Tydzień 25 - Topal przeciwko Mołdawii

Retroaktywne uchylenie prawa lokalnego przez Zgromadzenie Ludowe Gagauzji w czasie postępowania cywilnego było nieuzasadnione – wyrok ETPC z 3.7.2018 r. w sprawie Topal przeciwko Mołdawii (skarga nr 12257/06); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła postępowania sądowego w zakresie tytułu prawnego do emerytury skarżącego, byłego prezydenta Republiki Gagauzji. W toku postępowania Zgromadzenie Ludowego Gagauzji uchyliło prawo lokalne, na podstawie którego skarżący oparł powództwo. Sprawa skarżącego została oddalona przez sądy krajowe z uwagi na brak podstawy prawnej.

Trybunał uznał, że retroaktywne uchylenie prawa lokalnego ostatecznie rozstrzygnęło merytorycznie trwający spór, czyniąc bezzasadnym jego kontynuowanie. W związku z tym Trybunał stwierdził, że nie było żadnych przekonujących podstaw interesu ogólnego zdolnego uzasadnić uchylenie prawa. Interwencji Zgromadzenia Ludowego Gagauzji w czasie postępowania nie była zatem uzasadniona dla celów Artykułu 6 ust. 1 Konwencji.

Tydzień 25 - Volotkin i Inni przeciwko Rosji

Trybunał wzywa Rosję do działania w sprawie obligacji ZSRR z 1982 r. ponieważ stwierdza naruszenie praw własności – wyrok ETPC z 3.7.2018 r. w sprawie Volotkin i Inni przeciwko Rosji (skarga nr 74087/10 i 13 innych); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 1 Protokołu Nr 1 (ochrona własności) Konwencji w stosunku do niektórych skarżących.

Sprawa dotyczyła odmowy odkupienia przez Rosję obligacji z czasów ZSRR.

Trybunał zauważył, że Rosja zobowiązała się odkupić obligacje, ale nie wdrożyła mechanizmu pozwalającego na wykonanie tego zobowiązania, co stanowiło naruszenie praw własności skarżących.

Trybunał rozróżnił sytuację skarżących, którzy dostarczyli szczegółową informację na temat pochodzenia obligacji oraz tych, którzy nie zapewnili żadnej albo wystarczająco wiarygodnej odpowiedzi na pytanie Trybunału. Ostatecznie przyznał odszkodowanie i zadośćuczynienie trzem z piętnastu skarżących.

Stwierdził również, że w Rosji istnieje problem systemowy odnośnie odkupienia tego długu i przekazał rosyjskiemu rządowi i Komitetowi Ministrów Rady Europy dialog co do możliwych kroków koniecznych do rozwiązania problemu.

Tydzień 25 - Voynov przeciwko Rosji

Praktyka osadzania więźniów tysiące kilometrów od ich rodzin nadal funkcjonuje pomimo wyroku ETPC z 2017 r. – wyrok ETPC z 3.7.2018 r. w sprawie Voynov przeciwko Rosji (skarga nr 39747/10); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji oraz naruszenie Artykułu 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi wniesionej przez więźnia na to, że został wysłany od odbycia swojej kary do zakładu karnego oddalonego o 4.200 km od jego domu rodzinnego. Nie widział więc swojej partnerki od 2014 r. oraz nigdy nie zobaczył swojej 4-letniej córki.

Trybunał stwierdził, że nic w obserwacjach rządu w sprawie nie przekonało go do odejścia od ustaleń swojego wyroku z 2017 r. dotyczącej tego samego problemu. W tamtym wyroku Trybunał wskazał, że rosyjski system prawny nie zapewniał skutecznych gwarancji przeciwko nadużyciom w kwestiach przedmiotowych decyzji o miejscu odbycia kary pozbawienia wolności i przez to naruszał ich prawo do poszanowania życia rodzinnego. Dodatkowo, procedura wskazana przez rząd nie dawała skarżącemu możliwości poskarżenia się na naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego. Nie było również innego dostępnego środka dla niego na poziomie krajowym aby skarżyć się na wysłanie tak daleko od rodziny celem odbycia kary pozbawienia wolności.

Tydzień 24 - Tchokhonelidze przeciwko Gruzji

Postępowanie karne przeciwko urzędnikowi rządowemu dotyczące korupcji nie było rzetelne ponieważ sądy krajowe nie odniosły się do zarzutu prowokacji – wyrok ETPC z 28.6.2018 r. w sprawie Tchokhonelidze przeciwko Gruzji (skarga nr 31536/07); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła domniemanej prowokacji policji wobec urzędnika rządowego. Na skutek tajnej operacji policji został skazany za domaganie się łapówki w zamian za pomoc w uzyskaniu pozwolenia na budowę. W postępowaniu karnym bezskutecznie zgłaszał zarzut, że był zachęcany czy też podżegany do popełnienia przestępstwa.

Trybunał zauważył w szczególności, że prokuratura nie przedstawiła żadnych argumentów aby odeprzeć uzasadniony zarzut policyjnej prowokacji. Sądy nie podały również przyczyn oddalenia mocnych argumentów skarżącego. Biorąc pod uwagę te dwa błędy w kontekście braku ram prawnych do przeprowadzania tajnych operacji w Gruzji, Trybunał uznał, że postępowanie karne przeciwko skarżącemu nie było rzetelne.

Tydzień 24 - M.L. i W.W. przeciwko Niemcom

Powszechne prawo dostępu do archiwalnego materiału online miało pierwszeństwo nad prawem skazanych do bycia zapomnianym – wyrok ETPC z 28.6.2018 r. w sprawie M.L. i W.W. przeciwko Niemcom (skargi nr 60798/10 oraz 65599/10); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła odmowy przez Federalny Trybunał Sprawiedliwości wydania zakazu trzem różnym mediom dalszego zezwalania użytkownikom Internetu na dostęp do dokumentacji dotyczącej skazania skarżących  za morderstwo znanego aktora oraz ujawnienia ich imienia i nazwiska.

Trybunał podzielił ustalenia Federalnego Trybunału Sprawiedliwości, który powtórzył, że media miały zadanie brania udziału w tworzeniu opinii demokratycznej poprzez udostępnianie publiczności starych wiadomości, które się zachowały w ich archiwach.

Trybunał przypomniał, że to podejście jest przedmiotem wolności dziennikarskiej a Artykuł 10 Konwencji pozwala dziennikarzom decydować o tym, jakie szczegóły powinny zostać opublikowane, pod warunkiem, że te decyzje są zgodne z zawodowymi normami etycznymi. Załączenie do raportu jednostkowej informacji, takiej jak pełne dane personalne skarżących było ważnym aspektem dziennikarskiej pracy, w szczególności w zakresie informowania o postępowaniach karnych, które były przedmiotem znacznego zainteresowania, które pozostawało na tym samym poziomie pomimo upływu czasu.

Trybunał zauważył, że w czasie ich ostatniego wniosku o wznowienie postępowania karnego w 2004 r. M.L. i W.W. sami kontaktowali się z prasą, przesyłając liczne dokumenty, zachęcając dziennikarzy do informowania opinii publicznej. To podejście dało inną perspektywę co do oczekiwania uzyskania anonimowości w raportach czy też do prawa bycia zapomnianym online.

W konsekwencji, mając na względzie margines swobody oceny pozostawiony władzom krajowym przy ważeniu różnych interesów, wagę utrzymywania dostępności reportaży prasowych, które zostały uznane za zgodne z prawem oraz zachowanie skarżących w stosunku do prasy, Trybunał uznał, że nie istniały wystarczające podstawy, aby nie zgodzić się z Federalnym Trybunałem Sprawiedliwości.

Tydzień 24 - Lazaridou przeciwko Grecji

Zarzuty dotyczące przemocy policji podnoszone przez pokrzywdzoną w dniu demonstracji były bezpodstawne – wyrok ETPC z 28.6.2018 r. w sprawie Lazaridou przeciwko Grecji (skarga nr 59142/16); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji.

Sprawa dotyczyła obrażeń odniesionych przez skarżącą w dniu demonstracji zorganizowanej przeciwko polityce zaciskania pasa wprowadzonej przez rząd. Skarżąca, która została ranna odłamkami szkła, obwiniając winnym swoich obrażeń funkcjonariuszy policji z jednostki specjalnej, twierdząc, że była za szklanymi drzwiami, które zostały rozbite przez policjantów, kiedy weszli do budynku.

Trybunał zauważył w szczególności, że policjanci zostali ostatecznie uniewinnieni przez greckie sądy, które dokonały analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz podjęły wszystkie dostępne środki dostępne w procedurze karnej aby wyjaśnić okoliczności wypadku. Odnotował również, że nic nie wskazywało na to, że sądy krajowe nie posiadały wymaganej niezależności i bezstronności. Trybunał również stwierdził, że nie było wystarczającego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, aby uznać, poza uzasadnioną wątpliwość, że skarżąca doznała obrażeń znajdując się w rękach wskazanych funkcjonariuszy policji.

Tydzień 24 - Pereira Cruz i Inni przeciwko Portugalii

Seksualne wykorzystywanie dzieci w “Casa Pia”: postępowanie karne skutkowało naruszeniem Konwencji poprzez odmowę dopuszczenia dowodu w postępowaniu apelacyjnym – wyrok ETPC z 26.6.2018 r. w sprawie Pereira Cruz i Inni przeciwko Portugalii (skarga nr 56396/12); jednomyślnie w stosunku do pana Carlosa Pereiry Cruza i pana João Alberto Ferreira Diniza – brak naruszenia Artykułu 6 ust. 1 i 3 lit. d (prawo do rzetelnego procesu sądowego / prawo do przesłuchania świadków) z uwagi na niemożliwość konfrontacji ze świadkami co do treści ich zeznań złożonych w postępowaniu przygotowawczym; jednomyślnie – w odniesieniu do panów: João Alberto Ferreira Diniza, Jorge Marques Leitão Ritto i Manuela José Abrantesa – brak naruszenia Artykułu 6 ust. 1 i 3 lit. a i lit. b w związku ze zmianą stanu faktycznego w odniesieniu do nich; 4 głosami do 3 w stosunku do pana Carlosa Pereiry Cruza, naruszenie Artykułu 6 ust. 1 i 3 lit. a i lit. d w związku z odmową przez Sąd Apelacyjny w Lizbonie dopuszczenia dowodów na jego korzyść w postępowaniu apelacyjnym.

Sprawa dotyczyła siatki pedofilskiej w Casa Pia, publicznej instytucji odpowiedzialnej za prowadzenie szkół, ośrodków szkoleniowych oraz liceów dla dzieci i nastolatków z rodzin patologicznych.

Zdaniem Trybunału, fakt, że świadkowie wycofali swoje zeznania w czasie przesłuchania na publicznej rozprawie nie mógł zmienić ustaleń, że skarżący mieli odpowiednią możliwość przesłuchania albo spowodowania przesłuchania tych świadków w czasie procesu. Trybunał również odnotował, że metoda pośredniego przesłuchiwania świadków oskarżenia i stron cywilnych miała zastosowanie zarówno co do oskarżenia jak i obrony. Zachowano więc równość broni. Trybunał zauważył następnie, że skarżący mogli skarżyć w postępowaniu kontradyktoryjnym zmiany ustaleń faktycznych w sprawie przez składanie dodatkowych wniosków dowodowych w związku z tymi zmianami. Mimo to, Trybunał stwierdził, że Sąd Apelacyjny w Lizbonie orzekł, że nie mógł dokonać oceny materiału dowodowego, która nie była przeprowadzona przez sąd I instancji i na którym w konsekwencji nie oparł wyroku. W konsekwencji, Trybunał stwierdził że Sąd Apelacyjny pozbawił skarżącego możliwości sprawdzenia zeznań, które zostały odwołane w stosunku do pewnych czynów, a tym samym pozbawił go rzetelnego procesu sądowego. Trybunał uznał, że postępowanie jako całe, biorąc pod uwagę jego ogromną złożoność, zostało przeprowadzone z wystarczająca starannością a jego długość nie może być uznana za nadmierną.

Tydzień 24 - Lakatos przeciwko Węgrom

Sądy nie uzasadniły przedłużenia tymczasowego aresztowania powyżej trzech lat; Węgry powinny podjąć wysiłki w zakresie problemów związanych z tymczasowym aresztowaniem – wyrok ETPC z 26.6.2018 r. w sprawie Lakatos przeciwko Węgrom (skarga nr 21786/15); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 5 ust. 3 (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego) Konwencji.

Sprawa dotyczyła skargi na zastosowanie tymczasowego aresztowania ponad okres trzech lat bez uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu przez skarżącego.

Trybunał uznał w szczególności, że postanowienia sądów o aresztowaniu skarżącego nie zawierały właściwej oceny przyczyn przedłużania jego zastosowania. Nie odnosiły się również w odpowiedni sposób do możliwości zastosowania alternatywnych środków zapobiegawczych, takich jak np. areszt domowy. Pomimo dużej liczby osób tymczasowo aresztowanych na Węgrzech, Trybunał nie zdecydował się na procedurę wyroku pilotażowego, której celem jest odpowiedź na problemy systemowe budzące wątpliwości z punktu widzenia Konwencji. Rząd węgierski podjął kroki celem rozwiązania problemów związanych z zastosowaniem tymczasowego aresztowania a Trybunał wezwał państwo do kontynuowania tej polityki. Jeśli wysiłki rządu okażą się nieskuteczne, Trybunał ponownie oceni potrzebę zastosowania procedury wyroku pilotażowego.

Tydzień 24 - Telbis i Viziteu przeciwko Rumunii

Przepadek pieniędzy oraz nieruchomości w postępowaniu dotyczącym korupcji był rozsądnym środkiem – wyrok ETPC z 26.6.2018 r. w sprawie Telbis i Viziteu przeciwko Rumunii (skarga nr 47911/15); jednomyślnie: brak naruszenia Artykułu 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu sądowego) Konwencji  oraz brak naruszenia Artykułu 1 Protokołu Nr 1 (ochrona własności) Konwencji.

Sprawa dotyczyła zajęcia gotówki i nieruchomości skarżących podejrzanych o przyjęcie korzyści majątkowych przez osobę bliską – lekarza, który podejmował decyzje w sprawie zdolności do pracy zakładzie ubezpieczeń społecznych. Później przyznał się do zarzucanych mu czynów i został skazany na trzy lata pozbawienia wolności.

Trybunał stwierdził, że wszystkie trzy skarżące: żona, córka i siostrzenica skazanego mogły podnosić w swojej sprawie przed sądem, że własność objęta przepadkiem została nabyta w sposób zgodny z prawem. Mimo to, po starannej analizie, sąd krajowy orzekł przepadek. Skarżące otrzymały rozsądną i wystarczającą możliwość ochrony swoich interesów. W zakresie zarzutu naruszenia prawa własności, Trybunał zauważył, że walka z korupcją jest usprawiedliwionym celem dla rządu. Było również rozsądne wymaganie przez władze od skarżących wykazanie legalności swoich aktywów, biorąc pod uwagę związek ze skazanym za łapownictwo. Ingerencja w prawa własności dwóch pierwszych skarżących nie była więc nieproporcjonalna. Skarga trzeciej skarżącej pod art. 1 Protokołu Nr 1 została uznana za niedopuszczalną.

Tydzień 24 - Gîrleanu przeciwko Rumunii

Zatrzymanie i ukaranie grzywną dziennikarza, który podzielił się informacją objętą tajemnicą wojskową bez jej publikowania było nieproporcjonalne – wyrok ETPC z 26.6.2018 r. w sprawie Gîrleanu przeciwko Rumunii (skarga nr  50376/09); jednomyślnie: naruszenie Artykułu 10 (wolność wyrażania opinii) Konwencji.

Sprawa dotyczyła zatrzymania i ukarania dziennikarza posiadającego i próbującego zweryfikować informację o bezpieczeństwie narodowym objętą tajemnicą, a mianowicie dokumenty należące do rumuńskiej jednostki wojskowej ulokowanej w Afganistanie. Trybunał przypomniał, że skarżący został zatrzymany, oskarżony oraz ukarany grzywną mimo że nie opublikował informacji poufnej. Nie wykazano, aby skarżący, próbując zweryfikować informację, którą otrzymał na nośniku CD a następnie dzieląc się nią z innym ludźmi, stworzył zagrożenie wyrządzenia znacznej szkody dla bezpieczeństwa narodowego. Przedmiotowe dokumenty zostały odtajnione tuż przed zakończeniem postępowania przygotowawczego przeciwko niemu, więc prokuratura nie zdecydowała się go oskarżyć a jedynie ukarać grzywną – informacja nie była już tajna i nie mogła spowodować zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego. Trybunał stwierdził, że sądy krajowe powinny były wyważyć te elementy z faktem, że skarżący nie wszedł bezprawnie w posiadanie informacji oraz prowadził dziennikarskie śledztwo w interesie publicznym.