Ancient Baltic religious association Romuva p. Litwie

 

Odmowa uznania przez państwo, a nie neutralna i bezstronna decyzja, brak skutecznego środka odwoławczego dla starożytnego bałtyckiego związku religijnego – wyrok ETPC z 8.6.2021 r. w sprawie Ancient Baltic religious association Romuva p. Litwie (skarga nr 48329/19); jednomyślnie:

Naruszenie art. 14 (zakaz dyskryminacji) w zw. z art. 9 (wolność myśli, sumienia i religii) Konwencji

Naruszenie art. 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego).

Sprawa dotyczyła odmowy przez Seimas (parlament litewski) przyznania wnioskującemu stowarzyszeniu statusu stowarzyszenia religijnego uznanego przez państwo.

Trybunał stwierdził w szczególności, że władze państwowe nie przedstawiły rozsądnego i obiektywnego uzasadnienia dla traktowania skarżącego stowarzyszenia odmiennie od innych związków wyznaniowych, które znajdowały się w odpowiednio podobnej sytuacji, a członkowie Seimasu nie zachowali neutralności i bezstronności w wykonywaniu swoich obowiązków. Trybunał stwierdził również, że skarżącemu stowarzyszeniu nie przysługiwał skuteczny krajowy środek odwoławczy w odniesieniu do kwestionowanej decyzji Seimasu, a Rząd nie wskazał żadnych innych środków, które mogłyby spełniać kryteria art. 13 Konwencji.

Denis i Irvine p. Belgii

 

Obowiązkowe pozbawienie wolności osób, które zostały zatrzymane przed nowelizacją ustawy z 2016 r. i których zaburzenia psychiczne utrzymywały się po tej dacie, jest zgodne z prawem – wyrok ETPC (Wielka Izba) z 1.6.2021 r. w sprawie Denis i Irvine p. Belgii (skargi nr 62819/17 i 63921/17); 14 głosami do 3:

Brak naruszenia art. 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji;

Brak naruszenia art. 5 ust. 4 (prawo odwołania się do sądu w celu ustalenia bezzwłocznie przez sąd legalności pozbawienia wolności).

Sprawa dotyczyła dwóch skarżących, którzy zostali przymusowo pozbawieni wolności na podstawie ustawy o ochronie socjalnej z dnia 9 kwietnia 1930 r. po popełnieniu czynów zakwalifikowanych jako kradzież (pan Denis, w 2007 r.) i usiłowaniu kradzieży (pan Irvine, w 2002 r.). Przed Trybunałem skarżący skarżyli się na odmowę zwolnienia ich przez sądy belgijskie po wejściu w życie (w październiku 2016 r.) ustawy o przymusowym odosobnieniu. Zgodnie z tymi przepisami kradzież i usiłowanie kradzieży nie mogły już stanowić podstawy do wydania decyzji nakazującej umieszczenie w przymusowym odosobnieniu.

Trybunał zauważył, że pozbawienie wolności skarżących było związane z zatrzymaniem „osób umysłowo chorych” i wchodziło w zakres Artykułu 5 ust. 1 (e) Konwencji. Określono, że przepis ten wymagał wiarygodnego ustalenia, że ​​dana osoba była chora umysłowo (pierwszy warunek), że zaburzenie było w rodzaju lub stopniu uzasadniającym przymusowe odosobnienie (drugi warunek) oraz że zaburzenie utrzymywało się przez cały okres pozbawienia wolności (trzeci warunek). Tak więc Konwencja nie wymagała od władz, aby oceniając utrzymywanie się zaburzeń psychicznych, uwzględniły charakter czynów popełnionych przez osobę, które doprowadziły do ​​jej przymusowego pozbawienia wolności. Trybunał zauważył, że to w świetle tych rozważań sądy krajowe rozpatrzyły wnioski skarżących o ostateczne umorzenie postępowania. Nie wzięli pod uwagę charakteru czynów karalnych, których dopuścili się skarżący, ale zbadali, czy zaburzenia psychiczne utrzymywały się, jak wymaga tego Artykuł 5 ust. 1 (e) Konwencji. Stwierdzili, że nadal istnieje wysokie ryzyko, że skarżący popełnią kolejne przestępstwa z użyciem przemocy. W konsekwencji Trybunał uznał, że zatrzymanie skarżących nadal miało ważną podstawę prawną, a ich pozbawienie wolności było zgodne z prawem. Trybunał zauważył również, że ustawa o przymusowym pozbawieniu wolności ustanawia dwa kumulatywne warunki ostatecznego zwolnienia osoby przebywającej w przymusowym pozbawieniu wolności i że żaden z tych warunków nie został spełniony w tej sprawie.

Association ACCEPT and Others p. Rumunii

Policja nie jest w stanie zapobiec inwazji skrajnej prawicy na pokazy filmów gejowskich i homofobiczne nadużycia – wyrok ETPC z 1.6.2021 r. w sprawie Association ACCEPT and Others p. Rumunii (skarga nr 19237/16); 5 głosami do 2:

Naruszenie art. 14 (zakaz dyskryminacji) w zw. z art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego I rodzinnego) Konwencji w stosunku do indywidualnych skarżących;

Jednogłośnie: naruszenie art. 14 Konwencji w zw. z art. 11 (wolność zgromadzeń i stowarzyszeń).

Sprawa dotyczyła demonstracji, która miała miejsce podczas pokazu filmu z udziałem rodziny tej samej płci podczas Miesiąca Historii LGBT organizowanej przez skarżącą organizację w lutym 2013 roku. Pozostałych pięciu skarżących wzięło udział w pokazie. Chociaż policja zapewniała pewną ochronę, kino zostało zaatakowane przez protestujących, podobno przewożących skrajnie prawicowe akcesoria. Widzowie byli słownie obrażani. Skargi złożone przez skarżące stowarzyszenie i innych skarżących do prokuratorów nie doprowadziły do wniesienia aktu oskarżenia. W następstwie skargi sądowej uznano, że nie było dowodów na to, by ponad wszelką wątpliwość można było stwierdzić, że faszystowskie symbole były eksponowane publicznie.

Trybunał stwierdził w szczególności, że policja nie zapobiegła homofobicznym oszczerstwom i nie zapewniła, by wydarzenie mogło się odbyć, pomimo odpowiedniej obecności na miejscu zdarzenia. Stwierdził również, że śledztwo nie podjęło uzasadnionych kroków w celu zbadania homofobicznych nadużyć skierowanych do skarżących.

Jessica Marchi p. Włochom

Zakończenie tymczasowego umieszczenia w rodzinie zastępczej było zgodne z prawem i służyło uzasadnionemu celowi ochrony interesów dziecka – wyrok ETPC z 27.5.2021 r. w sprawie Jessica Marchi p. Włochom (skarga nr 54978/17); jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła decyzji Sądu ds. Nieletnich o zakończeniu przedadopcyjnego umieszczenia dziecka, które było tymczasowo pod opieką skarżącej. Decyzja została podjęta po aresztowaniu jej męża pod zarzutem pornografii dziecięcej i wykorzystywania seksualnego nieletnich. Po ustaleniu, że fakty sprawy mieściły się w sferze życia prywatnego skarżącej, Trybunał zauważył, że sądy krajowe ustaliły, że dalsze życie w rodzinie skarżącej nie leżało w interesie dziecka. Organom sądowym powierzono trudne i delikatne zadanie znalezienia sprawiedliwej równowagi między konkurującymi interesami w złożonej sprawie i kierowały się najlepiej pojętym interesem dziecka, w szczególności jego indywidualną potrzebą bezpieczeństwa. Skarżąca mogła osobiście wziąć udział w postępowaniu, uzyskała dostęp do wszystkich dotyczących jej dokumentów, a tym samym nie odmówiono jej odpowiedniego udziału w procesie podejmowania decyzji w sprawie zakończenia pierwotnego umieszczenia dziecka u niej.

J.L. p. Włochom

Zarzuty zbiorowego gwałtu: niektóre fragmenty wyroku sądu apelacyjnego naruszyły życie prywatne i intymne domniemanej ofiary – wyrok ETPC z 27.5.2021 r. w sprawie J.L. p. Włochom (skarga nr 5671/16); 6 głosami do 1:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i nietykalności osobistej) Konwencji.

Sprawa dotyczyła postępowania karnego przeciwko siedmiu mężczyznom, którzy zostali oskarżeni o zbiorowy gwałt na skarżącej i zostali uniewinnieni przez sądy włoskie. Trybunał uznał, że prawa i interesy skarżącej wynikające z Artykułu 8 nie były odpowiednio chronione, biorąc pod uwagę treść wyroku Sądu Apelacyjnego we Florencji. W szczególności władze krajowe nie ochroniły skarżącej przed wtórną wiktymizacją w toku całego postępowania, w którym treść wyroku odegrała bardzo ważną rolę, zwłaszcza ze względu na jego publiczny charakter.

Trybunał uznał komentarze dotyczące biseksualności skarżącej, jej związków i przypadkowych stosunków seksualnych sprzed przedmiotowych wydarzeń, jako nieuzasadnione. Stwierdził, że język i argumenty użyte przez sąd apelacyjny przekazywały uprzedzenia istniejące w społeczeństwie włoskim w odniesieniu do roli kobiet i prawdopodobnie stanowiły przeszkodę w zapewnieniu skutecznej ochrony praw ofiar przemocy ze względu na płeć, pomimo zadowalających ram prawnych. Trybunał był przekonany, że postępowanie karne i sankcje odegrały kluczową rolę w instytucjonalnej reakcji na przemoc ze względu na płeć oraz w zwalczaniu nierówności płci. Dlatego ważne było, aby organy sądowe unikały powielania seksistowskich stereotypów w orzeczeniach sądowych, bagatelizowania przemocy ze względu na płeć i narażania kobiet na wtórną wiktymizację poprzez wygłaszanie komentarzy wywołujących poczucie winy i osądzania, które byłyby w stanie zniechęcić ofiary do wymiaru sprawiedliwości.

Centrum för rättvisa p. Szwecji

 Niewystarczające zabezpieczenia w masowych sygnałach – zbieranie danych wywiadowczych groziło arbitralnością i nadużyciami – wyrok ETPC (Wielka Izba) z 25.5.2021 r. w sprawie Centrum för rättvisa p. Szwecji (skarga nr 35252/08); 15 głosami do 2:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, mieszkania i korespondencji) Konwencji.

Sprawa dotyczyła domniemanego ryzyka, że ​​komunikacja skarżącej fundacji została lub zostanie przechwycona i zbadana za pomocą wywiadu sygnałowego, ponieważ komunikowała się ona codziennie z osobami, organizacjami i firmami w Szwecji i za granicą za pośrednictwem poczty elektronicznej, telefonu i faksu, często w drażliwych sprawach. Trybunał stwierdził w szczególności, że chociaż główne cechy szwedzkiego systemu masowego przechwytywania spełniały wymagania Konwencji dotyczące jakości prawa, system ten miał jednak trzy wady: brak jasnej zasady niszczenia przechwytywanego materiału, który nie zawierał danych osobowych; brak wymogu w ustawie o wywiadzie sygnałowym lub w innym odpowiednim ustawodawstwie, zgodnie z którym przy podejmowaniu decyzji o przekazaniu materiałów wywiadowczych zagranicznym partnerom uwzględniono interesy osób fizycznych w zakresie prywatności; oraz brak skutecznej kontroli ex post facto. W wyniku tych niedociągnięć system nie spełniał wymogu zabezpieczeń „end-to-end”, przekroczył margines oceny pozostawiony pozwanemu państwu w tym zakresie i ogólnie nie chronił przed ryzykiem arbitralności i nadużyć, prowadzących do naruszenia art. 8 Konwencji.

Big Brother Watch i Inni p. Zjednoczonemu Królestwu

Reżim kontroli operacyjnej w Zjednoczonym Królestwie: niektóre aspekty niezgodne z Konwencją – wyrok ETPC (Wielka Izba) z 25.5.2021 r. w sprawie Big Brother Watch i Inni p. Zjednoczonemu Królestwu (skargi nr 58170/13, 62322/14 i 24969/15); jednogłośnie:

Naruszenie art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego / komunikacje) w zakresie system masowego przechwytywania;

Naruszenie art. 8 w zakresie reżimu otrzymywania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych;

12 głosami do 5: brak naruszenia art. 8 w zakresie systemu żądania przechwyconego materiału od zagranicznych rządów i agencji wywiadu;

Jednogłośnie: naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) w zakresie zarówno systemu masowego przechwytywania i systemu uzyskiwania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych;

12 głosami do 5: brak naruszenia art. 10 w zakresie systemu żądania przechwyconego materiału od zagranicznych rządów i agencji wywiadu.

Sprawa dotyczyła skarg dziennikarzy i organizacji praw człowieka dotyczących trzech różnych systemów nadzoru: (1) masowego przechwytywania komunikacji; (2) otrzymywania przechwyconych materiałów od obcych rządów i agencji wywiadowczych; (3) pozyskiwania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych. W stosownym czasie system masowego przechwytywania i pozyskiwania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych miał podstawę ustawową w ustawie o uprawnieniach dochodzeniowych z 2000 r. Została ona zastąpiona ustawą o uprawnieniach dochodzeniowych z 2016 r. Ustalenia Wielkiej Izby dotyczą wyłącznie przepisów ustawy z 2000 r., które stanowiły ramy prawne obowiązujące w czasie, gdy miały miejsce zarzucane zdarzenia.

Trybunał uznał, że ze względu na wielość zagrożeń, przed jakimi stoją państwa we współczesnym społeczeństwie, działanie masowego systemu przechwytywania samo w sobie nie stanowi naruszenia Konwencji. Jednak taki system musiał podlegać „zabezpieczeniom end-to-end”, co oznacza, że ​​na poziomie krajowym należy dokonywać oceny na każdym etapie procesu konieczności i proporcjonalności podejmowanych środków; że przechwytywanie masowe powinno podlegać niezależnej autoryzacji na samym początku, gdy cel i zakres operacji były definiowane; oraz że operacja powinna podlegać nadzorowi i niezależnemu kontroli ex post facto.

Mając na uwadze system przechwytywania masowego stosowany w Wielkiej Brytanii, Trybunał stwierdził następujące uchybienia: przechwytywanie masowe zostało zatwierdzone przez Sekretarza Stanu, a nie przez organ niezależny od władzy wykonawczej; we wniosku o nakaz nie uwzględniono kategorii wyszukiwanych terminów określających rodzaje wiadomości podlegających zbadaniu; a wyszukiwane hasła powiązane z osobą (tj. konkretne identyfikatory, takie jak adres e-mail) nie podlegały uprzedniemu zezwoleniu wewnętrznemu.

Trybunał stwierdził również, że system masowego przechwytywania naruszył art. 10, ponieważ nie zapewniał wystarczającej ochrony dla poufnych materiałów dziennikarskich. Stwierdzono również, że system uzyskiwania danych komunikacyjnych od dostawców usług komunikacyjnych naruszył Artykuły 8 i 10, ponieważ nie był zgodny z prawem. Trybunał orzekł jednak, że system, za pomocą którego Wielka Brytania mogła żądać informacji od obcych rządów i/lub agencji wywiadowczych, posiadał wystarczające zabezpieczenia w celu ochrony przed nadużyciami i gwarancje, że ​​władze brytyjskie nie wykorzystywały takich żądań jako środka obchodzenia swoich obowiązków wynikających z prawa krajowego i Konwencji.

Lapshin p. Azerbejdżanowi

Nieprzeprowadzenie skutecznego śledztwa i brak dostatecznego oraz przekonującego uzasadnienia – wyrok ETPC z 20.5.2021 r. w sprawie Lapshin p. Azerbejdżanowi (skarga nr 13527/18); jednomyślnie:

Naruszenie art. 2 w aspekcie proceduralnym (prawo do życia: skuteczne śledztwo) Konwencji oraz

6 głosami do 1: naruszenie art. 2 w aspekcie materialnym prawo do życia).

Sprawa dotyczyła incydentu podczas odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności w Azerbejdżanie w 2017 r. za przekroczenie granicy państwowej poza punktami kontrolnymi podczas podróży do Górnego Karabachu i wynikającego z tego dochodzenia prokuratury w sprawie tego incydentu. Władze twierdziły, że incydent był próbą samobójczą, podczas gdy skarżący twierdził, że było to usiłowanie zabójstwa. Skarżący został reanimowany i hospitalizowany na oddziale intensywnej terapii. Następnego dnia skarżący został ułaskawiony przez prezydenta Azerbejdżanu i po wypisaniu ze szpitala trzy dni później został wydalony do Izraela. Trybunał uznał, że śledztwo w sprawie incydentu więziennego było nieskuteczne i naruszało proceduralne obowiązki pozwanego państwa wynikające z Artykułu 2 Konwencji. Stwierdził, że pozwane Państwo nie wywiązało się z spoczywającego na nim ciężaru dowodu, aby przedstawić zadowalające i przekonujące wyjaśnienie w odniesieniu do incydentu, który naraził życie skarżącego na niebezpieczeństwo. Doszło zatem do naruszenia Artykułu 2 w jego części materialnej.

Amaghlobeli i Inni przeciwko Gruzji

Dziennikarze nie są zwolnienie z obowiązku przestrzegania prawa w toku śledztwa dziennikarskiego – wyrok ETPC z 20.5.2021 r. w sprawie Amaghlobeli i Inni p. Gruzji (skarga nr 41192/11); jednomyślnie:

Naruszenie art. 10 (wolność wypowiedzi) Konwencji.

Sprawa dotyczyła zakresu swobody dziennikarskiej w podejmowaniu działań informacyjnych w strefie kontroli celnej przejścia granicznego. Dwóch ze skarżących weszło do takiej strefy, przeprowadziło wywiady z podróżnymi i zrobiło zdjęcia, i odmówiło opuszczenia, gdy zażądali tego urzędnicy celni. Skarżący podnieśli zarzut, że nałożenie grzywny za prowadzenie takiej działalności w ograniczonej strefie kontrolowanej przez państwo stanowiło ingerencję w ich prawa wynikające z art. 10 Konwencji.

Trybunał rozpatrzył okoliczności sprawy przeciwko dwóm zagadnieniom nieodłącznie związanym z jego orzecznictwem na podstawie Artykułu 10 Konwencji: wartością działań związanych ze zbieraniem informacji oraz koncepcją „odpowiedzialnego” dziennikarstwa. Niezależnie od kluczowej roli, jaką odgrywają media w społeczeństwie demokratycznym, dziennikarze zasadniczo nie mogą zostać zwolnieni z obowiązku przestrzegania prawa karnego wyłącznie na podstawie tego, że są dziennikarzami. Trybunał zauważył, że sądy krajowe należycie rozważyły ​​prawo skarżących do wolności wypowiedzi, uznały ich status dziennikarzy i podały solidne uzasadnienie ich decyzji. W rezultacie Trybunał stwierdził, że sądy krajowe zbadały tę kwestię z należytą starannością i zgodnie z orzecznictwem Trybunału oraz że nie doszło do naruszenia Artykułu 10.

Öğreten i Kanaat p. Turcji

Tymczasowe aresztowanie dwóch dziennikarzy, którzy opublikowali e-maile od ministra, początkowo ujawnione na Wikileaks: kilka naruszeń - wyrok ETPC z 18.5.2021 r. w sprawie Öğreten i Kanaat p. Turcji (skargi nr 42201/17 oraz 42212/17);

Sprawa dotyczyła zatrzymania (od grudnia 2016 r. do grudnia 2017 r.) dwóch dziennikarzy z uwagi na ich rzekome członkostwo w organizacjach terrorystycznych. Obaj dziennikarze publikowali w prasie e-maile z konta ówczesnego ministra energetyki Turcji (Berata Albayraka, zięcia prezydenta republiki), które zostało zhakowane i opublikowane na stronie Wikileaks w grudniu 2016 r.

Władze oskarżyły dwóch skarżących, którzy zostali tymczasowo aresztowani pod zarzutem członkostwa w zbrojnej organizacji terrorystycznej, o pobranie e-maili od wspomnianego ministra, a także oskarżyły pana Kanaata o posiadanie raportów z dochodzenia w sprawie „17- 25 grudnia”.

jednogłośnie: naruszenie sztuki. 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa) Konwencji: Trybunał orzekł, że zarzucane skarżącym przestępstwa były powiązane z korzystaniem z ich praw wynikających z Konwencji, w szczególności z wolnością wypowiedzi. Ich zatrzymanie nie było oparte na uzasadnionym podejrzeniu, że popełnili przestępstwo. Ponadto interpretacja i stosowanie przepisów prawa, na których oparły się władze krajowe, były nieuzasadnione do tego stopnia, że ​​pozbawienie wolności skarżących było niezgodne z prawem i arbitralne. W ocenie Trybunału nie było wątpliwości, że pobieranie przedmiotowych e-maili i opublikowanie artykułu na ich temat było chronione wolnością prasy.

naruszenie art. 5 § 4 (odmowa dostępu do akt sprawy): Trybunał uznał, że ani skarżący, ani ich prawnicy, którzy zostali pozbawieni dostępu do akt sprawy bez ważnego powodu, nie mieli możliwości należytego zakwestionowania podanych powodów uzasadniających tymczasowe aresztowanie skarżących. Do czasu wniesienia aktu oskarżenia nie mieli dostępu do istotnych dowodów, a mianowicie raportów na temat zawartości sprzętu informatycznego, który został wykorzystany do uzasadnienia umieszczenia ich w areszcie tymczasowym.

naruszenie Artykułu 10 (wolność słowa): Trybunał uznał, że skarżący zostali zatrzymani z powodu ich działalności dziennikarskiej oraz że ingerencja w ich prawo do wolności wypowiedzi nie była przewidziana przez prawo, ponieważ nie było podstawy do podejrzenia o popełnienie przestępstwa.

Trybunał zauważył również, że tymczasowe aresztowanie każdego, kto wyraża krytyczne poglądy, wywołało szereg negatywnych skutków, zarówno dla samych osadzonych, jak i dla całego społeczeństwa, ponieważ nałożenie środka pociągającego za sobą pozbawienie wolności, jak w niniejszej sprawie, nieuchronnie wywrze mrożący wpływ na wolność słowa, zastraszając społeczeństwo obywatelskie i uciszając głosy sprzeciwu.