. Dlatego Trybunał stwierdził naruszenie praw skarżącego wynikających z Artykułu 6 ust. 1 oraz ust. 3 lit. b i c.

Tydzień 30 - Negrea i Inni przeciwko Rumunii

Zasiłki rodzinne: brak dyskryminacji wobec grupy osób romskiego pochodzenia i przewlekłe postępowanie cywilne – wyrok ETPC z 24.7.2018 r. w sprawie Negrea i Inni przeciwko Rumunii (skarga nr 53183/07); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego w rozsądnym terminie) Konwencji oraz naruszenie Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) w związku z art. 6 Konwencji.

Sprawa dotyczyła m.in. zarzutu pośredniej dyskryminacji na podstawie przynależności do grupy osób romskiego pochodzenia w zakresie dochodzenia zasiłku rodzinnego. Trybunał stwierdził, że postępowanie, które trwało siedem lat i dziewięć miesięcy nie może być uzasadnione złożonością sprawy ani zachowaniem skarżących i nie spełniło wymogu „rozsądnego czasu”. Jednocześnie Trybunał zauważył, że nie było namacalnych dowodów w materiałach sprawy przemawiających za tym, że osoby należące do grupy pochodzenia romskiego byli bardziej dotknięci niż inni i stwierdził, że nie było dyskryminującego traktowania ze strony władz. W końcu, uznał, że w tamtym czasie nie istniał skuteczny środek w Rumunii pozwalający na złożenie skargi na przewlekłość postępowania.

Tydzień 29 - Aleksandar Sabev przeciwko Bułgarii

Naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego z uwagi na brak pełnej kontroli sądowej bezprawności zwolnienia  – wyrok ETPC z 19.7.2018 r. w sprawie Aleksandar Sabev przeciwko Bułgarii (skarga nr 43503/08); większością: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego / dostęp do sądu) Konwencji.

Sprawa dotyczyła postępowania sądowego wytoczonego przez skarżącego, funkcjonariusza wywiadu wojskowego, aby podważyć legalność jego zwolnienia po tym jak cofnięto mu zezwolenie na dostęp do informacji niejawnych.

Trybunał stwierdził, że legalność zwolnienia skarżącego zależało w całości od tego, czy cofnięcie jego zezwolenia na dostęp do informacji niejawnych, niezbędne do zajmowanego stanowiska, było zasadne czy nie. Następnie Trybunał zauważył,  że NSA, przed którym kwestionowano legalność zwolnienia, zwyczajnie odniósł się do decyzji komisji państwowej, wskazując że nie zawierała uzasadnienia i że nie przysługiwało od niej odwołanie.  Trybunał stanął więc na stanowisku, że spór pracowy w sprawie skarżącego odnosił się do jego zwolnienia i nie został zbadany przez sąd posiadający pełną jurysdykcję.

Tydzień 29 - S.M. przeciwko Chorwacji

Trybunał stwierdza naruszenie w sprawie Chorwatki, która została zmuszona do prostytucji – wyrok ETPC z 19.7.2018 r. w sprawie S.M. przeciwko Chorwacji (skarga nr 60561/14); 6 głosami do 1: naruszenie Artykułu 4 (zakaz niewolnictwa oraz pracy przymusowej) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi Chorwatki, która została zmuszona do prostytucji. Zarzucała w szczególności, że władze nie odpowiedziały w odpowiedni sposób na jej skargę oraz że Chorwacja nie ma odpowiedniego prawa, by rozwiązywać tego typu problemy.  

Trybunał, po pierwsze, orzekł, że art. 4 może być zastosowany w sprawach dotyczących handlu ludźmi czy wykorzystania kobiet dla celów prostytucji, nawet jeśli nie ma tam wątku międzynarodowego.  Trybunał stwierdził, że pomimo istnienia odpowiedniego prawa w Chorwacji ścigania handlu ludźmi, przymusowej prostytucji czy sutenerstwa, istniały nieprawidłowości w zakresie śledztwa w sprawie skarżącej. W szczególności, władze nie przesłuchały wszystkich możliwych świadków, by ustalić, że skarżąca dobrowolnie oferowała usługi seksualne, by uniewinnić oskarżonego, nie wzięły pod uwagę prawa międzynarodowego w zakresie handlu ludźmi, zgodnie z którym zgoda ofiary nie miała żadnego znaczenia.

Tydzień 29 - Sarishvili-Bolkvadze przeciwko Gruzji

Brak zastosowania przepisów dotyczących służby zdrowia doprowadziło do naruszenia praw matki, której syn zmarł na skutek zaniedbania medycznego – wyrok ETPC z 19.7.2018 r. w sprawie Sarishvili-Bolkvadze przeciwko Gruzji (skarga nr 58240/08); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 2 (prawo do życia) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi na obowiązek władz ochrony życia syna skarzącej przed medycznym zaniedbaniem oraz odpowiedniej reakcji na jego śmierć.

Trybunał stwierdził naruszenie art. 2 z uwagi na niezapewnienie przez władze skutecznego funkcjonowania ram prawnych oraz naruszenie art. 2 z uwagi na nieprawidłowości w postępowaniu cywilnym o odszkodowanie. Trybunał zauważył, że niektórzy lekarze, którzy zajmowali się synem skarżącego nie mieli odpowiednich uprawnień a szpital przeprowadzał różne działania medyczne bez koniecznych pozwoleń. To ukazało braki Gruzji w wykonaniu swoich ram prawnych by zapewnić bezpieczeństwo pacjentom, tzn. że nie wykonała swoich obowiązków pod Konwencją. Podczas gdy postępowanie karne odpowiadało wymaganiom Konwencji, to jednak postępowanie cywilne już nie. Prawo krajowe powstrzymało skarżącej przed uzyskaniem zasądzonego zadośćuczynienia za krzywdę jako następcy prawnemu, co stanowiło kolejne naruszenie jej praw.