Pasquini przeciwko San Marino

San Marino nie naruszyło żadnego prawa do rzetelnego procesu sądowego w postępowaniu – wyrok ETPC z 2.5.2019 r. w sprawie Pasquini przeciwko San Marino (skarga nr 50956/16); większością ETPC orzekł, że trzy skargi były dopuszczalne, a reszta niedopuszczalna.  

Orzekł jednomyślnie:

Brak naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji w związku z trzema dopuszczalnymi skargami, które dotyczyły zgodności z prawem sądu, braku bezstronności sędziego oraz dostępu do sądu z uwagi na wysokość kosztów sądowych.

Sprawa dotyczyła serii postępowań dotyczących długu, który spółka skarżącego była winna innej osobie.

Trybunał uznał w szczególności, że skład który rozpoznawał sprawę w sądzie trustów oraz relacji powierniczych został utworzony zgodnie z prawem. Stwierdził również, że sędzia, który zatwierdził orzeczenie o zamknięciu śledztwa dotyczącego rzekomo fałszywej przysięgi oraz później odmówił przywrócenia terminu do wniesienia apelacji w sprawie cywilnej związanej z przysięgą nie był stronniczy.

Vetsev przeciwko Bułgarii

Niemożność osadzonego wzięcia udziału w pogrzebie jego brata: naruszenie Artykułu 8 Konwencji – wyrok ETPC z 2.5.2019 r. w sprawie Vetsev przeciwko Bułgarii (skarga nr 54558/15); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji.

Sprawa dotyczy odmowy przez bułgarskie władze wyrażenia zgody panu Vetsevowi, który był aresztowany, na podróż na pogrzeb swojego brata.

Trybunał uznał, że władze bułgarskie odmówiły uwzględnienia wniosku na tej podstawie, że taka możliwość nie była przewidziana przez prawo krajowe, nie opierając swojej decyzji na szczegółowej analizie indywidualnych okoliczności oraz bez ważenia konkurujących interesów, a mianowicie prawa skarżącego do poszanowania jego życia prywatnego i rodzinnego z jednej strony oraz potrzeby zapobiegania nieporządkowi i przestępczości z drugiej. W konsekwencji, Trybunał uznał, że nie zostało wykazane, aby ingerencja w życie prywatnego i rodzinne skarżącego była konieczna w demokratycznym społeczeństwie.

T.B. przeciwko Szwajcarii

Osadzenie skarżącego w oddziale dla więźniów niebezpiecznych nie miało podstawy prawnej – wyrok ETPC z 30.4.2019 r. w sprawie T.B. przeciwko Szwajcarii (skarga nr 1760/15); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji.

Sprawa dotyczy osadzenia skarżącego dla celów pomocy w okresie od kwietnia 2014 do kwietnia 2015 r.

Trybunał zauważył, że skarżący został umieszczony w oddziale o zaostrzonym bezpieczeństwie z tych powodów, że stanowił zagrożenie dla innych. Odnotował, że Rada Federalna wyjaśniła, że ochrona trzecich stron mogła stanowić dodatkowy czynnik oceny sytuacji, ale nie była decydująca sama w sobie. Sąd Federalny dodatkowo wyraźnie podkreślił w swojej decyzji, że jakiekolwiek pozbawienie wolności dla celów pomocy tylko na podstawie zagrażania innych nie było przewidziane prawem i nie stanowiło ważnej podstawy takiego osadzenia. Trybunał uznał, że skarżący został pozbawiony wolności bez podstawy prawnej, w drodze prewencyjnego pozbawienia wolności w zakładzie karnym.

Kablis przeciwko Rosji

Ograniczenia protestów oraz inne ingerencje w prawa skarżących doprowadziły do naruszenia Konwencji – wyrok ETPC z 30.4.2019 r. w sprawie Kablis przeciwko Rosji (skargi nr 48310/16 oraz 59663/17) oraz Elena Dmitriyeva przeciwko Rosji (skargi nr 60921/17 oraz 7202/18); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 10 (wolność wypowiedzi), Artykułu 11 (wolność zgromadzeń) oraz Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) Konwencji oraz w sprawie pani Dmitriyevy – naruszenie Artykułu 5 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) oraz Artykułu 6 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Obie sprawy dotyczyły ograniczeń protestów oraz innych ingerencji w prawa skarżących.

Trybunał uznał w szczególności, że lokalne przepisy prawa stosowane do zakazywanie publicznych wydarzeń zaplanowanych przez pana Kablisa były zbyt szerokie oraz nie wymagały oceny szczególnych okoliczności, takich jak ryzyko nieporządku.

Następnie stwierdził, że obowiązujące między wrześniem 2015 i czerwcem 2018 r. prawo krajowe nie zapewniało skutecznego środka odwoławczego przeciwko naruszeniom prawa do wolności zgromadzeń.

Stwierdził naruszenie prawa skarżących do wolności wypowiedzi z uwagi na brak odpowiedniego uzasadnienia środka zastosowanego przeciwko nim – „wcześniejsze ograniczenia” postów zamieszczanych w Internecie wzywających do udziału w niedozwolonym publicznym wydarzeniu w sprawie pana Kablisa oraz skazanie za nawoływanie ludzi do wzięcia udziału w nielegalnej demonstracji w sprawie pani Dmitriyevy.

Repcevirág Szövetkezet przeciwko Węgrom

Odmowa węgierskich sądów zwrócenia się z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości UE nie naruszyła Konwencji – wyrok ETPC z 30.4.2019 r. w sprawie Repcevirág Szövetkezet przeciwko Węgrom (skarga nr 70750/14); jednomyślnie:

Brak naruszenia Artykułu 6 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi skarżącej spółki na odmowę sądów krajowych zwrócenia się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym.

Trybunał uznał, że decyzje sądów krajowych nie były ani arbitralne ani oczywiście bezzasadne. W szczególności, Kúria stwierdziła, że skarżąca spółka nie podniosła żadnych problemów na tle prawa unijnego w pierwszym postępowaniu i dlatego nie mogła później powołać się na nie w postępowaniu o odszkodowanie przed Sądem Najwyższym.

A.M. przeciwko Francji

Skarżący, wydalony z Francji po skazaniu za terroryzmem, może zostać deportowany do Algierii bez jakiegokolwiek ryzyka nieludzkiego lub poniżającego traktowania – wyrok ETPC z 29.4.2019 r. w sprawie A.M. przeciwko Francji (skarga nr 12148/18); jednomyślnie:

Jeżeli decyzja o deportacji skarżącego do Algierii zostanie wykonana nie dojdzie do naruszenia Artykułu 3 (zakaz tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji.

Sprawa dotyczy planowanej deportacji skarżącego do Algierii po jego skazaniu we Francji w 2015 r. za udział w aktach terroryzmu i dożywotnim zakazie wstępu na terytorium Francji.

Trybunał uznał, że ogólna sytuacja w Algierii w zakresie traktowania jednostek związanych z terroryzmem nie stanowi przeszkody dla deportacji skarżącego.

Trybunał zgodził się z wnioskami francuskich sądów. Uznał, że ich ocena była odpowiednia oraz wystarczająco udokumentowana przez dane krajowe oraz informacje z innych obiektywnych i wiarygodnych źródeł.

Trybunał przyjął, że nie istniały poważne udowodnione podstawy, by wierzyć, że jeśli dojdzie do wydalenia do Algierii skarżącemu grozi rzeczywiste ryzyka poddania traktowaniu sprzecznemu z Artykułem 3 Konwencji oraz uznał, że jego deportacja nie prowadzi do naruszenia tego przepisu.

Ter-Petrosyan przeciwko Armenii

Rozproszenie wiecu w marcu 2008 r.: naruszenie prawa byłego prezydenta do wolności zgromadzeń oraz brak skutecznego środka odwoławczego – wyrok ETPC z 25.4.2009 r. w sprawie Ter-Petrosyan przeciwko Armenii (skarga nr 36469/08); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 11 (wolność zgromadzeń oraz stowarzyszeń) Konwencji oraz

Naruszenie Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) w związku z Artykułem 11.

Skargi pod Artykułem 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) oraz Artykułu 2 Protokołu Nr 4 (prawo do swobodnego poruszania się) Konwencji zostały odrzucone jako oczywiście bezzasadne.

Sprawa dotyczyła skargi na rozproszenie protestu w dniu 1 marca 2008 r., braku skutecznego środka odwoławczego oraz rzekomego umieszczenia skarżącego w areszcie domowym.

Trybunał uznał w szczególności, że rząd wskazując na niewyczerpanie środków krajowych, nie wykazał, aby istniał skutecznego środek w prawie krajowym. Następnie stwierdził, że rozproszenie wiecu nie było uzasadnione.

Pomimo raportów sugerujących, że pan Ter-Petrosyan przebywał w areszcie domowym, istniał spór co do tego incydentu natury faktycznej. Trybunał stwierdził, że nie był w stanie stwierdzić, żę skarżącego pozbawiono wolności oraz że ograniczono mu swobodę poruszania się.

Alparslan Altan przeciwko Turcji

Aresztowanie Alparslana Altana, sędziego Tureckiego Trybunału Konstytucyjnego było niezgodne z prawem i naruszyło Konwencje – wyrok ETPC z 16.4.2019 r. w sprawie Alparslan Altan przeciwko Turcji (skarga nr 12778/17); większością:

Naruszenie Artykułu 5 ust. 1 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji z uwagi na bezprawność początkowej fazy tymczasowego aresztowania, oraz

Naruszenie Artykułu 5 ust. 1 z uwagi na brak uzasadnionego podejrzenia w czasie początkowego tymczasowego aresztowania, że dokonał czynu zabronionego.

Sprawa dotyczyła aresztowania sędziego Tureckiego Trybunału Konstytucyjnego po usiłowaniu zamachu stanu w dniu 15 lipca 2016 r.

Skarżący został pozbawiony wolności początkowo z uwagi na podejrzeniu członkostwa w terrorystycznej organizacji zbrojnej, FETÖ/PDY. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że stanowiło to faktyczną i prawną podstawę sprawy ujęcia na gorącym uczynku. W wyroku wydanym w dniu 10 października 2018 r. Sąd Kasacyjny uznał, że sytuacja ujęcia na gorącym uczynku skutkowała wówczas zatrzymaniem sędziego z podejrzeniem udziału w organizacji zbrojnej.

Trybunał stwierdził, że takie rozciągnięcie pojęcia „gorącego uczynku” oznaczało, że skarżący mógł nie wiedzieć, że bycie podejrzanym o udział w organizacji przestępczej był wystarczające do pozbawienia go gwarancji procesowych przyznanych członkom Trybunału Konstytucyjnego. Mając na względzie nakaz tymczasowego aresztowania skarżącego z 20 lipca 2016 r., Trybunał uznał, że materiał dowodowy nie był wystarczający dla stwierdzenia, że istniało uzasadnione podejrzenie w czasie jego aresztowania. W ten sposób, podejrzenie w czasie aresztowania nie uzyskało minimalnego poziomu „uzasadnienia” wymaganego art. 5 ust. 1 lit. c Konwencji. Mimo że został zastosowany pod kontrolą sądu, nakaz aresztowania opierał się głównie na podejrzeniu udziału w organizacji przestępczej, niezależnie od jakiegokolwiek toczącego się postępowania karnego. Taki stopień podejrzenia nie mógł być wystarczający, aby uzasadnić nakaz aresztowania sędziego pracującego w sądzie takiego szczebla jak Trybunał Konstytucyjny.

Trybunał również zauważył, ze środki podjęte przeciwko skarżącemu nie mogły być określone jako ściśle wymagane przez konieczność związaną z sytuacją dla celów art. 15 (Uchylenie stosowania zobowiązań w stanie niebezpieczeństwa publicznego) Konwencji.

Kamoy Radyo Televizyon Yayıncılık ve Organizasyon A.Ş. przeciwko Turcji

Retroaktywne zastosowanie prawa w sprawie ochrony znaku towarowego naruszyło Konwencję – wyrok ETPC z 16.4.2019 r. w sprawie Kamoy Radyo Televizyon Yayıncılık ve Organizasyon A.Ş. przeciwko Turcji (skarga nr 19965/06); 6 głosami do 1:

Naruszenie Artykułu 1 Protokołu Nr 1 (ochrona własności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła postępowania z udziałem skarżącej spółki dotyczącego ochrony znaku towarowego, które doprowadziło do zastosowania przez sądy krajowe prawa w sposób retroaktywnego, co skutkowała oddaleniem powództwa spółki.

Trybunał zauważył, że Turecki Trybunał Konstytucyjny następnie unieważnił część prawa, które doprowadziło spółkę do przegrania sprawy, ponieważ stwierdził, ze przedmiotowe prawo było niezgodne z podstawowymi prawami własności.

Dodatkowo, Trybunał nie znalazł publicznego interesu uzasadniającego ingerencję w prawa własności skarżącej spółki i uznał, że doszło do naruszenia Konwencji.

Bokova przeciwko Rosji

Przepadek domu skarżącej z uwagi na skazanie jej męża: niewystarczające gwarancje procesowe przeciwko arbitralności – wyrok ETPC z 16.4.2019 r. w sprawie Bokova przeciwko Rosji (skarga nr 27879/13); jednomyślnie:

Naruszenie Artykułu 1 Protokołu nr 1 (ochrona własności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła tymczasowego zajęcia a następnie definitywnego przepadku domu należącego do pani Bokovej, która nabyła go w drodze dziedziczenia w 2003 r. – przez sąd karny, który orzekał w sprawie i skazał męża skarżącej za oszustwa.

Sąd karny, który skazał męża skarżącej stwierdził, że część prac i ulepszeń została przeprowadzona w domu skarżącej w okresie nielegalnej aktywności jej męża i zarządził zajęcie domu w celu wypłacenia odszkodowania pokrzywdzonemu. Ani sąd karny ani inne sądy, do których zwracała się pani Bokova nie określił zainwestowanej w domu kwoty w czasie okresu nielegalnej aktywności.

Trybunał uznał, że pani Bokova, która odziedziczyła dom zanim jej mąż rozpoczął nielegalną działalność, miała uzasadnione roszczenie aby zachować przynajmniej część wartości nieruchomości, a mianowicie część, która nie była związana z inwestycjami pochodzącymi z nielegalnej działalności.

Trybunał uznał również, ze nakazowi przepadku nieruchomości nie towarzyszyły odpowiednie gwarancje procesowe przeciwko arbitralności, ponieważ żaden z sądów nie ocenił wielkości nielegalnych środków, które miały być zainwestowane w dom ani nie przyznano pani Bokovej odpowiedniej możliwości zaprezentowania swojego stanowiska i obrony jej praw w odniesieniu do części nieruchomości.